१. मञ्जिट्ठकविमानवण्णना
मञ्जिट्ठकवग्गे मञ्जिट्ठके विमानस्मिन्ति मञ्जिट्ठकविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने. तत्थ अञ्ञतरो उपासको भगवन्तं निमन्तेत्वा अनन्तरविमाने वुत्तनयेनेव मण्डपं सज्जेत्वा तत्थ निसिन्नं सत्थारं पूजेत्वा दानं देति. तेन च समयेन अञ्ञतरा कुलदासी अन्धवने सुपुप्फितं सालरुक्खं दिस्वा तत्थ पुप्फानि गहेत्वा हीरेहि आवुणित्वा वटंसके कत्वा पुन बहूनि मुत्तपुप्फानि अग्गपुप्फानि च गहेत्वा नगरं पविट्ठा. तस्मिं मण्डपे युगन्धरपब्बतकुच्छिं ओभासयमानं बालसूरियं विय छब्बण्णबुद्धरंसियो विस्सज्जेत्वा निसिन्नं, भगवन्तं दिस्वा पसन्नचित्ता तेहि पुप्फेहि पूजेन्ती वटंसकानि आसनस्स समन्ततो ठपेत्वा इतरानि च पुप्फानि ओकिरित्वा सक्कच्चं वन्दित्वा तिक्खत्तुं पदक्खिणं कत्वा अगमासि. सा अपरभागे कालं कत्वा तावतिंसभवने निब्बत्ति, तत्थ तस्सा रत्तफलिकमयं विमानं, तस्स च पुरतो सुवण्णवालुकासन्थतभूमिभागं महन्तं सालवनं पातुरहोसि. सा यदा विमानतो निक्खमित्वा सालवनं पविसति, तदा सालसाखा ओनमित्वा तस्सा उपरि कुसुमानि ओकिरन्ति. तं आयस्मा महामोग्गल्लानो हेट्ठा वुत्तनयेन उपगन्त्वा इमाहि गाथाहि कतकम्मं पुच्छि –
६८९. ‘‘मञ्जिट्ठके विमानस्मिं, सोण्णवालुकसन्थते;
पञ्चङ्गिकेन तूरियेन, रमसि सुप्पवादिते.
६९०. ‘‘तम्हा विमाना ओरुय्ह, निम्मिता रतनामया;
ओगाहसि सालवनं, पुप्फितं सब्बकालिकं.
६९१. ‘‘यस्स यस्सेव सालस्स, मूले तिट्ठसि देवते;
सो सो मुञ्चति पुप्फानि, ओनमित्वा दुमुत्तमो.
६९२. ‘‘वातेरितं सालवनं, आधुतं दिजसेवितं;
वाति गन्धो दिसा सब्बा, रुक्खो मञ्जूसको यथा.
६९३. ‘‘घायसे तं सुचिगन्धं, रूपं पस्ससि अमानुसं;
देवते पुच्छिताचिक्ख, किस्स कम्मस्सिदं फल’’न्ति.
६८९. तत्थ मञ्जिट्ठके विमानस्मिन्ति रत्तफलिकमये विमाने. सिन्दुवारकणवीरमकुलसदिसवण्णञ्हि ‘‘मञ्जिट्ठक’’न्ति वुच्चति. सोण्णवालुकसन्थतेति समन्ततो विप्पकिण्णाहि सुवण्णवालुकाहि सन्थतभूमिभागे. रमसि सुप्पवादितेति सुट्ठु पवादितेन पञ्चङ्गिकेन तूरियेन अभिरमसि.
६९०. निमित्ता रतनामयाति तव सुचरितसिप्पिना अभिनिम्मिता रतनमया विमाना. ओगाहसीति पविससि. सब्बकालिकन्ति सब्बकाले सुखं सब्बउतुसप्पायं, सब्बकाले पुप्फनकं वा.
६९२. वातेरितन्ति यथा पुप्फानि ओकिरन्ति, एवं वातेन ईरितं चलितं. आधुतन्ति मन्देन मालुतेन सणिकसणिकं विधूपयमानं. दिजसेवितन्ति मयूरकोकिलादिसकुणसङ्घेहि उपसेवितं.
एवं थेरेन पुट्ठा सा देवता इमाहि गाथाहि ब्याकासि –
६९४. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूता, दासी अयिरकुले अहुं;
बुद्धं निसिन्नं दिस्वान, सालपुप्फेहि ओकिरिं.
६९५. ‘‘वटंसकञ्च सुकतं, सालपुप्फमयं अहं;
बुद्धस्स उपनामेसिं, पसन्ना सेहि पाणिभि.
६९६. ‘‘ताहं कम्मं करित्वान, कुसलं बुद्धवण्णितं;
अपेतसोका सुखिता, सम्पमोदामनामया’’ति.
६९४-५. तत्थ अयिरकुलेति अय्यकुले, सामिकगेहेति अत्थो. अहुन्ति अहोसिं. ओकिरिन्ति पुप्फेहि विप्पकिरिं. उपनामेसिन्ति पूजावसेन उपनामेसिं. सेसं वुत्तनयमेव.
अथायस्मा महामोग्गल्लानो सपरिवाराय तस्सा देवताय धम्मं देसेत्वा मनुस्सलोकं आगन्त्वा भगवतो तमत्थं निवेदेसि. भगवा तं अट्ठुप्पत्तिं कत्वा सम्पत्तमहाजनस्स धम्मं देसेसि. देसना सदेवकस्स लोकस्स सात्थिका अहोसीति.
मञ्जिट्ठकविमानवण्णना निट्ठिता.