२. दुतियपण्णासकं

(६) १. पुञ्ञाभिसन्दवग्गो

१. पठमपुञ्ञाभिसन्दसुत्तवण्णना

५१. दुतियस्स पठमे पुञ्ञाभिसन्दाति पुञ्ञस्स अभिसन्दा, पुञ्ञप्पत्तियोति अत्थो. कुसलाभिसन्दाति तस्सेव वेवचनं. ते पनेते सुखं आहरन्तीति सुखस्साहारा. सुट्ठु अग्गानं रूपादीनं दायकाति सोवग्गिका. सुखो नेसं विपाकोति सुखविपाका. सग्गे उपपत्ति सग्गो, सग्गाय संवत्तन्तीति सग्गसंवत्तनिका. चीवरं परिभुञ्जमानोति चीवरत्थाय वत्थं लभित्वा सूचिसुत्तादीनं अभावेन तं निक्खिपन्तोपि करोन्तोपि पारुपन्तोपि जिण्णकाले पच्चत्थरणं करोन्तोपि पच्चत्थरितुम्पि असक्कुणेय्यं भूमत्थरणं करोन्तोपि भूमत्थरणस्स अननुच्छविकं फालेत्वा पादपुञ्छनं करोन्तोपि ‘‘परिभुञ्जमानो’’त्वेव वुच्चति. यदा पन ‘‘पादपुञ्छनम्पि न सक्का इद’’न्ति सम्मज्जित्वा छड्डितं होति, तदा परिभुञ्जमानो नाम न होति. अप्पमाणं चेतोसमाधिन्ति अरहत्तफलसमाधिं. अप्पमाणो तस्स पुञ्ञाभिसन्दोति इमिना दायकस्स पुञ्ञचेतनाय अप्पमाणतं कथेति. तस्स हि ‘‘खीणासवो मे चीवरं परिभुञ्जती’’ति पुनप्पुनं अनुस्सरणवसेन पवत्ता पुञ्ञचेतना अप्पमाणा होति. तं सन्धायेतं वुत्तं. पिण्डपातादीसु पन यो पिण्डपातं परिभुञ्जित्वा सत्ताहम्पि तेनेव यापेति, अञ्ञं न परिभुञ्जति, सो सत्ताहम्पि तंयेव पिण्डपातं परिभुञ्जमानो नाम होति. एकस्मिं पन सेनासने रत्तिट्ठानदिवाट्ठानादीसु चङ्कमन्तोपि याव तं सेनासनं पहाय अञ्ञं न गण्हाति, ताव परिभुञ्जमानो नाम होति. एकेन पन भेसज्जेन ब्याधिम्हि वूपसन्ते याव अञ्ञं भेसज्जं न परिभुञ्जति, तावदेव परिभुञ्जमानो नाम होति.

बहुभेरवन्ति बहूहि भेरवारम्मणेहि समन्नागतं. रतनवरानन्ति सत्तन्नम्पि वररतनानं. आलयन्ति निवासट्ठानं. पुथू सवन्तीति बहुका हुत्वा सन्दमाना. सेसमेत्थ उत्तानमेव.

२. दुतियपुञ्ञाभिसन्दसुत्तवण्णना

५२. दुतिये अरियकन्तेहीति मग्गफलसम्पयुत्तेहि. तानि हि अरियानं कन्तानि होन्ति पियानि मनापानि. सेसं सुत्तन्ते ताव यं वत्तब्बं सिया, तं विसुद्धिमग्गे (विसुद्धि. १.१२४ आदयो) वुत्तमेव.

गाथासु पन सद्धाति सोतापन्नस्स सद्धा अधिप्पेता. सीलम्पि सोतापन्नस्स सीलमेव. उजुभूतञ्च दस्सनन्ति कायवङ्कादीनं अभावेन खीणासवस्स दस्सनं उजुभूतदस्सनं नाम. आहूति कथयन्ति. पसादन्ति बुद्धधम्मसङ्घेसु पसादं. धम्मदस्सनन्ति चतुसच्चधम्मदस्सनं.

३. पठमसंवाससुत्तवण्णना

५३. ततिये सम्बहुलापि खो गहपती च गहपतानियो चाति बहुका गहपतयो च गहपतानियो च आवाहविवाहकरणत्थाय गच्छन्ता तमेव मग्गं पटिपन्ना होन्ति. संवासाति सहवासा एकतोवासा. छवो छवायाति गुणमरणेन मतत्ता छवो गुणमरणेनेव मताय छवाय सद्धिं. देविया सद्धिन्ति गुणेहि देविभूताय सद्धिं. दुस्सीलोति निस्सीलो. पापधम्मोति लामकधम्मो. अक्कोसकपरिभासकोति दसहि अक्कोसवत्थूहि अक्कोसको, भयं दस्सेत्वा सन्तज्जनेन परिभासको. एवं सब्बत्थ अत्थो वेदितब्बो.

कदरियाति थद्धमच्छरिनो. जानिपतयोति जयम्पतिका. वदञ्ञूति याचकानं वचनस्स अत्थं जानन्ति. सञ्ञताति सीलसंयमेन समन्नागता. धम्मजीविनोति धम्मे ठत्वा जीविकं कप्पेन्तीति धम्मजीविनो. अत्थासं पचुरा होन्तीति वड्ढिसङ्खाता अत्था एतेसं बहू होन्ति. फासुकं उपजायतीति अञ्ञमञ्ञं फासुविहारो जायति. कामकामिनोति कामे कामयमाना.

४. दुतियसंवाससुत्तवण्णना

५४. चतुत्थे कम्मपथवसेन देसना पवत्तिता. सेसं तादिसमेव. इमेसु पन द्वीसुपि सुत्तेसु अगारिकपटिपदा कथिता. सोतापन्नसकदागामीनम्पि वट्टति.

