४. उपेक्खा

६७३. कथञ्च भिक्खु उपेक्खासहगतेन चेतसा एकं दिसं फरित्वा विहरति? सेय्यथापि नाम एकं पुग्गलं नेव मनापं न अमनापं दिस्वा उपेक्खको अस्स, एवमेव सब्बे सत्ते उपेक्खाय फरति.

तत्थ कतमा उपेक्खा? या सत्तेसु उपेक्खा उपेक्खायना उपेक्खायितत्तं उपेक्खाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘उपेक्खा’’.

तत्थ कतमं चित्तं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘चित्तं’’. इदं चित्तं इमाय उपेक्खाय सहगतं होति सहजातं संसट्ठं सम्पयुत्तं. तेन वुच्चति ‘‘उपेक्खासहगतेन चेतसा’’ति.

६७४. ‘‘एकं दिस’’न्ति पुरत्थिमं वा दिसं पच्छिमं वा दिसं उत्तरं वा दिसं दक्खिणं वा दिसं उद्धं वा अधो वा तिरियं वा विदिसं वा.

६७५. ‘‘फरित्वा’’ति फरित्वा अधिमुच्चित्वा.

६७६. ‘‘विहरती’’ति…पे… तेन वुच्चति ‘‘विहरती’’ति.

६७७. ‘‘तथा दुतिय’’न्ति यथेव एकं दिसं तथा दुतियं दिसं तथा ततियं दिसं तथा चतुत्थं दिसं तथा उद्धं तथा अधो तथा तिरियं तथा विदिसं.

६७८. ‘‘सब्बधि सब्बत्तताय सब्बावन्तं लोक’’न्ति सब्बेन सब्बं सब्बथा सब्बं असेसं निस्सेसं. परियादायवचनमेतं – ‘‘सब्बधि सब्बत्तताय सब्बावन्तं लोक’’न्ति.

६७९. ‘‘उपेक्खासहगतेन चेतसा’’ति, तत्थ कतमा उपेक्खा? या सत्तेसु उपेक्खा उपेक्खायना उपेक्खायितत्तं उपेक्खाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘उपेक्खा’’.

तत्थ कतमं चित्तं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘चित्तं’’. इदं चित्तं इमाय उपेक्खाय सहगतं होति सहजातं संसट्ठं सम्पयुत्तं. तेन वुच्चति ‘‘उपेक्खासहगतेन चेतसा’’ति.

६८०. ‘‘विपुलेना’’ति यं विपुलं तं महग्गतं, यं महग्गतं तं अप्पमाणं, यं अप्पमाणं सो अवेरो, यो अवेरो सो अब्यापज्जो.

६८१. ‘‘फरित्वा’’ति फरित्वा अधिमुच्चित्वा.

६८२. ‘‘विहरती’’ति…पे… तेन वुच्चति ‘‘विहरती’’ति.

सुत्तन्तभाजनीयं.