लकुण्डकभद्दियत्थेरवत्थु

१९४. सत्तमे मञ्जुस्सरानन्ति मधुरस्सरानं. लकुण्डकभद्दियोति उब्बेधेन रस्सो, नामेन भद्दियो. तस्सापि पञ्हकम्मे अयमनुपुब्बिकथा – अयम्पि हि पदुमुत्तरबुद्धकाले हंसवतीनगरे महाभोगकुले निब्बत्तो वुत्तनयेनेव धम्मस्सवनत्थाय विहारं गतो. तस्मिं समये सत्थारं एकं मञ्जुस्सरं भिक्खुं एतदग्गे ठपेन्तं दिस्वा ‘‘अहो वताहम्पि अनागते अयं भिक्खु विय एकस्स बुद्धस्स सासने मञ्जुस्सरानं भिक्खूनं अग्गो भवेय्य’’न्ति चित्तं उप्पादेत्वा सत्थारं निमन्तेत्वा सत्त दिवसानि बुद्धप्पमुखस्स भिक्खुसङ्घस्स महादानं दत्वा, ‘‘भन्ते, अहं इमस्स दानस्स फलेन न अञ्ञं सम्पत्तिं आकङ्खामि, अनागते पन एकस्स बुद्धस्स सासने मञ्जुस्सरानं भिक्खूनं अग्गो भवेय्य’’न्ति पत्थयित्वा सत्थुपादमूले निपज्जि. सत्था अनागतं ओलोकेन्तो समिज्झनभावं दिस्वा ‘‘समिज्झिस्सति ते इदं कम्मं, इतो कप्पसतसहस्सावसाने गोतमो नाम बुद्धो उप्पज्जिस्सति, त्वं तस्स सासने मञ्जुस्सरानं भिक्खूनं अग्गो भविस्ससी’’ति ब्याकरित्वा विहारं अगमासि.

सोपि तं ब्याकरणं लभित्वा यावजीवं कल्याणकम्मं कत्वा ततो कालकतो देवेसु च मनुस्सेसु च संसरन्तो विपस्सीसम्मासम्बुद्धकाले चित्तपत्तकोकिलो नाम हुत्वा खेमे मिगदाये वसन्तो एकदिवसं हिमवन्तं गन्त्वा मधुरं अम्बफलं तुण्डेन गहेत्वा आगच्छन्तो भिक्खुसङ्घपरिवुतं सत्थारं दिस्वा चिन्तेसि – ‘‘अहं अञ्ञेसु दिवसेसु रित्तको तथागतं पस्सामि, अज्ज पन मे इमं अम्बपक्कं पुत्तकानं अत्थाय आगतं. तेसं अञ्ञम्पि आहरित्वा दस्सामि, इमं पन दसबलस्स दातुं वट्टती’’ति ओतरित्वा आकासे चरति. सत्था तस्स चित्तं ञत्वा असोकत्थेरं नाम उपट्ठाकं ओलोकेसि. सो पत्तं नीहरित्वा सत्थु हत्थे ठपेसि. सो कोकिलो दसबलस्स पत्ते अम्बपक्कं पतिट्ठापेसि. सत्था तत्थेव निसीदित्वा तं परिभुञ्जि. कोकिलो पसन्नचित्तो पुनप्पुनं दसबलस्स गुणे आवज्जेत्वा दसबलं वन्दित्वा अत्तनो कुलावकं गन्त्वा सत्ताहं पीतिसुखेन वीतिनामेसि. एत्तकं तस्मिं अत्तभावे कल्याणकम्मं, इमिनास्स कम्मेन सरो मधुरो अहोसि.

कस्सपसम्मासम्बुद्धकाले पन चेतिये आरद्धे ‘‘किंपमाणं करोम? सत्तयोजनप्पमाणं. अतिमहन्तं एतं, छयोजनं करोम. इदम्पि अतिमहन्तं, पञ्चयोजनं करोम, चतुयोजनं, तियोजनं, द्वियोजन’’न्ति वुत्ते अयं तदा जेट्ठवड्ढकी हुत्वा ‘‘एथ, भो, अनागते सुखपटिजग्गियं कातुं वट्टती’’ति वत्वा रज्जुं आदाय परिक्खिपन्तो गावुतमत्तके ठत्वा ‘‘एकेकं मुखं गावुतं गावुतं होतु, चेतियं योजनावट्टं योजनुब्बेधं भविस्सती’’ति आह. ते तस्स वचने अट्ठंसु. इति अप्पमाणस्स बुद्धस्स पमाणं अकासीति. तेन कम्मेन निब्बत्तनिब्बत्तट्ठाने अञ्ञेहि हीनतरप्पमाणो अहोसि. सो अम्हाकं सत्थु काले सावत्थियं महाभोगकुले निब्बत्ति. ‘‘भद्दियो’’तिस्स नामं अकंसु. सो वयप्पत्तो सत्थरि जेतवनमहाविहारे पटिवसन्ते विहारं गन्त्वा धम्मदेसनं सुत्वा पटिलद्धसद्धो पब्बजित्वा सत्थु सन्तिके कम्मट्ठानं गहेत्वा विपस्सनाय कम्मं करोन्तो अरहत्तं पापुणि. अथ नं सत्था अपरभागे अरियवरगणमज्झे निसिन्नो मञ्जुस्सरानं भिक्खूनं अग्गट्ठाने ठपेसि.