५-६. समजीवीसुत्तद्वयवण्णना

५५-५६. पञ्चमे तेनुपसङ्कमीति किमत्थं उपसङ्कमि? अनुग्गण्हनत्थं. तथागतो हि तं रट्ठं पापुणन्तो इमेसंयेव द्विन्नं सङ्गण्हनत्थाय पापुणाति. नकुलपिता किर पञ्च जातिसतानि तथागतस्स पिता अहोसि, पञ्च जातिसतानि महापिता, पञ्च जातिसतानि चूळपिता. नकुलमातापि पञ्च जातिसतानि तथागतस्स माता अहोसि, पञ्च जातिसतानि महामाता, पञ्च जातिसतानि चूळमाता. ते सत्थु दिट्ठकालतो पट्ठाय पुत्तसिनेहं पटिलभित्वा ‘‘हन्तात, हन्ताता’’ति वच्छकं दिस्वा वच्छगिद्धिनी गावी विय विरवमाना उपसङ्कमित्वा पठमदस्सनेनेव सोतापन्ना जाता. निवेसने पञ्चसतानं भिक्खूनं आसनानि सदा पञ्ञत्तानेव होन्ति. इति भगवा तेसं अनुग्गण्हनत्थाय उपसङ्कमि. अतिचरिताति अतिक्कमिता. अभिसम्परायञ्चाति परलोके च. समसद्धाति सद्धाय समा एकसदिसा. सीलादीसुपि एसेव नयो. छट्ठं केवलं भिक्खूनं देसितं. सेसमेत्थ तादिसमेव.

७. सुप्पवासासुत्तवण्णना

५७. सत्तमे पज्जनिकन्ति तस्स निगमस्स नामं. कोलियानन्ति कोलराजकुलानं. आयुं खो पन दत्वाति आयुदानं दत्वा. आयुस्स भागिनी होतीति आयुभागपटिलाभिनी होति, आयुं वा भजनिका होति, आयुप्पटिलाभिनीति अत्थो. सेसपदेसुपि एसेव नयो.

रससा उपेतन्ति रसेन उपेतं रससम्पन्नं. उज्जुगतेसूति कायवङ्कादिरहितत्ता उजुकमेव गतेसु खीणासवेसु. चरणूपपन्नेसूति पञ्चदसहि चरणधम्मेहि समन्नागतेसु. महग्गतेसूति महत्तं गतेसु. खीणासवानञ्ञेवेतं नामं. पुञ्ञेन पुञ्ञं संसन्दमानाति पुञ्ञेन सद्धिं पुञ्ञं घटयमाना. महप्फला लोकविदून वण्णिताति एवरूपा दानसङ्खाता दक्खिणा तिविधलोकं विदितं कत्वा ठितत्ता लोकविदूनं बुद्धानं वण्णिता, बुद्धेहि पसत्थाति अत्थो. यञ्ञमनुस्सरन्ताति यञ्ञं दानं अनुस्सरन्ता. वेदजाताति तुट्ठिजाता.

८. सुदत्तसुत्तवण्णना

५८. अट्ठमे सञ्ञतानन्ति कायवाचाहि संयतानं. परदत्तभोजिनन्ति परेहि दिन्नमेव भुञ्जित्वा यापेन्तानं. कालेनाति युत्तप्पत्तकालेन. सक्कच्च ददातीति सहत्था सक्कारं कत्वा ददाति. चत्तारि ठानानि अनुप्पवेच्छतीति चत्तारि कारणानि अनुप्पवेसेति ददाति. यसवा होतीति महापरिवारो होति. नवमं केवलं भिक्खूनं कथितं. सेसमेत्थ तादिसमेव.

१०. गिहिसामीचिसुत्तवण्णना

६०. दसमे गिहिसामीचिपटिपदन्ति गिहीनं अनुच्छविकं पटिपत्तिं. पच्चुपट्ठितो होतीति अतिहरित्वा दातुकामताय पतिउपट्ठितो होति उपगतो, भिक्खुसङ्घस्स चीवरं देतीति अत्थो.

उपट्ठिताति उपट्ठायको. तेसं दिवा च रत्तो चाति ये एवं चतूहि पच्चयेहि उपट्ठहन्ति, तेसं दिवा च रत्तिञ्च परिच्चागवसेन च अनुस्सरणवसेन च सदा पुञ्ञं पवड्ढति. सग्गञ्च कमतिट्ठानन्ति तादिसो च भद्दकं कम्मं कत्वा सग्गट्ठानं उपगच्छति. इमेसु चतूसुपि सुत्तेसु आगारियपटिपदा कथिता. सोतापन्नसकदागामीनम्पि वट्टति.

पुञ्ञाभिसन्दवग्गो पठमो.

(७) २. पत्तकम्मवग्गो

१. पत्तकम्मसुत्तवण्णना

६१. दुतियस्स पठमे अनिट्ठपटिक्खेपेन इट्ठा. मने कमन्ति पविसन्तीति कन्ता. मनं अप्पायन्ति पवड्ढेन्तीति मनापा. दुल्लभाति परमदुल्लभा. भोगाति भुञ्जितब्बा रूपादयो विसया. सहधम्मेनाति धम्मेनेव सद्धिं उप्पज्जन्तु, मा धम्मूपघातं कत्वा अधम्मेनाति. अथवा सहधम्मेनाति सकारणेन, तेन तेन सेनापतिसेट्ठिट्ठानादिकारणेन सद्धिंयेव उप्पज्जन्तूति अत्थो. यसोति परिवारसम्पत्ति. सह ञातीभीति ञातकेहि सद्धिं. सह उपज्झायेहीति सुखदुक्खेसु उपनिज्झायितब्बत्ता उपज्झायसङ्खातेहि सन्दिट्ठसम्भत्तेहि सद्धिं.

अकिच्चं करोतीति अकातब्बं करोति. किच्चं अपराधेतीति कत्तब्बयुत्तकं किच्चं अकरोन्तो तं अपराधेति नाम. धंसतीति पतति परिहायति. अभिज्झाविसमलोभन्ति अभिज्झासङ्खातं विसमलोभं. पजहतीति नुदति नीहरति. महापञ्ञोति महन्तपञ्ञो. पुथुपञ्ञोति पुथुलपञ्ञो. आपातदसोति तं तं अत्थं आपातेति तमेव पस्सति, सुखुमम्पिस्स अत्थजातं आपातं आगच्छतियेवाति अत्थो.

उट्ठानवीरियाधिगतेहीति उट्ठानसङ्खातेन वीरियेन अधिगतेहि. बाहाबलपरिचितेहीति बाहाबलेन परिचितेहि वड्ढितेहि. सेदावक्खित्तेहीति अवक्खित्तसेदेहि, सेदं मुञ्चित्वा वायामेन पयोगेन समधिगतेहीति अत्थो. धम्मिकेहीति धम्मयुत्तेहि. धम्मलद्धेहीति दसकुसलकम्मपथधम्मे अकोपेत्वा लद्धेहि. पत्तकम्मानीति युत्तकम्मानि अनुच्छविककम्मानि. सुखेतीति सुखितं करोति. पीणेतीति पीणितं बलसम्पन्नं करोति. ठानगतं होतीति कारणगतं होति. किं पन तन्ति? चतूसु पत्तकम्मेसु एकं भोगेहि कत्तब्बकम्मं भोगजातमेव ठानगतं. पत्तगतन्ति युत्तप्पत्तट्ठानगतं. आयतनसो परिभुत्तन्ति कारणेनेव परिभुत्तं भोगजातं होति.

