१०. (दुतिय) देवसभत्थेरगाथावण्णना

सम्मप्पधानसम्पन्नोति आयस्मतो देवसभत्थेरस्स गाथा. का उप्पत्ति? अयम्पि पुरिमबुद्धेसु कताधिकारो तत्थ तत्थ भवे विवट्टूपनिस्सयं कुसलं उपचिनन्तो सिखिस्स भगवतो काले कुलगेहे निब्बत्तित्वा विञ्ञुतं पत्तो एकदिवसं सिखिं भगवन्तं दिस्वा पसन्नमानसो बन्धुजीवकपुप्फेहि पूजं अकासि. सो तेन पुञ्ञकम्मेन देवमनुस्सेसु संसरन्तो इमस्मिं बुद्धुप्पादे कपिलवत्थुस्मिं सक्यराजकुले निब्बत्ति, तस्स देवसभोति नामं अहोसि. सो वयप्पत्तो चुम्बटकलहवूपसमनत्थं सत्थरि आगते बुद्धानुभावं दिस्वा पसन्नमानसो सरणेसु पतिट्ठितो पुन निग्रोधारामे सत्थरि विहरन्ते सत्थारं उपसङ्कमित्वा पटिलद्धसद्धो पब्बजित्वा कतपुब्बकिच्चो विपस्सनाय कम्मं करोन्तो नचिरस्सेव अरहत्तं पापुणि. तेन वुत्तं अपदाने (अप. थेर १.१६.१-६) –

‘‘चन्दंव विमलं सुद्धं, विप्पसन्नमनाविलं;

नन्दीभवपरिक्खीणं, तिण्णं लोके विसत्तिकं.

‘‘निब्बापयन्तं जनतं, तिण्णं तारयतं वरं;

मुनिं वनम्हि झायन्तं, एकग्गं सुसमाहितं.

‘‘बन्धुजीवकपुप्फानि, लगेत्वा सुत्तकेनहं;

बुद्धस्स अभिरोपयिं, सिखिनो लोकबन्धुनो.

‘‘एकतिंसे इतो कप्पे, यं कम्ममकरिं तदा;

दुग्गतिं नाभिजानामि, बुद्धपूजायिदं फलं.

‘‘इतो सत्तमके कप्पे, मनुजिन्दो महायसो;

समन्तचक्खुनामासि, चक्कवत्ती महब्बलो.

‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे… कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

अरहत्तं पन पत्वा अत्तना अधिगतं विमुत्तिसुखं निस्साय उप्पन्नपीतिसोमनस्सो उदानवसेन –

१००. ‘‘सम्मप्पधानसम्पन्नो, सतिपट्ठानगोचरो;

विमुत्तिकुसुमसञ्छन्नो, परिनिब्बिस्सत्यनासवो’’ति. – गाथं अभासि;

तत्थ सम्मप्पधानसम्पन्नोति सम्पन्नचतुब्बिधसम्मप्पधानो, तेहि कत्तब्बकिच्चं सम्पादेत्वा ठितोति अत्थो. सतिपट्ठानगोचरोति कायानुपस्सनादयो सतिपट्ठाना गोचरो पवत्तिट्ठानं एतस्साति सतिपट्ठानगोचरो, चतूसु सतिपट्ठानेसु पतिट्ठितचित्तोति अत्थो. गुणसोभेन परमसुगन्धा विमुत्तियेव कुसुमानि, तेहि सब्बसो सम्मदेव सञ्छन्नो विभूसितो अलङ्कतोति विमुत्तिकुसुमसञ्छन्नो. परिनिब्बिस्सत्यनासवोति एवं सम्मा पटिपज्जन्तो भिक्खु नचिरस्सेव अनासवो हुत्वा परिनिब्बिस्सति सउपादिसेसाय अनुपादिसेसाय च निब्बानधातुयाति अत्थो. इदमेव च थेरस्स अञ्ञाब्याकरणं अहोसि.

(दुतिय) देवसभत्थेरगाथावण्णना निट्ठिता.

दसमवग्गवण्णना निट्ठिता.