१. असञ्चिच्चकथावण्णना
८५७-८६२. इदानि असञ्चिच्चकथा नाम होति. तत्थ ‘‘आनन्तरियवत्थूनि नाम गरूनि भारियानि, तस्मा असञ्चिच्चापि तेसु वत्थूसु विकोपितेसु आनन्तरिको होती’’ति येसं लद्धि, सेय्यथापि एकच्चानं उत्तरापथकानं; ते सन्धाय असञ्चिच्चाति पुच्छा सकवादिस्स, लद्धिवसेन पटिञ्ञा इतरस्स. अथ नं ‘‘यस्मा आनन्तरियकम्मं नाम कम्मपथप्पत्तं. यदि च असञ्चिच्च कम्मपथभेदो सिया, अवसेसा पाणातिपातादयोपि असञ्चिच्च भवेय्यु’’न्ति चोदनत्थं असञ्चिच्चपाणं हन्त्वातिआदिमाह. इतरो तथारूपाय लद्धिया अभावेन पटिक्खिपति. सेसं यथापाळिमेव निय्याति. न वत्तब्बं मातुघातकोति पुच्छा परवादिस्स, रोगपटिकारादिकाले असञ्चिच्च घातं सन्धाय पटिञ्ञा सकवादिस्स. ननु माता जीविता वोरोपिताति पञ्हेपि असञ्चिच्च वोरोपितं सन्धाय पटिञ्ञा सकवादिस्सेव. एवं अधिप्पायं पन अग्गहेत्वा हञ्चीति लद्धिपतिट्ठापनं इतरस्स. तं अयोनिसो पतिट्ठापितत्ता अप्पतिट्ठितमेव. पितुघातकादीसुपि एसेव नयो. सङ्घभेदके पन धम्मसञ्ञिं सन्धाय सङ्घभेदो आनन्तरिकोति पुच्छा सकवादिस्स, ‘‘सङ्घं समग्गं भेत्वान, कप्पं निरयम्हि पच्चती’’ति वचनं अयोनिसो गहेत्वा पटिञ्ञा परवादिस्स. पुन सब्बेति पुट्ठो सकपक्खे धम्मसञ्ञिं सन्धाय पटिक्खिपति, परपक्खे धम्मसञ्ञिं सन्धाय पटिजानाति. धम्मसञ्ञीति पञ्हद्वयेपि एसेव नयो. ननु वुत्तं भगवताति सुत्तं एकन्तेनेव धम्मवादिस्स आनन्तरिकभावदस्सनत्थं वुत्तं. आपायिको नेरयिकोति गाथायपि अधम्मवादीयेव अधिप्पेतो. इतरो पन अधिप्पायं अग्गहेत्वा लद्धिं पतिट्ठपेति. सा अयोनिसो पतिट्ठापितत्ता अप्पतिट्ठितायेवाति.
असञ्चिच्चकथावण्णना.