परियोधाय संवत्ततीति पिदहित्वा वत्तति. यथा अग्गिआदीहि उप्पन्नासु आपदासु, एवं आदित्तगेहनिब्बापनादीनं अत्थाय धनपरिच्चागं कत्वा तासं आपदानं मग्गं पिदहति निवारेति. सोत्थिं अत्तानं करोतीति निरुपद्दवं खेमं अत्तानं करोति. ञातिबलिन्ति ञातकानं बलिं. अतिथिबलिन्ति आगन्तुकानं बलिं. पुब्बपेतबलिन्ति परलोकगतानं ञातकानं बलिं. राजबलिन्ति रञ्ञो कत्तब्बयुत्तकं राजबलिं. देवताबलिन्ति देवतानं कत्तब्बबलिं. सब्बमेतं तेसं तेसं यथानुच्छविकवसेन दातब्बदानस्स अधिवचनं.

खन्तिसोरच्चे निविट्ठाति अधिवासनक्खन्तियञ्च सुसीलताय च निविट्ठा. एकमत्तानं दमेन्तीति एकं अत्तनोव अत्तभावं इन्द्रियदमेन दमेन्ति. समेन्तीति अत्तनो चित्तं किलेसवूपसमनेन समेन्ति. परिनिब्बापेन्तीति किलेसपरिनिब्बानेनेव परिनिब्बापेन्ति. उद्धग्गिकन्तिआदीसु उपरूपरिभूमीसु फलदानवसेन उद्धमग्गमस्साति उद्धग्गिका. सग्गस्स हिताति तत्रुपपत्तिजननतो सोवग्गिका. निब्बत्तनिब्बत्तट्ठाने सुखोव विपाको अस्साति सुखविपाका. सुट्ठु अग्गानं दिब्बवण्णादीनं दसन्नं विसेसानं निब्बत्तनतो सग्गसंवत्तनिका, एवरूपं दक्खिणं पतिट्ठापेतीति अत्थो.

अरियधम्मे ठितोति पञ्चसीलधम्मे पतिट्ठितो. पेच्च सग्गे पमोदतीति परलोकं गन्त्वा यत्थ सग्गे पटिसन्धिं गण्हाति, तत्थ मोदति. सोतापन्नसकदागामिनो वा होन्तु अनागामी वा, सब्बेसं अयं पटिपदा लब्भतेवाति.

२. आनण्यसुत्तवण्णना

६२. दुतिये अधिगमनीयानीति पत्तब्बानि. कामभोगिनाति वत्थुकामे च किलेसकामे च परिभुञ्जन्तेन. अत्थिसुखादीसु अत्थीति उप्पज्जनकसुखं अत्थिसुखं नाम. भोगे परिभुञ्जन्तस्स उप्पज्जनकसुखं भोगसुखं नाम. अनणोस्मीति उप्पज्जनकसुखं आनण्यसुखं नाम. निद्दोसो अनवज्जोस्मीति उप्पज्जनकसुखं अनवज्जसुखं नाम.

भुञ्जन्ति भुञ्जमानो. पञ्ञा विपस्सतीति पञ्ञाय विपस्सति. उभो भागेति द्वे कोट्ठासे, हेट्ठिमानि तीणि एकं कोट्ठासं, अनवज्जसुखं एकं कोट्ठासन्ति एवं पञ्ञाय पस्समानो द्वे कोट्ठासे जानातीति अत्थो. अनवज्जसुखस्सेतन्ति एतं तिविधम्पि सुखं अनवज्जसुखस्स सोळसिं कलं नाग्घतीति.

३. ब्रह्मसुत्तवण्णना

६३. ततियं तिकनिपाते वण्णितमेव. सपुब्बदेवतानीति पदमत्तमेव एत्थ विसेसोति. चतुत्थे सब्बं उत्तानत्थमेव.

५. रूपसुत्तवण्णना

६५. पञ्चमे रूपे पमाणं गहेत्वा पसन्नो रूपप्पमाणो नाम. रूपप्पसन्नोति तस्सेव अत्थवचनं. घोसे पमाणं गहेत्वा पसन्नो घोसप्पमाणो नाम. चीवरलूखपत्तलूखेसु पमाणं गहेत्वा पसन्नो लूखप्पमाणो नाम. धम्मे पमाणं गहेत्वा पसन्नो धम्मप्पमाणो नाम. इतरानि तेसंयेव अत्थवचनानि. सब्बसत्ते च तयो कोट्ठासे कत्वा द्वे कोट्ठासा रूपप्पमाणा, एको न रूपप्पमाणो. पञ्च कोट्ठासे कत्वा चत्तारो कोट्ठासा घोसप्पमाणा, एको न घोसप्पमाणो. दस कोट्ठासे कत्वा नव कोट्ठासा लूखप्पमाणा, एको न लूखप्पमाणो. सतसहस्सं कोट्ठासे कत्वा पन एको कोट्ठासोव धम्मप्पमाणो, सेसा न धम्मप्पमाणाति वेदितब्बा.

रूपे पमाणिंसूति ये रूपं दिस्वा पसन्ना, ते रूपे पमाणिंसु नाम, पसीदिंसूति अत्थो. घोसेन अन्वगूति घोसेन अनुगता, घोसप्पमाणं गहेत्वा पसन्नाति अत्थो. छन्दरागवसूपेताति छन्दस्स च रागस्स च वसं उपेता. अज्झत्तञ्च न जानातीति नियकज्झत्ते तस्स गुणं न जानाति. बहिद्धा च न पस्सतीति बहिद्धापिस्स पटिपत्तिं न पस्सति. समन्तावरणोति समन्ततो आवारितो, समन्ता वा आवरणमस्साति समन्तावरणो. घोसेन वुय्हतीति घोसेन नियति, न गुणेन. अज्झत्तञ्च न जानाति, बहिद्धा च विपस्सतीति नियकज्झत्ते गुणं न जानाति, बहिद्धा पनस्स पटिपत्तिं पस्सति. बहिद्धा फलदस्सावीति तस्स परेहि कतं बहिद्धा सक्कारफलं पस्सन्तो. विनीवरणदस्सावीति विवटदस्सावी. न सो घोसेन वुय्हतीति सो घोसेन न नीयति.

