(१) अज्झत्तिकस्स उपादाय

९७३. तत्थ कतमानि अट्ठारस तण्हाविचरितानि अज्झत्तिकस्स उपादाय? अस्मीति होति, इत्थस्मीति होति, एवस्मीति होति, अञ्ञथास्मीति होति, भविस्सन्ति होति, इत्थं भविस्सन्ति होति, एवं भविस्सन्ति होति, अञ्ञथा भविस्सन्ति होति, असस्मीति होति, सातस्मीति होति, सियन्ति होति, इत्थं सियन्ति होति, एवं सियन्ति होति, अञ्ञथा सियन्ति होति, अपाहं सियन्ति होति, अपाहं इत्थं सियन्ति होति, अपाहं एवं सियन्ति होति, अपाहं अञ्ञथा सियन्ति होति.

९७४. कथञ्च अस्मीति होति? कञ्चि धम्मं अनवकारिं [अनवकारी (सी. क.)] करित्वा रूपं…पे… वेदनं… सञ्ञं… सङ्खारे… विञ्ञाणं अस्मीति छन्दं पटिलभति, अस्मीति मानं पटिलभति, अस्मीति दिट्ठिं पटिलभति. तस्मिं सति इमानि पपञ्चितानि होन्ति – इत्थस्मीति वा एवस्मीति वा अञ्ञथास्मीति वा.

(२) कथञ्च इत्थस्मीति होति? खत्तियोस्मीति वा, ब्राह्मणोस्मीति वा, वेस्सोस्मीति वा, सुद्दोस्मीति वा, गहट्ठोस्मीति वा, पब्बजितोस्मीति वा, देवोस्मीति वा, मनुस्सोस्मीति वा, रूपीस्मीति वा, अरूपीस्मीति वा, सञ्ञीस्मीति वा, असञ्ञीस्मीति वा, नेवसञ्ञीनासञ्ञीस्मीति वा – एवं इत्थस्मीति होति.

(३) कथञ्च एवस्मीति होति? परपुग्गलं [परं पुग्गलं (स्या.)] उपनिधाय यथा सो खत्तियो तथाहं खत्तियोस्मीति वा, यथा सो ब्राह्मणो तथाहं ब्राह्मणोस्मीति वा, यथा सो वेस्सो तथाहं वेस्सोस्मीति वा यथा सो सुद्दो तथाहं सुद्दोस्मीति वा, यथा सो गहट्ठो तथाहं गहट्ठोस्मीति वा, यथा सो पब्बजितो तथाहं पब्बजितोस्मीति वा, यथा सो देवो तथाहं देवोस्मीति वा, यथा सो मनुस्सो तथाहं मनुस्सोस्मीति वा, यथा सो रूपी तथाहं रूपीस्मीति वा, यथा सो अरूपी तथाहं अरूपीस्मीति वा, यथा सो सञ्ञी तथाहं सञ्ञीस्मीति वा, यथा सो असञ्ञी तथाहं असञ्ञीस्मीति वा, यथा सो नेवसञ्ञीनासञ्ञी तथाहं नेवसञ्ञीनासञ्ञीस्मीति वा – एवं एवस्मीति होति.

(४) कथञ्च अञ्ञथास्मीति होति? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो नाहं तथा खत्तियोस्मीति वा यथा सो ब्राह्मणो नाहं तथा ब्राह्मणोस्मीति वा, यथा सो वेस्सो नाहं तथा वेस्सोस्मीति वा, यथा सो सुद्दो नाहं तथा सुद्दोस्मीति वा, यथा सो गहट्ठो नाहं तथा गहट्ठोस्मीति वा, यथा सो पब्बजितो नाहं तथा पब्बजितोस्मीति वा, यथा सो देवो नाहं तथा देवोस्मीति वा, यथा सो मनुस्सो नाहं तथा मनुस्सोस्मीति वा, यथा सो रूपी नाहं तथा रूपीस्मीति वा, यथा सो अरूपी नाहं तथा अरूपीस्मीति वा, यथा सो सञ्ञी नाहं तथा सञ्ञीस्मीति वा, यथा सो असञ्ञी नाहं तथा असञ्ञीस्मीति वा, यथा सो नेवसञ्ञीनासञ्ञी नाहं तथा नेवसञ्ञीनासञ्ञीस्मीति वा – एवं अञ्ञथास्मीति होति.

(५) कथञ्च भविस्सन्ति होति? कञ्चि धम्मं अनवकारिं करित्वा रूपं…पे… वेदनं… सञ्ञं… सङ्खारे… विञ्ञाणं भविस्सन्ति छन्दं पटिलभति, भविस्सन्ति मानं पटिलभति, भविस्सन्ति दिट्ठिं पटिलभति. तस्मिं सति इमानि पपञ्चितानि होन्ति – इत्थं भविस्सन्ति वा, एवं भविस्सन्ति वा, अञ्ञथा भविस्सन्ति वा.

(६) कथञ्च इत्थं भविस्सन्ति होति? खत्तियो भविस्सन्ति वा, ब्राह्मणो भविस्सन्ति वा, वेस्सो भविस्सन्ति वा, सुद्दो भविस्सन्ति वा, गहट्ठो भविस्सन्ति वा, पब्बजितो भविस्सन्ति वा, देवो भविस्सन्ति वा, मनुस्सो भविस्सन्ति वा, रूपी भविस्सन्ति वा, अरूपी भविस्सन्ति वा, सञ्ञी भविस्सन्ति वा, असञ्ञी भविस्सन्ति वा, नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्सन्ति वा – एवं इत्थं भविस्सन्ति होति.

