सहावस्सातिगाथावण्णना

१०. एवं सत्तक्खत्तुपरमस्स अट्ठमं भवं अनादियनगुणेन सङ्घाधिट्ठानं सच्चं वत्वा इदानि तस्सेव सत्त भवे आदियतोपि अञ्ञेहि अप्पहीनभवादानेहि पुग्गलेहि विसिट्ठेन गुणेन वत्तुमारद्धो ‘‘सहावस्सा’’ति. तत्थ सहावाति सद्धिंयेव. अस्साति ‘‘न ते भवं अट्ठममादियन्ती’’ति वुत्तेसु अञ्ञतरस्स. दस्सनसम्पदायाति सोतापत्तिमग्गसम्पत्तिया. सोतापत्तिमग्गो हि निब्बानं दिस्वा कत्तब्बकिच्चसम्पदाय सब्बपठमं निब्बानदस्सनतो ‘‘दस्सन’’न्ति वुच्चति, तस्स अत्तनि पातुभावो दस्सनसम्पदा, ताय दस्सनसम्पदाय सह एव. तयस्सु धम्मा जहिता भवन्तीति एत्थ अस्सु-इति पदपूरणमत्ते निपातो ‘‘इदं सु मे, सारिपुत्त, महाविकटभोजनस्मिं होती’’तिआदीसु (म. नि. १.१५६) विय. यतो सहावस्स दस्सनसम्पदाय तयो धम्मा जहिता भवन्ति पहीना होन्तीति अयमेत्थ अत्थो.

इदानि जहितधम्मदस्सनत्थमाह ‘‘सक्कायदिट्ठी विचिकिच्छितञ्च, सीलब्बतं वापि यदत्थि किञ्ची’’ति. तत्थ सति काये विज्जमाने उपादानक्खन्धपञ्चकाख्ये काये वीसतिवत्थुका दिट्ठि सक्कायदिट्ठि, सती वा तत्थ काये दिट्ठीतिपि सक्कायदिट्ठि, यथावुत्तप्पकारे काये विज्जमाना दिट्ठीति अत्थो. सतियेव वा काये दिट्ठीतिपि सक्कायदिट्ठि, यथावुत्तप्पकारे काये विज्जमाने रूपादिसङ्खातो अत्ताति एवं पवत्ता दिट्ठीति अत्थो. तस्सा च पहीनत्ता सब्बदिट्ठिगतानि पहीनानेव होन्ति. सा हि नेसं मूलं. सब्बकिलेसब्याधिवूपसमनतो पञ्ञा‘‘चिकिच्छित’’न्ति वुच्चति, तं पञ्ञाचिकिच्छितं इतो विगतं, ततो वा पञ्ञाचिकिच्छिता इदं विगतन्ति विचिकिच्छितं. ‘‘सत्थरि कङ्खती’’तिआदिना (ध. स. १००८; विभ. ९१५) नयेन वुत्ताय अट्ठवत्थुकाय विमतिया एतं अधिवचनं. तस्सा पहीनत्ता सब्बानिपि विचिकिच्छितानि पहीनानि होन्ति. तञ्हि नेसं मूलं. ‘‘इतो बहिद्धा समणब्राह्मणानं सीलेन सुद्धि वतेन सुद्धी’’ति एवमादीसु (ध. स. १२२२; विभ. ९३८) आगतं गोसीलकुक्कुरसीलादिकं सीलं गोवतकुक्कुरवतादिकञ्च वतं सीलब्बतन्ति वुच्चति, तस्स पहीनत्ता सब्बम्पि नग्गियमुण्डिकादिअमरतपं पहीनं होति. तञ्हि तस्स मूलं, तेनेव सब्बावसाने वुत्तं ‘‘यदत्थि किञ्ची’’ति. दुक्खदस्सनसम्पदाय चेत्थ सक्कायदिट्ठि समुदयदस्सनसम्पदाय विचिकिच्छितं, मग्गदस्सननिब्बानदस्सनसम्पदाय सीलब्बतं पहीयतीति विञ्ञातब्बं.