६. सरागसुत्तवण्णना

६६. छट्ठे मोहजं चापविद्दसूति मोहजं चापि अविद्दसू अपण्डिता. सविघातन्ति सदुक्खं. दुखुद्रयन्ति आयतिञ्च दुक्खवड्ढिदायकं. अचक्खुकाति पञ्ञाचक्खुरहिता. यथा धम्मा तथा सन्ताति यथा रागादयो धम्मा ठिता, तथा सभावाव हुत्वा. न तस्सेवन्ति मञ्ञरेति मयं एवंसन्ता एवंसभावाति तस्स न मञ्ञरे, न मञ्ञन्तीति अत्थो. इमस्मिं सुत्तेपि गाथासुपि वट्टमेव कथितं.

७. अहिराजसुत्तवण्णना

६७. सत्तमे इमानि चत्तारि अहिराजकुलानीति इदं दट्ठविसानेव सन्धाय वुत्तं. ये हि केचि दट्ठविसा, सब्बेते इमेसं चतुन्नं अहिराजकुलानं अब्भन्तरगताव होन्ति. अत्तगुत्तियाति अत्तनो गुत्तत्थाय. अत्तरक्खायाति अत्तनो रक्खणत्थाय. अत्तपरित्तायाति अत्तनो परित्ताणत्थाय. परित्तं नाम अनुजानामीति अत्थो.

इदानि यथा तं परित्तं कातब्बं, तं दस्सेन्तो विरूपक्खेहि मेतिआदिमाह. तत्थ विरूपक्खेहीति विरूपक्खनागकुलेहि. सेसेसुपि एसेव नयो. अपादकेहीति अपादकसत्तेहि. सेसेसुपि एसेव नयो. सब्बे सत्ताति इतो पुब्बे एत्तकेन ठानेन ओदिस्सकमेत्तं कथेत्वा इदानि अनोदिस्सकमेत्तं कथेतुं इदमारद्धं. तत्थ सत्ता पाणा भूताति सब्बानेतानि पुग्गलवेवचनानेव. भद्रानि पस्सन्तूति भद्रानि आरम्मणानि पस्सन्तु. मा कञ्चि पापमागमाति कञ्चि सत्तं पापकं लामकं मा आगच्छतु. अप्पमाणो बुद्धोति एत्थ बुद्धोति बुद्धगुणा वेदितब्बा. ते हि अप्पमाणा नाम. सेसपदद्वयेपि एसेव नयो. पमाणवन्तानीति गुणप्पमाणेन युत्तानि. उण्णनाभीति लोमसनाभिको मक्कटको. सरबूति घरगोलिका. कता मे रक्खा, कता मे परित्ताति मया एत्तकस्स जनस्स रक्खा च परित्ताणञ्च कतं. पटिक्कमन्तु भूतानीति सब्बेपि मे कतपरित्ताणा सत्ता अपगच्छन्तु, मा मं विहेठयिंसूति अत्थो.

८. देवदत्तसुत्तवण्णना

६८. अट्ठमे अचिरपक्कन्ते देवदत्तेति सङ्घं भिन्दित्वा नचिरपक्कन्ते. पराभवायाति अवड्ढिया विनासाय. अस्सतरीति वळवाय कुच्छिस्मिं गद्रभस्स जाता. अत्तवधाय गब्भं गण्हातीति तं अस्सेन सद्धिं सम्पयोजेन्ति, सा गब्भं गण्हित्वा काले सम्पत्ते विजायितुं नसक्कोन्ती पादेहि भूमिं पहरन्ती तिट्ठति. अथस्सा चत्तारो पादे चतूसु खाणूसु बन्धित्वा कुच्छिं फालेत्वा पोतकं नीहरन्ति. सा तत्थेव मरति. तेनेतं वुत्तं.

९. पधानसुत्तवण्णना

६९. नवमे किलेसानं संवरत्थाय पवेसनद्वारं पिदहनत्थाय पधानं संवरप्पधानं, पजहनत्थाय पधानं पहानप्पधानं, कुसलानं धम्मानं ब्रूहनत्थाय वड्ढनत्थाय पधानं भावनाप्पधानं, तेसंयेव अनुरक्खणत्थाय पधानं अनुरक्खणाप्पधानं.

१०. अधम्मिकसुत्तवण्णना

७०. दसमे अधम्मिका होन्तीति पोराणकराजूहि ठपितं दसभागबलिञ्चेव अपराधानुरूपञ्च दण्डं अग्गहेत्वा अतिरेकबलिनो चेव अतिरेकदण्डस्स च गहणेन अधम्मिका. राजायुत्ताति रञ्ञो जनपदेसु किच्चसंविधायका आयुत्तकपुरिसा. ब्राह्मणगहपतिकाति अन्तोनगरवासिनो ब्राह्मणगहपतयो. नेगमजानपदाति निगमवासिनो चेव जनपदवासिनो च. विसमन्ति विसमा हुत्वा, असमयेन वायन्तीति अत्थो. विसमाति न समा, अतिथद्धा वा अतिमुदुका वाति अत्थो. अपञ्जसाति मग्गतो अपगता, उम्मग्गगामिनो हुत्वा वायन्तीति अत्थो. देवता परिकुपिता भवन्तीति वातेसु हि विसमेसु अपञ्जसेसु वायन्तेसु रुक्खा भिज्जन्ति, विमानानि भिज्जन्ति. तस्मा देवता परिकुपिता भवन्ति, ता देवस्स सम्मा वस्सितुं न देन्ति. तेन वुत्तं देवो न सम्मा धारं अनुप्पवेच्छतीति. विसमपाकानि सस्सानि भवन्तीति एकस्मिं ठाने गब्भीनि होन्ति, एकस्मिं सञ्जातखीरानि, एकं ठानं पच्चतीति एवं विसमं पाकानि सस्सानि भवन्ति.

