अट्ठपरिसवण्णना

१७२. तत्थ अनेकसतं खत्तियपरिसन्ति बिम्बिसारसमागमञातिसमागलिच्छवीसमागमादिसदिसं, सा पन अञ्ञेसु चक्कवाळेसुपि लब्भतेयेव. सल्लपितपुब्बन्ति आलापसल्लापो कतपुब्बो. साकच्छाति धम्मसाकच्छापि समापज्जितपुब्बा. यादिसको तेसं वण्णोति ते ओदातापि होन्ति काळापि मङ्गुरच्छवीपि, सत्था सुवण्णवण्णोव. इदं पन सण्ठानं पटिच्च कथितं. सण्ठानम्पि च केवलं तेसं पञ्ञायतियेव, न पन भगवा मिलक्खुसदिसो होति, नापि आमुत्तमणिकुण्डलो, बुद्धवेसेनेव निसीदति. ते पन अत्तनो समानसण्ठानमेव पस्सन्ति. यादिसको तेसं सरोति ते छिन्नस्सरापि होन्ति गग्गरस्सरापि काकस्सरापि, सत्था ब्रह्मस्सरोव. इदं पन भासन्तरं सन्धाय कथितं. सचेपि हि सत्था राजासने निसिन्नो कथेति, ‘‘अज्ज राजा मधुरेन सरेन कथेती’’ति तेसं होति. कथेत्वा पक्कन्ते पन भगवति पुन राजानं आगतं दिस्वा – ‘‘को नु खो अय’’न्ति वीमंसा उप्पज्जति. तत्थ को नु खो अयन्ति इमस्मिं ठाने इदानेव मागधभासाय सीहळभासाय मधुरेनाकारेन कथेन्तो को नु खो अयं अन्तरहितो, किं देवो, उदाहु मनुस्सोति एवं वीमंसन्तापि न जानन्तीति अत्थो. किमत्थं पनेवं अजानन्तानं धम्मं देसेतीति? वासनत्थाय. एवं सुतोपि हि धम्मो अनागते पच्चयो होति येवाति अनागतं पटिच्च देसेति. अनेकसतं ब्राह्मणपरिसन्तिआदीनम्पि सोणदण्डकूटदण्डसमागमादिवसेन चेव अञ्ञचक्कवाळवसेन च सम्भवो वेदितब्बो.

इमा पन अट्ठ परिसा भगवा किमत्थं आहरि? अभीतभावदस्सनत्थमेव. इमा किर आहरित्वा एवमाह – ‘‘आनन्द, इमापि अट्ठ परिसा उपसङ्कमित्वा धम्मं देसेन्तस्स तथागतस्स भयं वा सारज्जं वा नत्थि, मारं पन एककं दिस्वा तथागतो भायेय्याति को एवं सञ्ञं उप्पादेतुमरहति. अभीतो, आनन्द, तथागतो अच्छम्भी, सतो सम्पजानो आयुसङ्खारं ओस्सजी’’ति.