२. अभिधम्मभाजनीयं

६८३. चतस्सो अप्पमञ्ञायो – मेत्ता, करुणा, मुदिता, उपेक्खा.

६८४. तत्थ कतमा मेत्ता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा मेत्ता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा मेत्ता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया च विरागा…पे… ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

६८५. इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि अवितक्कं विचारमत्तं विवेकजं पीतिसुखं दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया च विरागा…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

६८६. तत्थ कतमा करुणा? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा करुणा? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया च विरागा…पे… दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा करुणा? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया च विरागा…पे… ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

६८७. इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि अवितक्कं विचारमत्तं विवेकजं पीतिसुखं दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया च विरागा…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

६८८. तत्थ कतमा मुदिता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा मुदिता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायतना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा मुदिता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया च विरागा…पे… ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

६८९. इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि अवितक्कं विचारमत्तं विवेकजं पीतिसुखं दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया च विरागा…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

६९०. तत्थ कतमा उपेक्खा? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति सुखस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति उपेक्खासहगतं, या तस्मिं समये उपेक्खा उपेक्खायना उपेक्खायितत्तं उपेक्खाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘उपेक्खा’’. अवसेसा धम्मा उपेक्खाय सम्पयुत्ता.

६९१. चतस्सो अप्पमञ्ञायो – मेत्ता, करुणा, मुदिता, उपेक्खा.

६९२. तत्थ कतमा मेत्ता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. इमे धम्मा कुसला. तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा मेत्ता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. इमे धम्मा कुसला. तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं…पे… ततियं झानं…पे… पठमं झानं…पे… दुतियं झानं…पे… ततियं झानं…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

६९३. तत्थ कतमा करुणा? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. इमे धम्मा कुसला. तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा करुणा? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. इमे धम्मा कुसला. तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं…पे… ततियं झानं…पे… पठमं झानं…पे… दुतियं झानं…पे… ततियं झानं…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मिं समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘करुणा’’. अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता.

६९४. तत्थ कतमा मुदिता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. इमे धम्मा कुसला. तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा मुदिता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. इमे धम्मा कुसला. तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं…पे… ततियं झानं…पे… पठमं झानं…पे… दुतियं झानं…पे… ततियं झानं…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मिं समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मुदिता’’. अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता.

६९५. तत्थ कतमा उपेक्खा? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति सुखस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति उपेक्खासहगतं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. इमे धम्मा कुसला. तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं सुखस्स च पहाना दुक्खस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति उपेक्खासहगतं, या तस्मिं समये उपेक्खा उपेक्खायना उपेक्खायितत्तं उपेक्खाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘उपेक्खा’’. अवसेसा धम्मा उपेक्खाय सम्पयुत्ता.

६९६. चतस्सो अप्पमञ्ञायो – मेत्ता, करुणा, मुदिता, उपेक्खा.

६९७. तत्थ कतमा मेत्ता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

तत्थ कतमा मेत्ता? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं…पे… ततियं झानं…पे… पठमं झानं…पे… दुतियं झानं…पे… ततियं झानं…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मिं समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’. अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता.

६९८. तत्थ कतमा करुणा…पे… तत्थ कतमा मुदिता…पे… तत्थ कतमा उपेक्खा? इध भिक्खु यस्मिं समये रूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं सुखस्स च पहाना दुक्खस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति उपेक्खासहगतं, या तस्मिं समये उपेक्खा उपेक्खायना उपेक्खायितत्तं उपेक्खाचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘उपेक्खा’’. अवसेसा धम्मा उपेक्खाय सम्पयुत्ता.

अभिधम्मभाजनीयं.