समं नक्खत्तानि तारकरूपानि परिवत्तन्तीति यथा कत्तिकपुण्णमा कत्तिकनक्खत्तमेव लभति, मिगसिरपुण्णमा मिगसिरनक्खत्तमेवाति एवं तस्मिं तस्मिं मासे सा सा पुण्णमा तं तं नक्खत्तमेव लभति, तथा सम्मा परिवत्तन्ति. समं वाता वायन्तीति अविसमा हुत्वा समयस्मिंयेव वायन्ति, छ मासे उत्तरा वाता, छ मासेदक्खिणाति एवं तेसं तेसं जनपदानं अनुरूपे समये वायन्ति. समाति समप्पवत्तिनो नातिथद्धा नातिमुदू. पञ्जसाति मग्गप्पटिपन्ना, मग्गेनेव वायन्ति, नो अमग्गेनाति अत्थो.

जिम्हं गच्छतीति कुटिलं गच्छति, अतित्थं गण्हाति. नेत्ते जिम्हं गते सतीति नयतीति नेत्ता. तस्मिं नेत्ते जिम्हं गते कुटिलं गन्त्वा अतित्थं गण्हन्ते इतरापि अतित्थमेव गण्हन्तीति अत्थो. नेतेतिपि पाठो. दुक्खं सेतीति दुक्खं सयति, दुक्खितं होतीति अत्थो.

पत्तकम्मवग्गो दुतियो.

(८) ३. अपण्णकवग्गो

१. पधानसुत्तवण्णना

७१. ततियवग्गस्स पठमे अपण्णकप्पटिपदन्ति अविरद्धप्पटिपदं. योनि चस्स आरद्धा होतीति कारणञ्चस्स परिपुण्णं होति. आसवानं खयायाति अरहत्तत्थाय. दुतियं उत्तानमेव.

३. सप्पुरिससुत्तवण्णना

७३. ततिये अवण्णोति अगुणो. पातु करोतीति कथेति, पाकटं करोति. पञ्हाभिनीतोति पञ्हत्थाय अभिनीतो. अहापेत्वा अलम्बित्वाति अपरिहीनं अलम्बितं कत्वा. एत्थ च असप्पुरिसो पापिच्छताय अत्तनो अवण्णं छादेति, सप्पुरिसो लज्जिताय अत्तनो वण्णं. इदानि यस्मा असप्पुरिसो हिरोत्तप्परहितो संवासेन अवजानाति, सप्पुरिसो पन हिरोत्तप्पसमन्नागतो संवासेनापि नावजानाति. तस्मा असप्पुरिसभावसाधकं अधुनागतवधुकोपम्मं दस्सेतुं सेय्यथापि, भिक्खवे, वधुकातिआदिमाह. तत्थ वधुकाति सुणिसा. तिब्बन्ति बहलं. सेसमेत्थ उत्तानत्थमेवाति.

४-५. अग्गसुत्तद्वयवण्णना

७४-७५. चतुत्थे सीलग्गन्ति अग्गप्पत्तं उत्तमसीलं. एसेव नयो सब्बत्थ. पञ्चमे रूपग्गन्ति यं रूपं सम्मसित्वा अरहत्तं पापुणाति, इदं रूपग्गं नाम. सेसेसुपि एसेव नयो. भवग्गन्ति एत्थ पन यस्मिं अत्तभावे ठितो अरहत्तं पापुणाति, एतं भवग्गं नामाति.

६. कुसिनारसुत्तवण्णना

७६. छट्ठे उपवत्तनेति पाचीनगताय सालपन्तिया उत्तरेन निवत्तित्वा ठिताय वेमज्झट्ठाने. अन्तरेन यमकसालानन्ति द्विन्नं सालरुक्खानं अन्तरे. कङ्खाति द्वेळ्हकं. विमतीति विनिच्छितुं असमत्थता. ‘‘बुद्धो नु खो न बुद्धो नु खो, धम्मो नु खो न धम्मो नु खो, सङ्घो नु खो न सङ्घो नु खो, मग्गो नु खो न मग्गो नु खो, पटिपदा नु खो न पटिपदा नु खो’’ति यस्स संसयो उप्पज्जेय्य, तं वो वदामि पुच्छथ, भिक्खवेति अयमेत्थ सङ्खेपत्थो. सत्थुगारवेनपि न पुच्छेय्याथाति ‘‘मयं सत्थु सन्तिके पब्बजिम्ह, चत्तारो पच्चयापि नो सत्थु सन्तकाव. ते मयं एत्तकं कालं कङ्खं अकत्वा न अरहाम अज्ज पच्छिमे काले कङ्खं कातु’’न्ति सचे एवं सत्थरि गारवेन न पुच्छथ. सहायकोपि, भिक्खवे, सहायकस्स आरोचेतूति तुम्हाकं यो यस्स भिक्खुस्स सन्दिट्ठो सम्भत्तो, सो तस्स आरोचेतु, अहं एकस्स भिक्खुस्स कथेस्सामि, तस्स कथं सुत्वा सब्बे निक्कङ्खा भवथाति दस्सेति. एवं पसन्नोति एवं सद्दहामि अहन्ति अत्थो. ञाणमेवाति निक्कङ्खभावपच्चक्खकरणञाणंयेव एत्थ तथागतस्स, न सद्धामत्तन्ति अत्थो. इमेसञ्हि, आनन्दाति इमेसं अन्तोसाणियं निसिन्नानं पञ्चन्नं भिक्खुसतानं. यो पच्छिमकोति यो गुणवसेन पच्छिमको, आनन्दत्थेरंयेव सन्धायाह.

७. अचिन्तेय्यसुत्तवण्णना

७७. सत्तमे अचिन्तेय्यानीति चिन्तेतुं अयुत्तानि. न चिन्तेतब्बानीति अचिन्तेय्यत्तायेव न चिन्तेतब्बानि. यानि चिन्तेन्तोति यानि कारणानि चिन्तेन्तो. उम्मादस्साति उम्मत्तकभावस्स. विघातस्साति दुक्खस्स. बुद्धविसयोति बुद्धानं विसयो, सब्बञ्ञुतञ्ञाणादीनं बुद्धगुणानं पवत्ति च आनुभावो च. झानविसयोति अभिञ्ञाझानविसयो. कम्मविपाकोति दिट्ठधम्मवेदनीयादीनं कम्मानं विपाको. लोकचिन्ताति ‘‘केन नु खो चन्दिमसूरिया कता, केन महापथवी, केन महासमुद्दो, केन सत्ता उप्पादिता, केन पब्बता, केन अम्बतालनाळिकेरादयो’’ति एवरूपा लोकचिन्ता.

