८. सम्बहुलभिक्खुवत्थु

सुखो बुद्धानन्ति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो सम्बहुलानं भिक्खूनं कथं आरब्भ कथेसि.

एकदिवसञ्हि पञ्चसतभिक्खू उपट्ठानसालायं निसिन्ना, ‘‘आवुसो, किं नु खो इमस्मिं लोके सुख’’न्ति कथं समुट्ठापेसुं? तत्थ केचि ‘‘रज्जसुखसदिसं सुखं नाम नत्थी’’ति आहंसु. केचि कामसुखसदिसं, केचि ‘‘सालिमंसभोजनादिसदिसं सुखं नाम नत्थी’’ति आहंसु. सत्था तेसं निसिन्नट्ठानं गन्त्वा ‘‘काय नुत्थ, भिक्खवे, एतरहि कथाय सन्निसिन्ना’’ति पुच्छित्वा ‘‘इमाय नामा’’ति वुत्ते, ‘‘भिक्खवे, किं कथेथ? इदञ्हि सब्बम्पि सुखं वट्टदुक्खपरियापन्नमेव, इमस्मिं लोके बुद्धुप्पादो धम्मस्सवनं, सङ्घसामग्गी, सम्मोदमानभावोति इदमेव सुख’’न्ति वत्वा इमं गाथमाह –

१९४. ‘‘सुखो बुद्धानमुप्पादो, सुखा सद्धम्मदेसना;

सुखा सङ्घस्स सामग्गी, समग्गानं तपो सुखो’’ति.

तत्थ बुद्धानमुप्पादोति यस्मा बुद्धा उप्पज्जमाना महाजनं रागकन्तारादीहि तारेन्ति, तस्मा बुद्धानं उप्पादो सुखो उत्तमो. यस्मा सद्धम्मदेसनं आगम्म जातिआदिधम्मा सत्ता जातिआदीहि मुच्चन्ति, तस्मा सद्धम्मदेसना सुखा. सामग्गीति समचित्तता, सापि सुखा एव. समग्गानं पन एकचित्तानं यस्मा बुद्धवचनं वा उग्गण्हितुं धुतङ्गानि वा परिहरितुं समणधम्मं वा कातुं सक्का, तस्मा समग्गानं तपो सुखोति वुत्तं. तेनेवाह – ‘‘यावकीवञ्च, भिक्खवे, भिक्खू समग्गा सन्निपतिस्सन्ति, सम्मग्गा वुट्ठहिस्सन्ति, समग्गा सङ्घकरणीयानि करिस्सन्ति, वुद्धियेव, भिक्खवे, भिक्खूनं पाटिकङ्खा, नो परिहानी’’ति (दी. नि. २.१३६).

देसनावसाने ते भिक्खू अरहत्ते पतिट्ठहिंसु, महाजनस्सापि सात्थिका धम्मदेसना अहोसीति.

सम्बहुलभिक्खुवत्थु अट्ठमं.