१. समाधिभावनासुत्तवण्णना
४१. पञ्चमस्स पठमे ञाणदस्सनप्पटिलाभायाति दिब्बचक्खुञाणदस्सनस्स पटिलाभाय. दिवासञ्ञं अधिट्ठातीति दिवाति एवं सञ्ञं अधिट्ठाति. यथा दिवा तथा रत्तिन्ति यथा दिवा आलोकसञ्ञा मनसि कता, तथेव तं रत्तिम्पि मनसि करोति. दुतियपदेपि एसेव नयो. सप्पभासन्ति दिब्बचक्खुञाणोभासेन सहोभासं. किञ्चापि आलोकसदिसं कतं, अत्थो पनेत्थ न एवं सल्लक्खेतब्बो. दिब्बचक्खुञाणालोको हि इधाधिप्पेतो.
विदिताति पाकटा हुत्वा. कथं पन वेदना विदिता उप्पज्जन्ति, विदिता अब्भत्थं गच्छन्तीति? इध भिक्खु वत्थुं परिग्गण्हाति, आरम्मणं परिग्गण्हाति. तस्स परिग्गहितवत्थारम्मणताय ता वेदना ‘‘एवं उप्पज्जित्वा एवं ठत्वा एवं निरुज्झन्ती’’ति विदिता उप्पज्जन्ति, विदिता तिट्ठन्ति, विदिता अब्भत्थं गच्छन्ति नाम. सञ्ञावितक्केसुपि एसेव नयो.
उदयब्बयानुपस्सीति उदयञ्च वयञ्च पस्सन्तो. इति रूपन्ति एवं रूपं एत्तकं रूपं न इतो परं रूपं अत्थीति. इति रूपस्स समुदयोति एवं रूपस्स उप्पादो. अत्थङ्गमोति पन भेदो अधिप्पेतो. वेदनादीसुपि एसेव नयो. इदञ्च पन मेतं, भिक्खवे, सन्धाय भासितन्ति, भिक्खवे, यं मया एतं पुण्णकपञ्हे ‘‘सङ्खाय लोकस्मि’’न्तिआदि भासितं, तं इदं फलसमापत्तिं सन्धाय भासितन्ति अत्थो.
तत्थ सङ्खायाति ञाणेन जानित्वा. लोकस्मिन्ति सत्तलोके. परोपरानीति उच्चावचानि उत्तमाधमानि. इञ्जितन्ति चलितं. नत्थि कुहिञ्चि लोकेति लोकस्मिं कत्थचि एकक्खन्धेपि एकायतनेपि एकधातुयापि एकारम्मणेपि नत्थि. सन्तोति पच्चनीककिलेसवूपसमेन सन्तो. विधूमोति कोधधूमेन विगतधूमो. एवमेत्थ सुत्तन्ते मग्गेकग्गतम्पि कथेत्वा गाथाय फलसमापत्तियेव कथिताति.