८. दक्खिणसुत्तवण्णना

७८. अट्ठमे दक्खिणाविसुद्धियोति दानसङ्खाताय दक्खिणाय विसुज्झनकारणानि. दायकतो विसुज्झतीति महप्फलभावेन विसुज्झति, महप्फला होतीति अत्थो. कल्याणधम्मोति सुचिधम्मो. पापधम्मोति लामकधम्मो. दायकतो विसुज्झतीति एत्थ वेस्सन्तरमहाराजा कथेतब्बो. सो हि जूजकब्राह्मणस्स दारके दत्वा महापथविं कम्पेसि. पटिग्गाहकतो विसुज्झतीति एत्थ कल्याणीनदीमुखद्वारवासी केवट्टो कथेतब्बो. सो किर दीघसुमत्थेरस्स तिक्खत्तुं पिण्डपातं दत्वा मरणमञ्चे निपन्नो ‘‘अय्यस्स मं दीघसुमत्थेरस्स दिन्नपिण्डपातो उद्धरती’’ति आह. नेव दायकतोति एत्थ वड्ढमानवासी लुद्दको कथेतब्बो. सो किर पेतदक्खिणं देन्तो एकस्स दुस्सीलस्सेव तयो वारे अदासि. ततियवारे ‘‘अमनुस्सो दुस्सीलो मं विलुम्पती’’ति विरवि. एकस्स सीलवतो भिक्खुनो दत्वा पापितकालेयेवस्स पापुणि. दायकतो चेव विसुज्झति पटिग्गाहकतो चाति एत्थ असदिसदानं कथेतब्बन्ति.

९. वणिज्जसुत्तवण्णना

७९. नवमे तादिसा वाति तंसदिसाव तंसरिक्खकाव. छेदगामिनी होतीति छेदं गच्छति. यं पत्थितं, तं सब्बं नस्सतीति अत्थो. न यथाधिप्पाया होतीति यथाज्झासया न होति. पराधिप्पाया होतीति परज्झासया अज्झासयतो अधिकतरफला होति. समणं वा ब्राह्मणं वाति एत्थ समितपापबाहितपापताहि समणब्राह्मणता वेदितब्बा. वदतु, भन्ते, पच्चयेनाति, भन्ते, चतुब्बिधेन चीवरादिना पच्चयेन वदेय्यासीति एवं पवारेति निमन्तेति. येन पवारेतीति परिच्छिन्दित्वा यत्तकेन पवारेति. तं न देतीति तं सब्बसोव न देति. न यथाधिप्पायं देतीति यथा तस्स अज्झासयो, एवं दातुं न सक्कोति, हापेत्वा अप्पकं देति. यथाधिप्पायं देतीति यत्तकं सो इच्छति, तत्तकमेव देति. पराधिप्पायं देतीति अप्पकं पवारेत्वा अवत्थरित्वा बहुं देति.

१०. कम्बोजसुत्तवण्णना

८०. दसमे नेव सभायं निसीदतीति विनिच्छयकरणत्थं विनिच्छयसभायं नेव निसीदति. न कम्मन्तं पयोजेतीति कसिवणिज्जादिमहाकम्मन्तं नप्पयोजेति. न कम्बोजं गच्छतीति भोगे सम्भरणत्थाय कम्बोजरट्ठं न गच्छति. देसनामत्तमेव चेतं, यं किञ्चि तिरोरट्ठं न गच्छतीति अत्थो. कोधनोतिआदीसु कोधनताय कोधपरियुट्ठितो अत्थानत्थं न जानाति, इस्सुकिताय परसम्पत्तिं न सहति, मच्छरिताय धनं दत्वा किच्चं कातुं न सक्कोति, निप्पञ्ञताय किच्चं संविधातुं न सक्कोति. तस्मा एतानि सभानिसीदनादीनि न करोतीति.

अपण्णकवग्गो ततियो.

(९) ४. मचलवग्गो

१-५. पाणातिपातादिसुत्तपञ्चकवण्णना

८१-८५. चतुत्थस्स पठमादीनि उत्तानत्थानेव. पञ्चमे ‘‘नीचे कुले पच्चाजातो’’तिआदिकेन तमेन युत्तोति तमो. कायदुच्चरितादीहि पुन निरयतमूपगमनतो तमपरायणो. इति उभयेनपि खन्धतमोव कथितो होति. ‘‘अड्ढे कुले पच्चाजातो’’तिआदिकेन जोतिना युत्ततो जोति, आलोकभूतोति वुत्तं होति. कायसुचरितादीहि पुन सग्गुप्पत्तिजोतिभावूपगमनतो जोतिपरायणो. इमिना नयेन इतरेपि द्वे वेदितब्बा.

वेनकुलेति विलीवकारकुले. नेसादकुलेति मिगलुद्दकादीनं कुले. रथकारकुलेति चम्मकारकुले. पुक्कुसकुलेति पुप्फछड्डककुले. कसिरवुत्तिकेति दुक्खवुत्तिके. दुब्बण्णोति पंसुपिसाचको विय झामखाणुवण्णो. दुद्दसिकोति विजातमातुयापि अमनापदस्सनो. ओकोटिमकोति लकुण्डको. काणोति एकच्छिकाणो वा उभयच्छिकाणो वा. कुणीति एकहत्थकुणी वा उभयहत्थकुणी वा. खञ्जोति एकपादखञ्जो वा उभयपादखञ्जो वा. पक्खहतोति हतपक्खो पीठसप्पी. पदीपेय्यस्साति तेलकपल्लादिनो दीपउपकरणस्स. एवं खो, भिक्खवेति एत्थ एको पुग्गलो बहिद्धा आलोकं अदिस्वा मातु कुच्छिम्हियेव कालं कत्वा अपायेसु निब्बत्तन्तो सकलम्पि कप्पं संसरति. सोपि तमोतमपरायणोव. सो पन कुहकपुग्गलो भवेय्य. कुहकस्स हि एवरूपा निप्फत्ति होतीति वुत्तं.

