८. निस्सयपच्चयनिद्देसवण्णना

८. निस्सयपच्चयनिद्देसे सहजातपच्चयनिद्देसस्स पुरिमानं पञ्चन्नं कोट्ठासानं वसेन सहजातनिस्सयनयं दस्सेत्वा पुन छट्ठेन कोट्ठासेन पुरेजातनिस्सयनयं दस्सेतुं चक्खायतनं चक्खुविञ्ञाणधातुयातिआदि आरद्धं. तत्थ यं रूपं निस्सायाति वत्थुरूपं सन्धाय वुत्तं. तञ्हि निस्साय तिविधा मनोधातु, ठपेत्वा अरूपविपाकं द्वासत्ततिविधा मनोविञ्ञाणधातूति इमानि पञ्चसत्तति चित्तानि वत्तन्तीति अयं तावेत्थ पाळिवण्णना. अयम्पि निस्सयपच्चयो जातिवसेन कुसलादिभेदतो पञ्चधाव भिज्जति. तत्थ कुसलो भूमितो चतुब्बिधोव अकुसलो एकविधो विपाको चतुब्बिधो, किरियसङ्खातो तिविधो, रूपं एकविधमेवाति एवमेत्थ नानप्पकारभेदतो विञ्ञातब्बो विनिच्छयो.

एवं भिन्ने पनेत्थ चतुभूमकम्पि कुसलं पञ्चवोकारे सम्पयुत्तक्खन्धानञ्चेव चित्तसमुट्ठानरूपस्स च निस्सयपच्चयेन पच्चयो होति. तथा अकुसलं. यं पनेत्थ आरुप्पे उप्पज्जति, तं अरूपधम्मानञ्ञेव निस्सयपच्चयो होति. कामावचररूपावचरविपाकं पवत्ते सम्पयुत्तधम्मानञ्चेव चित्तसमुट्ठानरूपस्स च, पटिसन्धियं कटत्तारूपस्सापि निस्सयपच्चयो होति. अरूपावचरविपाकं सम्पयुत्तक्खन्धानंयेव होति. लोकुत्तरविपाकं पञ्चवोकारे; सम्पयुत्तकानञ्चेव चित्तसमुट्ठानरूपस्स च, चतुवोकारे अरूपस्सेव निस्सयपच्चयो होति. कामावचरअरूपावचरकिरिया पञ्चवोकारे सम्पयुत्तकानञ्चेव चित्तसमुट्ठानरूपस्स च निस्सयपच्चयो होति, चतुवोकारे अरूपानञ्ञेव. रूपावचरकिरिया सम्पयुत्तकानञ्चेव चित्तसमुट्ठानरूपस्स च एकन्तेन निस्सयपच्चयो होति.

चतुसमुट्ठानिकरूपस्स च कम्मसमुट्ठानरूपे एकं महाभूतं तिण्णं, तीणि एकस्स, द्वे द्विन्नं महाभूतानं, महाभूता उपादारूपानं, वत्थुरूपं पञ्चवोकारभवे चतुभूमककुसलस्स, अकुसलस्स, ठपेत्वा आरुप्पविपाकञ्चेव द्वे पञ्चविञ्ञाणानि च सेसतेभूमकविपाकस्स, तेभूमककिरियस्साति इमेसं चतुन्नं धम्मरासीनं निस्सयपच्चयो होति. चक्खायतनादीनि पञ्च ससम्पयुत्तानं चक्खुविञ्ञाणादीनं निस्सयपच्चयो होति. उतुचित्ताहारसमुट्ठानेसु पन महाभूता महाभूतानञ्चेव उपादारूपस्स च निस्सयपच्चयेन पच्चयोति एवमेत्थ पच्चयुप्पन्नतोपि विञ्ञातब्बो विनिच्छयोति.

निस्सयपच्चयनिद्देसवण्णना.