(७) कथञ्च एवं भविस्सन्ति होति? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो तथाहं खत्तियो भविस्सन्ति वा, यथा सो ब्राह्मणो तथाहं ब्राह्मणो भविस्सन्ति वा…पे… यथा सो नेवसञ्ञीनासञ्ञी तथाहं नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्सन्ति वा – एवं भविस्सन्ति होति.

(८) कथञ्च अञ्ञथा भविस्सन्ति होति? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो नाहं तथा खत्तियो भविस्सन्ति वा, यथा सो ब्राह्मणो नाहं तथा ब्राह्मणो भविस्सन्ति वा…पे… यथा सो नेवसञ्ञीनासञ्ञी नाहं तथा नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्सन्ति वा – एवं अञ्ञथा भविस्सन्ति होति.

(९) कथञ्च असस्मीति होति? कञ्चि धम्मं अनवकारिं करित्वा रूपं…पे… वेदनं… सञ्ञं… सङ्खारे… विञ्ञाणं निच्चोस्मि धुवोस्मि सस्सतोस्मि अविपरिणामधम्मोस्मीति – एवं असस्मीति होति.

(१०) कथञ्च सातस्मीति होति? कञ्चि धम्मं अनवकारिं करित्वा रूपं…पे… वेदनं… सञ्ञं… सङ्खारे… विञ्ञाणं उच्छिज्जिस्सामि विनस्सिस्सामि न भविस्सामीति – एवं सातस्मीति होति.

(११) कथञ्च सियन्ति होति? कञ्चि धम्मं अनवकारिं करित्वा रूपं…पे… वेदनं… सञ्ञं… सङ्खारे… विञ्ञाणं सियन्ति छन्दं पटिलभति, सियन्ति मानं पटिलभति, सियन्ति दिट्ठिं पटिलभति. तस्मिं सति इमानि पपञ्चितानि होन्ति – इत्थं सियन्ति वा, एवं सियन्ति वा, अञ्ञथा सियन्ति वा.

(१२) कथञ्च इत्थं सियन्ति होति? खत्तियो सियन्ति वा, ब्राह्मणो सियन्ति वा, वेस्सो सियन्ति वा, सुद्दो सियन्ति वा, गहट्ठो सियन्ति वा, पब्बजितो सियन्ति वा, देवो सियन्ति वा, मनुस्सो सियन्ति वा, रूपी सियन्ति वा, अरूपी सियन्ति वा, सञ्ञी सियन्ति वा, असञ्ञी सियन्ति वा, नेवसञ्ञीनासञ्ञी सियन्ति वा – एवं इत्थं सियन्ति होति.

(१३) कथञ्च एवं सियन्ति होति? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो तथाहं खत्तियो सियन्ति वा, यथा सो ब्राह्मणो तथाहं ब्राह्मणो सियन्ति वा…पे… यथा सो नेवसञ्ञीनासञ्ञी तथाहं नेवसञ्ञीनासञ्ञी सियन्ति वा – एवं एवं सियन्ति होति.

(१४) कथञ्च अञ्ञथा सियन्ति होति? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो नाहं तथा खत्तियो सियन्ति वा, यथा सो ब्राह्मणो नाहं तथा ब्राह्मणो सियन्ति वा…पे… यथा सो नेवसञ्ञीनासञ्ञी नाहं तथा नेवसञ्ञीनासञ्ञी सियन्ति वा – एवं अञ्ञथा सियन्ति होति.

(१५) कथञ्च अपाहं सियन्ति होति? कञ्चि धम्मं अनवकारिं करित्वा रूपं… वेदनं… सञ्ञं… सङ्खारे… विञ्ञाणं अपाहं सियन्ति छन्दं पटिलभति, अपाहं सियन्ति मानं पटिलभति, अपाहं सियन्ति दिट्ठिं पटिलभति. तस्मिं सति इमानि पपञ्चितानि होन्ति – अपाहं इत्थं सियन्ति वा, अपाहं एवं सियन्ति वा, अपाहं अञ्ञथा सियन्ति वा.

(१६) कथञ्च अपाहं इत्थं सियन्ति होति? अपाहं खत्तियो सियन्ति वा, अपाहं ब्राह्मणो सियन्ति वा, अपाहं वेस्सो सियन्ति वा, अपाहं सुद्दो सियन्ति वा, अपाहं गहट्ठो सियन्ति वा, अपाहं पब्बजितो सियन्ति वा, अपाहं देवो सियन्ति वा, अपाहं मनुस्सो सियन्ति वा, अपाहं रूपी सियन्ति वा, अपाहं अरूपी सियन्ति वा, अपाहं सञ्ञी सियन्ति वा, अपाहं असञ्ञी सियन्ति वा, अपाहं नेवसञ्ञीनासञ्ञी सियन्ति वा – एवं अपाहं इत्थं सियन्ति होति. (१७) कथञ्च अपाहं एवं सियन्ति होति? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो अपाहं तथा खत्तियो सियन्ति वा, यथा सो ब्राह्मणो अपाहं तथा ब्राह्मणो सियन्ति वा…पे… यथा सो नेवसञ्ञीनासञ्ञी अपाहं तथा नेवसञ्ञीनासञ्ञी सियन्ति वा – एवं अपाहं एवं सियन्ति होति.

(१८) कथञ्च अपाहं अञ्ञथा सियन्ति होति? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो अपाहं न तथा खत्तियो सियन्ति वा, यथा सो ब्राह्मणो अपाहं न तथा ब्राह्मणो सियन्ति वा…पे… यथा सो नेवसञ्ञीनासञ्ञी अपाहं न तथा नेवसञ्ञीनासञ्ञी सियन्ति वा – एवं अपाहं अञ्ञथा सियन्ति होति.

इमानि अट्ठारस तण्हाविचरितानि अज्झत्तिकस्स उपादाय.