एत्थ च ‘‘नीचे कुले’’तिआदीहि आगमनविपत्ति चेव पच्चुप्पन्नपच्चयविपत्ति च दस्सिता. ‘‘दलिद्दे’’तिआदीहि पवत्तपच्चयविपत्ति, ‘‘कसिरवुत्तिके’’तिआदीहि आजीवुपायविपत्ति, ‘‘दुब्बण्णो’’तिआदीहि अत्तभावविपत्ति, ‘‘बह्वाबाधो’’तिआदीहि दुक्खकारणसमायोगो, ‘‘न लाभी’’तिआदीहि सुखकारणविपत्ति चेव उपभोगविपत्ति च, ‘‘कायेन दुच्चरित’’न्तिआदीहि तमपरायणभावस्स कारणसमायोगो, ‘‘कायस्स भेदा’’तिआदीहि सम्परायिकतमूपगमो. सुक्कपक्खो वुत्तपटिपक्खनयेन वेदितब्बो.

६. ओणतोणतसुत्तवण्णना

८६. छट्ठे ओणतोणतोति इदानि नीचको आयतिम्पि नीचको भविस्सति. ओणतुण्णतोति इदानि नीचो आयतिं उच्चो भविस्सति. उण्णतोणतोति इदानि उच्चो आयतिं नीचो भविस्सति. उण्णतुण्णतोति इदानि उच्चो आयतिम्पि उच्चो भविस्सति. वित्थारो पन नेसं पुरिमसुत्तनयेनेव वेदितब्बो.

७. पुत्तसुत्तवण्णना

८७. सत्तमे समणमचलोति समणअचलो, मकारो पदसन्धिकरो, निच्चलसमणोति अत्थो. इमिना सत्तविधम्पि सेखं दस्सेति. सो हि सासने मूलजाताय सद्धाय पतिट्ठितत्ता अचलो नाम. समणपुण्डरीकोति पुण्डरीकसदिसो समणो. पुण्डरीकं नाम ऊनसतपत्तं सरोरुहं. इमिना सुक्खविपस्सकखीणासवं दस्सेति. सो हि झानाभिञ्ञानं अभावेन अपरिपुण्णगुणत्ता समणपुण्डरीको नाम होति. समणपदुमोति पदुमसदिसो समणो. पदुमं नाम परिपुण्णसतपत्तं सरोरुहं. इमिना उभतोभागविमुत्तं खीणासवं दस्सेति. सो हि झानाभिञ्ञानं भावेन परिपुण्णगुणत्ता समणपदुमो नाम होति. समणेसु समणसुखुमालोति सब्बेसुपि एतेसु समणेसु सुखुमालसमणो मुदुचित्तसरीरो कायिकचेतसिकदुक्खरहितो एकन्तसुखी. एतेन अत्तानञ्चेव अत्तसदिसे च दस्सेति.

एवं मातिकं निक्खिपित्वा इदानि पटिपाटिया विभजन्तो कथञ्च, भिक्खवेतिआदिमाह. तत्थ सेखोति सत्तविधोपि सेखो. पाटिपदोति पटिपन्नको. अनुत्तरं योगक्खेमं पत्थयमानो विहरतीति अरहत्तं पत्थयन्तो विहरति. मुद्धावसित्तस्साति मुद्धनि अवसित्तस्स, कताभिसेकस्साति अत्थो. आभिसेकोति अभिसेकं कातुं युत्तो. अनभिसित्तोति न ताव अभिसित्तो. मचलप्पत्तोति रञ्ञो खत्तियस्स मुद्धावसित्तस्स पुत्तभावेन चेव पुत्तेसु जेट्ठकभावेन च न ताव अभिसित्तभावेन च अभिसेकप्पत्तिअत्थाय अचलप्पत्तो निच्चलपत्तो. मकारो निपातमत्तं. कायेन फुसित्वाति नामकायेन फुसित्वा.

याचितोव बहुलं चीवरं परिभुञ्जतीति ‘‘इदं, भन्ते, परिभुञ्जथा’’ति एवं दायकेहि याचमानेहेव उपनीतं चीवरं बहुं परिभुञ्जति, किञ्चिदेव अयाचितं, बाकुलत्थेरो विय. पिण्डपातं खदिरवनमग्गे सीवलित्थेरो विय. सेनासनं अट्ठकनागरसुत्ते (म. नि. २.१७ आदयो; अ. नि. ११.१६ आदयो) आनन्दत्थेरो विय. गिलानपच्चयं पिलिन्दवच्छथेरो विय. त्यस्साति ते अस्स. मनापेनेवाति मनं अल्लीयनकेन. समुदाचरन्तीति कत्तब्बकिच्चानि करोन्ति पवत्तन्ति वा. उपहारं उपहरन्तीति कायिकचेतसिकउपहारं उपहरन्ति उपनीयन्ति. सन्निपातिकानीति तिण्णम्पि सन्निपातेन निब्बत्तानि. उतुपरिणामजानीति उतुपरिणामतो अतिसीतअतिउण्हउतुतो जातानि. विसमपरिहारजानीति अच्चासनअतिट्ठानादिका विसमपरिहारतो जातानि. ओपक्कमिकानीति वधबन्धनादिउपक्कमेन निब्बत्तानि. कम्मविपाकजानीति विनापि इमेहि कारणेहि केवलं पुब्बे कतकम्मविपाकवसेनेव जातानि. चतुन्नं झानानन्ति एत्थ खीणासवानम्पि बुद्धानम्पि किरियज्झानानेव अधिप्पेतानि. सेसं उत्तानत्थमेवाति.

८. संयोजनसुत्तवण्णना

८८. अट्ठमे सासने लद्धप्पतिट्ठत्ता सोतापन्नोव समणमचलोति वुत्तो, नातिबहुगुणत्ता न बहुपत्तं विय सरोरुहं सकदागामी समणपुण्डरीकोति, ततो बहुतरगुणत्ता सतपत्तं विय सरोरुहं अनागामी समणपदुमोति, थद्धभावकरानं किलेसानं सब्बसो समुच्छिन्नत्ता मुदुभावप्पत्तो खीणासवो समणसुखुमालोति.

९. सम्मादिट्ठिसुत्तवण्णना

८९. नवमे सम्मादिट्ठिकोतिआदीहि अट्ठङ्गिकमग्गवसेन पठमसुत्ते विय सत्त सेखा गहिता. दुतियवारे दसङ्गिकमग्गवसेन वा अरहत्तफलञाणअरहत्तफलविमुत्तीहि सद्धिं, अट्ठङ्गिकमग्गवसेन वा सुक्खविपस्सकखीणासवो कथितो, ततियवारे उभतोभागविमुत्तो, चतुत्थवारे तथागतो च तथागतसदिसखीणासवो चाति. इति इदं सुत्तं पठमसुत्ते कथितपुग्गलानं वसेनेव कथितं, देसनामत्तमेव पनेत्थ नानन्ति.

