१०. निस्सारणीयसुत्तवण्णना

२००. दसमे निस्सारणीयाति निस्सटा विसञ्ञुत्ता. धातुयोति अत्तसुञ्ञसभावा. कामं मनसिकरोतोति कामं मनसिकरोन्तस्स, असुभज्झानतो वुट्ठाय अगदं गहेत्वा विसं वीमंसन्तो विय वीमंसनत्थं कामाभिमुखं चित्तं पेसेन्तस्साति अत्थो. न पक्खन्दतीति नप्पविसति. नप्पसीदतीति पसादं नापज्जति. न सन्तिट्ठतीति नप्पतिट्ठहति. न विमुच्चतीति न अधिमुच्चति. यथा पन कुक्कुटपत्तं वा न्हारुदद्दुलं वा अग्गिम्हि पक्खित्तं पटिलीयति पतिकुटति पतिवट्टति न संपसारीयति, एवं पटिलीयति न संपसारीयति. नेक्खम्मं खो पनाति इध नेक्खम्मं नाम असुभेसु पठमज्झानं, तदस्स मनसिकरोतो चित्तं पक्खन्दति. तस्स तं चित्तन्ति तस्स तं असुभज्झानचित्तं. सुगतन्ति गोचरे गतत्ता सुट्ठु गतं. सुभावितन्ति अहानभागियत्ता सुट्ठु भावितं. सुवुट्ठितन्ति कामतो वुट्ठितं. सुविमुत्तन्ति कामेहि सुट्ठु विमुत्तं. कामपच्चया आसवा नाम कामहेतुका चत्तारो आसवा. विघाताति दुक्खा. परिळाहाति कामरागपरिळाहा. न सो तं वेदनं वेदियतीति सो तं कामवेदनं विघातपरिळाहवेदनञ्च न वेदियति. इदमक्खातं कामानं निस्सरणन्ति इदं असुभज्झानं कामेहि निस्सटत्ता कामानं निस्सरणन्ति अक्खातं. यो पन तं झानं पादकं कत्वा सङ्खारे सम्मसन्तो ततियमग्गं पत्वा अनागामिफलेन निब्बानं दिस्वा ‘‘पुन कामा नाम नत्थी’’ति जानाति. तस्स चित्तं अच्चन्तनिस्सरणमेव. सेसपदेसुपि एसेव नयो.

अयं पन विसेसो – दुतियवारे मेत्ताझानानि ब्यापादस्स निस्सरणं नाम. ततियवारे करुणाझानानि विहिंसाय निस्सरणं नाम. चतुत्थवारे अरूपज्झानानि रूपानं निस्सरणं नाम. अच्चन्तनिस्सरणञ्चेत्थ अरहत्तफलं योजेतब्बं. पञ्चमवारे सक्कायं मनसिकरोतोति सुद्धसङ्खारे परिग्गण्हित्वा अरहत्तं पत्तस्स सुक्खविपस्सकस्स फलसमापत्तितो वुट्ठाय वीमंसनत्थं पञ्चुपादानक्खन्धाभिमुखं चित्तं पेसेन्तस्स. इदमक्खातं सक्कायस्स निस्सरणन्ति इदं अरहत्तमग्गेन च फलेन च निब्बानं दिस्वा ठितस्स भिक्खुनो ‘‘पुन सक्कायो नत्थी’’ति उप्पन्नं अरहत्तफलसमापत्तिचित्तं सक्कायस्स निस्सरणन्ति अक्खातं. इदानि एवं सक्कायनिस्सरणं निरोधं पत्वा ठितस्स खीणासवस्स वण्णं कथेन्तो तस्स कामनन्दीपि नानुसेतीतिआदिमाह. तत्थ नानुसेतीति न निब्बत्तति. अननुसयाति अनिब्बत्तिया. सेसमेत्थ उत्तानत्थमेवाति.

ब्राह्मणवग्गो पञ्चमो.