सत्तकवण्णना

३३०. इति छक्कवसेन सामग्गिरसं दस्सेत्वा इदानि सत्तकवसेन दस्सेतुं पुन देसनं आरभि.

तत्थ सम्पत्तिपटिलाभट्ठेन सद्धाव धनं सद्धाधनं. एस नयो सब्बत्थ. पञ्ञाधनं पनेत्थ सब्बसेट्ठं. पञ्ञाय हि ठत्वा तीणि सुचरितानि पञ्चसीलानि दससीलानि पूरेत्वा सग्गूपगा होन्ति, सावकपारमीञाणं, पच्चेकबोधिञाणं, सब्बञ्ञुतञ्ञाणञ्च पटिविज्झन्ति. इमासं सम्पत्तीनं पटिलाभकारणतो पञ्ञा ‘‘धन’’न्ति वुत्ता. सत्तपि चेतानि लोकियलोकुत्तरमिस्सकानेव कथितानि. बोज्झङ्गकथा कथिताव.

समाधिपरिक्खाराति समाधिपरिवारा. सम्मादिट्ठादीनि वुत्तत्थानेव. इमेपि सत्त परिक्खारा लोकियलोकुत्तराव कथिता.

असतं धम्मा असन्ता वा धम्मा लामका धम्माति असद्धम्मा. विपरियायेन सद्धम्मा वेदितब्बा. सेसमेत्थ उत्तानत्थमेव. सद्धम्मेसु पन सद्धादयो सब्बेपि विपस्सकस्सेव कथिता. तेसुपि पञ्ञा लोकियलोकुत्तरा. अयं विसेसो.

सप्पुरिसानं धम्माति सप्पुरिसधम्मा. तत्थ सुत्तगेय्यादिकं धम्मं जानातीति धम्मञ्ञू. तस्स तस्सेव भासितस्स अत्थं जानातीति अत्थञ्ञू. ‘‘एत्तकोम्हि सीलेन समाधिना पञ्ञाया’’ति एवं अत्तानं जानातीति अत्तञ्ञू. पटिग्गहणपरिभोगेसु मत्तं जानातीति मत्तञ्ञू. अयं कालो उद्देसस्स, अयं कालो परिपुच्छाय, अयं कालो योगस्स अधिगमायाति एवं कालं जानातीति कालञ्ञू. एत्थ च पञ्च वस्सानि उद्देसस्स कालो. दस परिपुच्छाय. इदं अतिसम्बाधं. दस वस्सानि पन उद्देसस्स कालो. वीसति परिपुच्छाय. ततो परं योगे कम्मं कातब्बं. अट्ठविधं परिसं जानातीति परिसञ्ञू. सेवितब्बासेवितब्बं पुग्गलं जानातीति पुग्गलञ्ञू.

३३१. निद्दसवत्थूनीति निद्दसादिवत्थूनि. निद्दसो भिक्खु, निब्बीसो, नित्तिंसो, निच्चत्तालीसो, निप्पञ्ञासो भिक्खूति एवं वचनकारणानि. अयं किर पञ्हो तित्थियसमये उप्पन्नो. तित्थिया हि दसवस्सकाले मतं निगण्ठं निद्दसोति वदन्ति. सो किर पुन दसवस्सो न होति. न केवलञ्च दसवस्सोव. नववस्सोपि…पे… एकवस्सोपि न होति. एतेनेव नयेन वीसतिवस्सादिकालेपि मतं निब्बीसो, नित्तिंसो, निच्चत्तालीसो, निप्पञ्ञासोति वदन्ति. आयस्मा आनन्दो गामे विचरन्तो तं कथं सुत्वा विहारं गन्त्वा भगवतो आरोचेसि. भगवा आह –

‘‘न इदं, आनन्द, तित्थियानं अधिवचनं मम सासने खीणासवस्सेतं अधिवचनं. खीणासवो हि दसवस्सकाले परिनिब्बुतो पुन दसवस्सो न होति. न केवलञ्च दसवस्सोव, नववस्सोपि…पे… एकवस्सोपि. न केवलञ्च एकवस्सोव, दसमासिकोपि…पे… एकमासिकोपि. एकदिवसिकोपि. एकमुहुत्तोपि न होति एव. कस्मा? पुन पटिसन्धिया अभावा. निब्बीसादीसुपि एसेव नयो. इति भगवा मम सासने खीणासवस्सेतं अधिवचन’’न्ति –

वत्वा येहि कारणेहि सो निद्दसो होति, तानि दस्सेतुं सत्त निद्दसवत्थूनि देसेति. थेरोपि तमेव देसनं उद्धरित्वा सत्त निद्दसवत्थूनि इधावुसो, भिक्खु, सिक्खासमादानेतिआदिमाह. तत्थ इधाति इमस्मिं सासने. सिक्खासमादाने तिब्बच्छन्दो होतीति सिक्खत्तयपूरणे बहलच्छन्दो होति. आयतिञ्च सिक्खासमादाने अविगतपेमोति अनागते पुनदिवसादीसुपि सिक्खापूरणे अविगतपेमेन समन्नागतो होति. धम्मनिसन्तियाति धम्मनिसामनाय. विपस्सनायेतं अधिवचनं. इच्छाविनयेति तण्हाविनयने. पटिसल्लानेति एकीभावे. वीरियारम्भेति कायिकचेतसिकस्स वीरियस्स पूरणे. सतिनेपक्केति सतियञ्चेव नेपक्कभावे च. दिट्ठिपटिवेधेति मग्गदस्सने. सेसं सब्बत्थ वुत्तनयेनेव वेदितब्बं.

सञ्ञासु असुभानुपस्सनाञाणे सञ्ञा असुभसञ्ञा. आदीनवानुपस्सनाञाणे सञ्ञा आदीनवसञ्ञा नाम. सेसा हेट्ठा वुत्ता एव. बलसत्तकविञ्ञाणट्ठितिसत्तकपुग्गलसत्तकानि वुत्तनयानेव. अप्पहीनट्ठेन अनुसयन्तीति अनुसया. थामगतो कामरागो कामरागानुसयो. एस नयो सब्बत्थ. संयोजनसत्तकं उत्तानत्थमेव.