१०. खन्धसुत्तवण्णना

९०. दसमे पठमवारे अरहत्तत्थाय पयोगं अनारभित्वा ठितो पमादविहारी सेखपुग्गलो कथितो. दुतियवारे अनुप्पादितज्झानो आरद्धविपस्सको अप्पमादविहारी सेखपुग्गलो कथितो. ततियवारे आरद्धविपस्सको अप्पमादविहारी अट्ठविमोक्खलाभी सेखपुग्गलो कथितो, चतुत्थवारे परमसुखुमालखीणासवोति.

मचलवग्गो चतुत्थो.

(१०) ५. असुरवग्गो

१. असुरसुत्तवण्णना

९१. पञ्चमस्स पठमे असुरोति असुरसदिसो बीभच्छो. देवोति देवसदिसो गुणवसेन अभिरूपो पासादिको.

२. पठमसमाधिसुत्तवण्णना

९२. दुतिये अज्झत्तं चेतोसमथस्साति नियकज्झत्ते अप्पनाचित्तसमाधिस्स. अधिपञ्ञाधम्मविपस्सनायाति सङ्खारपरिग्गाहकविपस्सनाञाणस्स. तञ्हि अधिपञ्ञासङ्खातञ्च, पञ्चक्खन्धसङ्खातेसु च धम्मेसु विपस्सनाभूतं, तस्मा ‘‘अधिपञ्ञाधम्मविपस्सना’’ति वुच्चतीति.

३. दुतियसमाधिसुत्तवण्णना

९३. ततिये योगो करणीयोति युत्तप्पयुत्तता कत्तब्बा. छन्दोति कत्तुकम्यताछन्दो. वायामोति पयोगो. उस्साहोति ततो अधिमत्ततरं वीरियं. उस्सोळ्हीति पङ्कलग्गसकटउद्धरणसदिसं महावीरियं. अप्पटिवानीति अनिवत्तनता.

४. ततियसमाधिसुत्तवण्णना

९४. चतुत्थे एवं खो, आवुसो, सङ्खारा दट्ठब्बातिआदीसु, आवुसो, सङ्खारा नाम अनिच्चतो दट्ठब्बा, अनिच्चतो सम्मसितब्बा, अनिच्चतो पस्सितब्बा. तथा दुक्खतो, अनत्ततोति एवं अत्थो दट्ठब्बो. एवं खो, आवुसो, चित्तं सण्ठपेतब्बन्तिआदीसुपि पठमज्झानवसेन, आवुसो, चित्तं सण्ठपेतब्बं पठमज्झानवसेन सन्निसादेतब्बं, पठमज्झानवसेन एकोदि कातब्बं, पठमज्झानवसेन समादहितब्बं. तथा दुतियज्झानादिवसेनाति एवं अत्थो दट्ठब्बो. इमेसु तीसुपि सुत्तेसु समथविपस्सना लोकियलोकुत्तराव कथिता.

५. छवालातसुत्तवण्णना

९५. पञ्चमे छवालातन्ति सुसाने अलातं. मज्झे गूथगतन्ति मज्झट्ठाने गूथमक्खितं. नेव गामे कट्ठत्थं फरतीति कूटगोपानसिथम्भसोपानादीनं अत्थाय अनुपनेय्यताय गामे न कट्ठत्थं साधेति, खेत्तकुटिपादं वा मञ्चपादं वा कातुं अनुपनेय्यताय न अरञ्ञे कट्ठत्थं साधेति. द्वीसु कोटीसु गय्हमानं हत्थं डहति, मज्झे गय्हमानं गूथेन मक्खेति. तथूपमन्ति तंसरिक्खकं. अभिक्कन्ततरोति सुन्दरतरो. पणीततरोति उत्तमतरो. गवा खीरन्ति गावितो खीरं. खीरम्हा दधीतिआदीसु परं परं पुरिमतो पुरिमतो अग्गं, सप्पिमण्डो पन तेसु सब्बेसुपि अग्गमेव. अग्गोतिआदीसु गुणेहि अग्गो चेव सेट्ठो च पमुखो च उत्तमो च पवरो चाति वेदितब्बो. छवालातूपमाय न दुस्सीलो पुग्गलो कथितो, अप्पस्सुतो पन विस्सट्ठकम्मन्तो गोणसदिसो पुग्गलो कथितोति वेदितब्बो. छट्ठे सब्बं उत्तानत्थमेव.

७. खिप्पनिसन्तिसुत्तवण्णना

९७. सत्तमे खिप्पनिसन्तीति खिप्पनिसामनो सीघं जानितुं समत्थो. सुतानञ्च धम्मानन्ति सुतप्पगुणानं तन्तिधम्मानं. अत्थूपपरिक्खीति अत्थं उपपरिक्खको. अत्थमञ्ञाय धम्ममञ्ञायाति अट्ठकथञ्च पाळिञ्च जानित्वा. धम्मानुधम्मप्पटिपन्नो होतीति नवलोकुत्तरधम्मानं अनुरूपधम्मभूतं ससीलकं पुब्बभागप्पटिपदं पटिपन्नो होति. नो च कल्याणवाचोति न सुन्दरवचनो. न कल्याणवाक्करणोति न सुन्दरवचनघोसो होति. पोरियातिआदीहि सद्धिं नो-कारो योजेतब्बोयेव. गुणपरिपुण्णाय अपलिबुद्धाय अदोसाय अगळितपदब्यञ्जनाय अत्थं विञ्ञापेतुं समत्थाय वाचाय समन्नागतो न होतीति अत्थो. इमिना उपायेन सब्बत्थ अत्थो वेदितब्बो.

८. अत्तहितसुत्तवण्णना

९८-९९. अट्ठमं पुग्गलज्झासयवसेनापि दसबलस्स देसनाञाणविलासेनापि कथितं, नवमं पञ्चवेरवसेन.

१०. पोतलियसुत्तवण्णना

१००. दसमे कालेनाति युत्तप्पत्तकालेन. खमतीति रुच्चति. यदिदं तत्थ तत्थ कालञ्ञुताति या एसा तत्थ तत्थ कालं जानना. तं तं कालं ञत्वा हि अवण्णारहस्स अवण्णकथनं वण्णारहस्स च वण्णकथनं पण्डितानं पकतीति दस्सेति.

असुरवग्गो पञ्चमो.

दुतियपण्णासकं निट्ठितं.