परिदेवनिद्देसो

१९५. परिदेवनिद्देसे ‘मय्हं धीता, मय्हं पुत्तो’ति एवं आदिस्स आदिस्स देवन्ति रोदन्ति एतेनाति आदेवो. तं तं वण्णं परिकित्तेत्वा परिकित्तेत्वा देवन्ति एतेनाति परिदेवो. ततो परानि द्वे द्वे पदानि पुरिमद्वयस्सेव आकारभावनिद्देसवसेन वुत्तानि. वाचाति वचनं. पलापोति तुच्छं निरत्थकवचनं. उपड्ढभणितअञ्ञभणितादिवसेन विरूपो पलापो विप्पलापो. लालप्पोति पुनप्पुनं लपनं. लालप्पनाकारो लालप्पना. लालप्पितस्स भावो लालप्पितत्तं. अयं वुच्चति परिदेवोति अयं परिदेवो नाम कथियति. सो लालप्पनलक्खणो, गुणदोसपरिकित्तनरसो, सम्भमपच्चुपट्ठानो.

‘परिदेवस्स दुक्खट्ठो वेदितब्बो’ति एत्थ पन अयम्पि सयं न दुक्खो, कायदुक्खदोमनस्सदुक्खानं पन वत्थुभावेन दुक्खोति वुत्तो. परिदेवन्तो हि अत्तनो खन्धं मुट्ठीहि पोथेति, उभोहि हत्थेहि उरं पहरति पिंसति, सीसेन भित्तिया सद्धिं युज्झति. तेनस्स बलवं कायदुक्खं उप्पज्जति. ‘एत्तका मे ञातयो खयं वयं अब्भत्थं गता’तिआदीनि चिन्तेति. तेनस्स बलवं दोमनस्सं उप्पज्जति. इति इमेसं द्विन्नम्पि दुक्खानं वत्थुभावेन दुक्खोति वेदितब्बो. अपिच –

यं सोकसल्लविहतो परिदेवमानो,

कण्ठोट्ठतालुतलसोसजमप्पसय्हं;

भिय्योधिमत्तमधिगच्छतियेव दुक्खं,

दुक्खोति तेन भगवा परिदेवमाहाति.