२. ओमसवादसिक्खापदवण्णना
१२. दुतियसिक्खापदे ओमसन्तीति ओविज्झन्ति. खुंसेन्तीति अक्कोसन्ति. वम्भेन्तीति पधंसेन्ति.
१३. भूतपुब्बन्ति इदं वत्थुं भगवा ओमसवादगरहणत्थं आहरि. नन्दिविसालो नामाति नन्दीति तस्स बलीबद्दस्स नामं, विसाणानि पनस्स विसालानि, तस्मा ‘‘नन्दिविसालो’’ति वुच्चति. बोधिसत्तो तेन समयेन नन्दिविसालो नाम होति. ब्राह्मणो तं यागुभत्तादीहि अतिविय पोसेसि. अथ सो ब्राह्मणं अनुकम्पमानो ‘‘गच्छ त्व’’न्तिआदिमाह. तत्थेव अट्ठासीति अहेतुकपटिसन्धिकालेपि परखुंसनं अमनापतोयेव पच्चेसि, तस्मा ब्राह्मणस्स दोसं दस्सेतुकामो अट्ठासि. सकटसतं अतिबद्धं पवट्टेसीति पटिपाटिया ठपेत्वा हेट्ठारुक्खे दत्वा एकाबद्धं कत्वा मुग्गमासवालुकादीहि पुण्णं सकटसतं पवट्टेन्तो, किञ्चापि पुब्बे पतिट्ठितारप्पदेसं पुन अरे पत्ते पवट्टितं होति, बोधिसत्तो पन पुरिमसकटेन पतिट्ठितट्ठाने पच्छिमसकटं पतिट्ठापेतुं सकटसतप्पमाणं पदेसं पवट्टेसि. बोधिसत्तानञ्हि सिथिलकरणं नाम नत्थि. तेन चत्तमनो अहूति तेन ब्राह्मणस्स धनलाभेन अत्तनो कम्मेन च सो नन्दिविसालो अत्तमनो अहोसि.
१५. अक्कोसेनपीति एत्थ पन यस्मा परतो ‘‘द्वे अक्कोसा – हीनो च अक्कोसो उक्कट्ठो च अक्कोसो’’ति विभजितुकामो, तस्मा यथा पुब्बे ‘‘हीनेनपि अक्कोसेन खुंसेन्ती’’ति वुत्तं; एवं अवत्वा ‘‘अक्कोसेन’’ इच्चेवमाह. वेनजातीति तच्छकजाति; वेणुकारजातीतिपि वदन्ति. नेसादजातीति मिगलुद्दकादिजाति.
रथकारजातीति चम्मकारजाति. पुक्कुसजातीति पुप्फछड्डकजाति. अवकण्णकादि दासानं नामं होति; तस्मा हीनं. ओञ्ञातन्ति अवञ्ञातं; ‘‘उञ्ञात’’न्तिपि पठन्ति. अवञ्ञातन्ति वम्भेत्वा ञातं. हीळितन्ति जिगुच्छितं. परिभूतन्ति किमेतेनातिति परिभवकतं. अचित्तीकतन्ति न गरुकतं.
कोट्ठककम्मन्ति तच्छककम्मं. मुद्दाति हत्थमुद्दागणना. गणनाति अच्छिद्दकादिअवसेसगणना. लेखाति अक्खरलेखा. मधुमेहाबाधो वेदनाय अभावतो ‘‘उक्कट्ठो’’ति वुत्तो. पाटिकङ्खाति इच्छितब्बा. यकारेन वा भकारेन वाति यकारभकारे योजेत्वा यो अक्कोसो. काटकोटचिकाय वाति ‘‘काट’’न्ति पुरिसनिमित्तं, ‘‘कोटचिका’’ति इत्थिनिमित्तं; एतेहि वा यो अक्कोसो, एसो हीनो नाम अक्कोसोति.
१६. इदानि तेसं जातिआदीनं पभेदवसेन आपत्तिं आरोपेत्वा दस्सेन्तो ‘‘उपसम्पन्नो उपसम्पन्न’’न्तिआदिमाह. तत्थ खुंसेतुकामो वम्भेतुकामो मङ्कुकत्तुकामोति अक्कोसितुकामो पधंसितुकामो गरहितुकामो नित्तेजं कत्तुकामोति अत्थो. हीनेन हीनन्ति हीनेन जातिवचनेन हीनजातिकं. एतेन उपायेन सब्बपदेसु अत्थो वेदितब्बो.
एत्थ च हीनेन हीनं वदन्तो किञ्चापि सच्चं वदति, ओमसितुकामताय पनस्स वाचाय वाचाय पाचित्तियं. उक्कट्ठेन हीनं वदन्तो च किञ्चापि अलिकं भणति, ओमसितुकामताय पन इमिनाव सिक्खापदेन पाचित्तियं आपज्जति, न पुरिमेन. योपि ‘‘अतिचण्डालोसि, अतिब्राह्मणोसि, दुट्ठचण्डालोसि, दुट्ठब्राह्मणोसी’’तिआदीनि वदति, सोपि आपत्तिया कारेतब्बो.
२६. सन्ति इधेकच्चेति वारे पन परिहरित्वा वुत्तभावेन दुक्कटं. एसेव नयो ये नून…पे… न मयन्ति वारेसुपि. अनुपसम्पन्ने पन चतूसुपि वारेसु दुक्कटमेव. चोरोसि गण्ठिभेदकोसीतिआदिवचनेहि पन उपसम्पन्नेपि अनुपम्पन्नेपि सब्बवारेसु दुक्कटमेव. दवकम्यताय पन उपसम्पन्नेपि अनुपसम्पन्नेपि सब्बवारेसु दुब्भासितं. दवकम्यता नाम केळिहसाधिप्पायता. इमस्मिञ्च सिक्खापदे ठपेत्वा भिक्खुं भिक्खुनीआदयो सब्बसत्ता अनुपसम्पन्नट्ठाने ठिताति वेदितब्बा.
३५. अत्थपुरेक्खारस्सातिआदीसु पाळिया अत्थं वण्णयन्तो अत्थपुरेक्खारो; पाळिं वाचेन्तो धम्मपुरेक्खारो; अनुसिट्ठियं ठत्वा ‘‘इदानिपि चण्डालोसि, पापं मा अकासि, मा तमो तमपरायणो अहोसी’’तिआदिना नयेन कथेन्तो अनुसासनीपुरेक्खारो नामाति वेदितब्बो. सेसं उत्तानमेव.
तिसमुट्ठानं – कायचित्ततो वाचाचित्ततो कायवाचाचित्ततो च समुट्ठाति. किरियं, सञ्ञाविमोक्खं, सचित्तकं, लोकवज्जं, कायकम्मं, वचीकम्मं, अकुसलचित्तं, दुक्खवेदनन्ति. दुब्भासितापत्ति पनेत्थ वाचाचित्ततो समुट्ठाति, किरियं, सञ्ञाविमोक्खं, सचित्तकं, अकुसलचित्तं, द्विवेदनं सुखा च मज्झत्ता चाति.
ओमसवादसिक्खापदं दुतियं.