१०. कप्पमाणवसुत्तनिद्देसवण्णना

६१. दसमे कप्पसुत्तनिद्देसे – मज्झे सरस्मिन्ति पुरिमपच्छिमकोटिपञ्ञाणाभावतो मज्झभूते संसारेति वुत्तं होति. तिट्ठतन्ति तिट्ठमानानं. यथायिदं नापरं सियाति यथा इदं दुक्खं पुन न भवेय्य.

आगमनन्ति पुब्बन्ततो इधागमनं. गमनन्ति इतो परलोकगमनं. गमनागमनन्ति तदुभयवसेन वुत्तं. कालन्ति मरणकालं. गतीति निब्बत्ति. भवाभवोति भवतो भवो. चुति चाति भवतो चवनञ्च. उपपत्ति चाति चुतस्स उपपत्ति च. निब्बत्ति चाति पातुभावो च. भेदो चाति खन्धभेदो च. जाति चाति जननञ्च. जरा चाति हानि च. मरणञ्चाति जीवितिन्द्रियस्स चागो च. पुरिमापि कोटि न पञ्ञायतीति पुब्बापि कोटि नत्थि न संविज्जति. तथा पच्छिमापि कोटि.

एत्तका जातियोति एतपरमा जातियो. वट्टं वत्तीति संसारपवत्ति. ततो परं न वत्ततीति ततो उद्धं नप्पवत्तति. हेवं नत्थीति एवं नत्थि न संविज्जति. हि-इति निपातो. अनमतग्गोयन्ति अयं संसारो अविदितग्गो.

अविज्जानीवरणानन्ति अविज्जाय आवरितानं. तण्हासंयोजनानन्ति कामरागसङ्खाततण्हाबन्धनबद्धानं. सन्धावतन्ति कामधातुया पुनप्पुनं धावन्तानं. संसरतन्ति रूपारूपधातुया संसरन्तानं. दुक्खं पच्चनुभूतन्ति कायिकचेतसिकदुक्खं अनुभूतं विन्दितं. तिब्बन्ति बहलं. ब्यसनन्ति अवड्ढि विनासो. कटसी वड्ढिताति सुसानवड्ढितं. अलमेवाति युत्तमेव. सब्बसङ्खारेसूति तेभूमकसङ्खारेसु. निब्बिन्दितुन्ति उक्कण्ठितुं. विरज्जितुन्ति विरागं उप्पादेतुं. विमुच्चितुन्ति मोचेतुं. वट्टं वत्तिस्सतीति संसारपवत्तं तेभूमकवट्टं अनागते पवत्तिस्सति. ततो परं न वत्तिस्सतीति ततो उद्धं अनागते संसारपवत्तं नप्पवत्तिस्सति. जातिभयेति जातिं पटिच्च उप्पज्जनकभये. जराभयादीसुपि एसेव नयो.

६२-३. अथस्स भगवा तमत्थं ब्याकरोन्तो उपरूपरिगाथायो अभासि. दुतियगाथा वुत्तत्थायेव. ततियगाथाय अकिञ्चनन्ति किञ्चनपटिपक्खं. अनादानन्ति आदानपटिपक्खं, किञ्चनादानवूपसमन्ति वुत्तं होति. अनापरन्ति अपरपटिभागदीपविरहितं, सेट्ठन्ति वुत्तं होति.

६४. चतुत्थगाथाय न ते मारस्स पद्धगूति ते मारस्स पद्धचरा परिचारिका सिस्सा न होन्ति.

महाजनं पासे नियोजेत्वा मारेतीति मारो. अकुसलकम्मे नियुत्तत्ता कण्हो. छसु देवलोकेसु अधिपतित्ता अधिपति. अकुसलानं धम्मानं अन्तं गतत्ता अन्तगू. पापजनं न मुञ्चतीति नमुचि. सतिविप्पवासप्पमत्तपुग्गलानं ञातकोति पमत्तबन्धु. सेसं सब्बत्थ पाकटमेव.

एवं भगवा इदम्पि सुत्तं अरहत्तनिकूटेनेव देसेसि, देसनापरियोसाने च पुब्बसदिसोव धम्माभिसमयो अहोसीति.

सद्धम्मप्पज्जोतिकाय चूळनिद्देस-अट्ठकथाय

कप्पमाणवसुत्तनिद्देसवण्णना निट्ठिता.