८. राहुलोवादसुत्तवण्णना

१२१. अट्ठमे विमुत्तिपरिपाचनियाति विमुत्तिं परिपाचेन्तीति विमुत्तिपरिपाचनिया. धम्माति पन्नरस धम्मा, ते सद्धिन्द्रियादीनं विसुद्धिकरणवसेन वेदितब्बा. वुत्तञ्हेतं –

‘‘अस्सद्धे पुग्गले परिवज्जयतो, सद्धे पुग्गले सेवतो भजतो पयिरुपासतो, पसादनीये सुत्तन्ते पच्चवेक्खतो, इमेहि तीहाकारेहि सद्धिन्द्रियं विसुज्झति. कुसीते पुग्गले परिवज्जयतो, आरद्धवीरिये पुग्गले सेवतो भजतो पयिरुपासतो, सम्मप्पधाने पच्चवेक्खतो, इमेहि तीहाकारेहि वीरियिन्द्रियं विसुज्झति. मुट्ठस्सती पुग्गले परिवज्जयतो, उपट्ठितस्सती पुग्गले सेवतो भजतो पयिरुपासतो, सतिपट्ठाने पच्चवेक्खतो, इमेहि तीहाकारेहि सतिन्द्रियं विसुज्झति. असमाहिते पुग्गले परिवज्जयतो, समाहिते पुग्गले सेवतो भजतो पयिरुपासतो, झानविमोक्खे पच्चवेक्खतो, इमेहि तीहाकारेहि समाधिन्द्रियं विसुज्झति. दुप्पञ्ञे पुग्गले परिवज्जयतो, पञ्ञवन्ते पुग्गले सेवतो भजतो पयिरुपासतो, गम्भीरञाणचरियं पच्चवेक्खतो, इमेहि तीहाकारेहि पञ्ञिन्द्रियं विसुज्झति. इति इमे पञ्च पुग्गले परिवज्जयतो, पञ्च पुग्गले सेवतो भजतो पयिरुपासतो, पञ्च सुत्तन्ते पच्चवेक्खतो, इमेहि पन्नरसहि आकारेहि इमानि पञ्चिन्द्रियानि विसुज्झन्ती’’ति (पटि. म. १.१८४).

अपरेपि पन्नरस धम्मा विमुत्तिपरिपाचनिया – सद्धापञ्चमानि इन्द्रियानि, अनिच्चसञ्ञा, अनिच्चे दुक्खसञ्ञा, दुक्खे अनत्तसञ्ञा, पहानसञ्ञा, विरागसञ्ञाति इमा पञ्च निब्बेधभागिया सञ्ञा, मेघियत्थेरस्स कथिता कल्याणमित्ततादयो पञ्च धम्माति (उदा. ३१). काय पन वेलाय भगवतो एतदहोसीति? पच्चूससमये लोकं वोलोकेन्तस्स.

अनेकानि देवतासहस्सानीति आयस्मता राहुलेन पदुमुत्तरस्स भगवतो पादमूले पालितनागराजकाले पत्थनं पट्ठपेन्तेन सद्धिं पत्थनं पट्ठपितदेवतासु पन काचि भूमट्ठका देवता, काचि अन्तलिक्खट्ठका, काचि चातुमहाराजिका, काचि देवलोके, काचि ब्रह्मलोके निब्बत्ता. इमस्मिं पन दिवसे सब्बापि ता एकट्ठाने अन्धवनस्मिंयेव सन्निपतिता, ता सन्धायाह – ‘‘अनेकानि देवतासहस्सानी’’ति. धम्मचक्खुन्ति इमस्मिं सुत्ते चत्तारो च मग्गा चत्तारि च फलानि धम्मचक्खुन्ति वेदितब्बानि. तत्थ हि काचि देवता सोतापन्ना अहेसुं, काचि सकदागामी, अनागामी, खीणासवा. तासञ्च पन देवतानं एत्तकाति गणनवसेन परिच्छेदो नत्थि. सेसं सब्बत्थ उत्तानमेव.