१५. हारितत्थेरगाथावण्णना

यो पुब्बे करणीयानीति आयस्मतो हारितत्थेरस्स गाथा. का उप्पत्ति? अयम्पि पदुमुत्तरस्स भगवतो काले कुलगेहे निब्बत्तित्वा विञ्ञुतं पत्तो सत्थरि परिनिब्बुते तस्स चितकपूजाय कयिरमानाय गन्धेन पूजं अकासि. सो तेन पुञ्ञकम्मेन देवमनुस्सेसु संसरन्तो इमस्मिं बुद्धुप्पादे सावत्थियं ब्राह्मणकुले निब्बत्तित्वा हारितोति लद्धनामो वयप्पत्तो जातिमानं निस्साय अञ्ञे वसलवादेन समुदाचरति. सो भिक्खूनं सन्तिकं गन्त्वा धम्मं सुत्वा पटिलद्धसद्धो पब्बजितोपि चिरपरिचितत्ता वसलसमुदाचारं न विस्सज्जि. अथेकदिवसं सत्थु सन्तिके धम्मं सुत्वा सञ्जातसंवेगो विपस्सनं पट्ठपेत्वा अत्तनो चित्तप्पवत्तिं उपपरिक्खन्तो मानुद्धच्चविग्गहिततं दिस्वा तं पहाय विपस्सनं उस्सुक्कापेत्वा अरहत्तं पापुणि. तेन वुत्तं अपदाने (अप. थेर २.४६.६३-६७) –

‘‘चितासु कुरुमानासु, नानागन्धे समाहटे;

पसन्नचित्तो सुमनो, गन्धमुट्ठिमपूजयिं.

‘‘सतसहस्सितो कप्पे, चितकं यमपूजयिं;

दुग्गतिं नाभिजानामि, चितपूजायिदं फलं.

‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे… कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

अरहा पन हुत्वा विमुत्तिसुखं अनुभवन्तो ‘‘यो पुब्बे करणीयानी’’तिआदिना तीहि गाथाहि भिक्खूनं ओवाददानमुखेन अञ्ञं ब्याकासि. तासं अत्थो हेट्ठा वुत्तोयेव.

हारितत्थेरगाथावण्णना निट्ठिता.