९. अरियधम्मविपाककथावण्णना
४९८. इदानि अरियधम्मविपाककथा नाम होति. तत्थ येसं किलेसप्पहानमत्तमेव सामञ्ञफलं, न चित्तचेतसिका धम्माति लद्धि, सेय्यथापि अन्धकानं; ते सन्धाय नत्थि अरियधम्मविपाकोति पुच्छा सकवादिस्स. तत्थ अरियधम्मविपाकोति मग्गसङ्खातस्स अरियधम्मस्स विपाको. किलेसक्खयमत्तं अरियफलन्ति लद्धिया पटिञ्ञा इतरस्स. सामञ्ञन्ति समणभावो, मग्गस्सेतं नामं. ‘‘सामञ्ञञ्च वो, भिक्खवे, देसेस्सामि सामञ्ञफलञ्चा’’ति हि वुत्तं. ब्रह्मञ्ञेपि एसेव नयो.
सोतापत्तिफलं न विपाकोतिआदीसु सोतापत्तिमग्गादीनं अपचयगामितं सन्धाय अरियफलानं नविपाकभावं पटिजानाति, दानफलादीनं पटिक्खिपति. सो हि आचयगामित्तिकस्स एवं अत्थं धारेति – विपाकसङ्खातं आचयं गच्छन्ति, तं वा आचिनन्ता गच्छन्तीति आचयगामिनो, विपाकं अपचिनन्ता गच्छन्तीति अपचयगामिनोति. तस्मा एवं पटिजानाति च पटिक्खिपति च.
५००. कामावचरं कुसलं सविपाकं आचयगामीतिआदिका पुच्छा परवादिस्स, पटिञ्ञा च पटिक्खेपो च सकवादिस्स. लोकियञ्हि कुसलं विपाकचुतिपटिसन्धियो चेव वट्टञ्च आचिनन्तं गच्छतीति आचयगामि. लोकुत्तरकुसलं चुतिपटिसन्धियो चेव वट्टञ्च अपचिनन्तं गच्छतीति अपचयगामि. एवमेतं सविपाकमेव होति, न अपचयगामिवचनमत्तेन अविपाकं. इममत्थं सन्धायेत्थ सकवादिनो पटिञ्ञा च पटिक्खेपो च वेदितब्बाति.
अरियधम्मविपाककथावण्णना.