भद्दियत्थेरवत्थु
१९३. छट्ठे उच्चाकुलिकानन्ति उच्चे कुले जातानं. भद्दियोति अनुरुद्धत्थेरेन सद्धिं निक्खमन्तो सक्यराजा. काळिगोधाय पुत्तोति काळवण्णा सा देवी, गोधाति पनस्सा नामं. तस्मा काळिगोधाति वुच्चति, तस्सा पुत्तोति अत्थो. कस्मा पनायं उच्चाकुलिकानं अग्गोति वुत्तो, किं ततो उच्चाकुलिकतरा नत्थीति? आम नत्थि. तस्स हि माता साकियानीनं अन्तरे वयेन सब्बजेट्ठिका, सोयेव च साकियकुले सम्पत्तं रज्जं पहाय पब्बजितो. तस्मा उच्चाकुलिकानं अग्गोति वुत्तो. अपिच पुब्बपत्थनानुभावेन चेस अनुपटिपाटिया पञ्च जातिसतानि राजकुले निब्बत्तित्वा रज्जं कारेसियेव. इमिनापि कारणेन उच्चाकुलिकानं अग्गोति वुत्तो.
पञ्हकम्मे पनस्स अयमनुपुब्बिकथा – अयम्पि हि अतीते पदुमुत्तरबुद्धकाले महाभोगकुले निब्बत्तो वुत्तनयेनेव धम्मस्सवनत्थाय गतो. तंदिवसं सत्थारं एकं भिक्खुं उच्चाकुलिकानं भिक्खूनं अग्गट्ठाने ठपेन्तं दिस्वा ‘‘मयापि अनागते एकस्स बुद्धस्स सासने उच्चाकुलिकानं भिक्खूनं अग्गेन भवितुं वट्टती’’ति तथागतं निमन्तेत्वा सत्त दिवसानि बुद्धप्पमुखस्स भिक्खुसङ्घस्स महादानं दत्वा, ‘‘भन्ते, अहं इमस्स दानस्स फलेन नाञ्ञं सम्पत्तिं आकङ्खामि, अनागते पन एकस्स बुद्धस्स सासने उच्चाकुलिकानं भिक्खूनं अग्गो भवेय्य’’न्ति पत्थयित्वा पादमूले निपज्जि.
सत्था अनागतं ओलोकेन्तो समिज्झनभावं दिस्वा ‘‘समिज्झिस्सति ते इदं कम्मं, इतो कप्पसतसहस्सावसाने गोतमो नाम बुद्धो उप्पज्जिस्सति, त्वं तस्स सासने उच्चाकुलिकानं भिक्खूनं अग्गो भविस्ससी’’ति ब्याकरित्वा भत्तानुमोदनं कत्वा विहारं अगमासि. सोपि तं ब्याकरणं लभित्वा उच्चाकुलिकसंवत्तनिककम्मं पुच्छित्वा धम्मासनानि कारेत्वा तेसु पच्चत्थरणानि सन्थरापेत्वा धम्मबीजनियो धम्मकथिकवट्टं उपोसथागारे पदीपतेलदानन्ति एवं यावजीवं बहुविधं कल्याणकम्मं कत्वा तत्थ कालकतो देवेसु च मनुस्सेसु च संसरन्तो कस्सपदसबलस्स च अम्हाकञ्च भगवतो अन्तरे बाराणसियं कुटुम्बियघरे निब्बत्तो.
तेन च समयेन सम्बहुला पच्चेकबुद्धा गन्धमादनपब्बता आगम्म बाराणसियं गङ्गाय तीरे फासुकट्ठाने निसीदित्वा पिण्डपातं परिभुञ्जन्ति. सो कुटुम्बियो तेसं निबद्धमेव तस्मिं ठाने भत्तविस्सग्गकरणं ञत्वा अट्ठ पासाणफलकानि अत्थरित्वा यावजीवं पच्चेकबुद्धे उपट्ठहि. अथेकं बुद्धन्तरं देवमनुस्सेसु संसरित्वा इमस्मिं बुद्धुप्पादे कपिलवत्थुनगरे खत्तियकुले निब्बत्ति. नामग्गहणदिवसे चस्स भद्दियकुमारोति नामं अकंसु. सो वयं आगम्म हेट्ठा अनुरुद्धसुत्ते वुत्तनयेनेव छन्नं खत्तियानं अब्भन्तरो हुत्वा सत्थरि अनुपियअम्बवने विहरन्ते सत्थु सन्तिके पब्बजित्वा अरहत्तं पापुणि. अथ सत्था अपरभागे जेतवनमहाविहारे विहरन्तो ‘‘मम सासने उच्चाकुलिकानं काळिगोधाय पुत्तो भद्दियत्थेरो अग्गो’’ति अग्गट्ठाने ठपेसि.