३. असुभसुत्तवण्णना

१६३. ततिये असुभानुपस्सी काये विहरतीति अत्तनो करजकाये ‘‘यथा एतं, तथा इद’’न्ति इमिना नयेन बहिद्धा दिट्ठानं दसन्नं असुभानं उपसंहरणवसेन असुभानुपस्सी विहरति, अत्तनो कायं असुभतो पटिकूलतो ञाणेन पस्सतीति अत्थो. आहारे पटिकूलसञ्ञीति नवन्नं पाटिकुल्यानं वसेन कबळीकाराहारे पटिकूलसञ्ञी. सब्बलोके अनभिरतिसञ्ञीति सब्बस्मिम्पि तेधातुके लोकसन्निवासे अनभिरताय उक्कण्ठितसञ्ञाय समन्नागतो. सब्बसङ्खारेसु अनिच्चानुपस्सीति सब्बेपि तेभूमकसङ्खारे अनिच्चतो अनुपस्सन्तो. मरणसञ्ञाति मरणं आरब्भ उप्पन्नसञ्ञा. अज्झत्तं सूपट्ठिता होतीति नियकज्झत्ते सुट्ठु उपट्ठिता होति. एत्तावता बलवविपस्सना कथिता. सेखबलानीति सिक्खनकानं बलानि. सेसमेत्थ पाळिवसेन उत्तानमेव. ‘‘असुभानुपस्सी’’तिआदीनि पन दुक्खाय पटिपदाय दस्सनत्थं वुत्तानि, पठमज्झानादीनि सुखाय. असुभादीनि हि पटिकूलारम्मणानि, तेसु पन पकतियाव सम्पियायमानं चित्तं अल्लीयति. तस्मा तानि भावेन्तो दुक्खपटिपदं पटिपन्नो नाम होति. पठमज्झानादीनि पणीतसुखानि, तस्मा तानि पटिपन्नो सुखपटिपदं पटिपन्नो नाम होति.

अयं पनेत्थ सब्बसाधारणा उपमा – सङ्गामावचरपुरिसो हि फलककोट्ठकं कत्वा पञ्चावुधानि सन्नय्हित्वा सङ्गामं पविसति, सो अन्तरा विस्समितुकामो फलककोट्ठकं पविसित्वा विस्समति चेव पानभोजनादीनि च पटिसेवति. ततो पुन सङ्गामं पविसित्वा कम्मं करोति. तत्थ सङ्गामो विय किलेससङ्गामो दट्ठब्बो, फलककोट्ठको विय पञ्चनिस्सयबलानि, सङ्गामपविसनपुरिसो विय योगावचरो, पञ्चावुधसन्नाहो विय विपस्सनापञ्चमानि इन्द्रियानि, सङ्गामं पविसनकालो विय विपस्सनाय कम्मकरणकालो, विस्समितुकामस्स फलककोट्ठकं पविसित्वा विस्समनपानभोजनानि पटिसेवनकालो विय विपस्सनाय कम्मं करोन्तस्स चित्तुप्पादस्स निरस्सादक्खणे पञ्च बलानि निस्साय चित्तं सम्पहंसनकालो, विस्समित्वा खादित्वा पिवित्वा च पुन सङ्गामस्स पविसनकालो विय पञ्चहि बलेहि चित्तं सम्पहंसेत्वा पुन विपस्सनाय कम्मं करोन्तस्स विवट्टेत्वा अरहत्तग्गहणकालो वेदितब्बो. इमस्मिं पन सुत्ते बलानि चेव इन्द्रियानि च मिस्सकानेव कथितानीति.