चतूहपायेहीतिगाथावण्णना
११. एवमस्स किलेसवट्टप्पहानं दस्सेत्वा इदानि तस्मिं किलेसवट्टे सति येन विपाकवट्टेन भवितब्बं, तप्पहाना तस्सापि पहानं दीपेन्तो आह ‘‘चतूहपायेहि च विप्पमुत्तो’’ति. तत्थ चत्तारो अपाया नाम निरयतिरच्छानपेत्तिविसयअसुरकाया. तेहि एस सत्त भवे आदियन्तोपि विप्पमुत्तोति अत्थो.
एवमस्स विपाकवट्टप्पहानं दस्सेत्वा इदानि यमस्स विपाकवट्टस्स मूलभूतं कम्मवट्टं, तस्सापि पहानं दस्सेन्तो आह ‘‘छच्चाभिठानानि अभब्ब कातु’’न्ति. तत्थ अभिठानानीति ओळारिकट्ठानानि, तानि एस छ अभब्बो कातुं. तानि च ‘‘अट्ठानमेतं, भिक्खवे, अनवकासो, यं दिट्ठिसम्पन्नो पुग्गलो मातरं जीविता वोरोपेय्या’’तिआदिना (अ. नि. १.२७१; म. नि. ३.१२८; विभ. ८०९) नयेन एककनिपाते वुत्तानि मातुघातपितुघातअरहन्तघातलोहितुप्पादसङ्घभेदअञ्ञसत्थारुद्देसकम्मानीति वेदितब्बानि. तानि हि किञ्चापि दिट्ठिसम्पन्नो अरियसावको कुन्थकिपिल्लिकम्पि जीविता न वोरोपेति, अपिच खो पन पुथुज्जनभावस्स विगरहणत्थं वुत्तानि. पुथुज्जनो हि अदिट्ठिसम्पन्नत्ता एवंमहासावज्जानि अभिठानानिपि करोति, दस्सनसम्पन्नो पन अभब्बो तानि कातुन्ति. अभब्बग्गहणञ्चेत्थ भवन्तरेपि अकरणदस्सनत्थं. भवन्तरेपि हि एस अत्तनो अरियसावकभावं अजानन्तोपि धम्मताय एव एतानि वा छ पकतिपाणातिपातादीनि वा पञ्च वेरानि अञ्ञसत्थारुद्देसेन सह छ ठानानि न करोति, यानि सन्धाय एकच्चे ‘‘छ छाभिठानानी’’तिपि पठन्ति. मतमच्छग्गाहादयो चेत्थ अरियसावकगामदारकानं निदस्सनं.
एवं भगवा सत्त भवे आदियतोपि अरियसावकस्स अञ्ञेहि अप्पहीनभवादानेहि पुग्गलेहि विसिट्ठगुणवसेन सङ्घरतनस्स गुणं वत्वा इदानि तमेव गुणं निस्साय सच्चवचनं पयुञ्जति ‘‘इदम्पि सङ्घे’’ति. तस्सत्थो पुब्बे वुत्तनयेनेव वेदितब्बो. इमिस्सापि गाथाय आणा कोटिसतसहस्सचक्कवाळेसु अमनुस्सेहि पटिग्गहिताति.