१. निरोधकथावण्णना

५७१-५७२. इदानि निरोधकथा नाम होति. तत्थ येसं ‘‘उपपत्तेसियन्ति सङ्खं गतस्स भवङ्गचित्तस्स भङ्गक्खणेन सहेव किरियाति सङ्खं गता कुसला वा अकुसला वा चत्तारो खन्धा चित्तसमुट्ठानरूपञ्चाति पञ्चक्खन्धा उप्पज्जन्ति. तेसु हि अनुप्पन्नेसु भवङ्गे निरुद्धे सन्ततिविच्छेदो भवेय्या’’ति लद्धि, सेय्यथापि अन्धकानं; ते सन्धाय उपपत्तेसियेति पुच्छा सकवादिस्स, पटिञ्ञा इतरस्स. तत्थ उपपत्तेसियेति चतूसुपि पदेसु बहुवचनभुम्मत्थे एकवचनभुम्मं. उपपत्तेसियेसु पञ्चसु खन्धेसु अनिरुद्धेसूति अयञ्हेत्थ अत्थो. दसन्नन्ति उपपत्तेसियखन्धानञ्च किरियखन्धानञ्च वसेन वुत्तं. तत्थ पठमपञ्हे खन्धलक्खणवसेन किरियवसेन च पञ्चेव नाम ते खन्धाति पटिक्खिपति. दुतियपञ्हे पुरिमपच्छिमवसेन उपपत्तेसियकिरियवसेन च नानत्तं सन्धाय पटिजानाति. द्विन्नं पन फस्सानं चित्तानञ्च समोधानं पुट्ठो सुत्तलेसाभावेन पटिक्खिपति.

किरिया चत्तारोति रूपेन विना कुसला अकुसला वा चत्तारो गहिता. किरियाञाणन्ति परवादिना चक्खुविञ्ञाणसमङ्गिक्खणे अरहतो अनुञ्ञातं अनारम्मणञाणं. निरुद्धे मग्गो उप्पज्जतीति पुच्छा परवादिस्स, अनिरुद्धे अनुप्पज्जनतो पटिञ्ञा सकवादिस्स. मतो मग्गं भावेतीति छलेन पुच्छा परवादिस्स. यस्मा पन पटिसन्धितो याव चुतिचित्ता सत्तो जीवतियेव नाम, तस्मा सकवादी न हेवन्ति पटिक्खिपति.

निरोधकथावण्णना.