१. मेत्ता

६४३. कथञ्च भिक्खु मेत्तासहगतेन चेतसा एकं दिसं फरित्वा विहरति? सेय्यथापि नाम एकं पुग्गलं पियं मनापं दिस्वा मेत्तायेय्य, एवमेव सब्बे सत्ते मेत्ताय फरति.

तत्थ कतमा मेत्ता? या सत्तेसु मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’.

तत्थ कतमं चित्तं? यं चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विञ्ञाणं विञ्ञाणक्खन्धो तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘चित्तं’’. इदं चित्तं इमाय मेत्ताय सहगतं होति सहजातं संसट्ठं सम्पयुत्तं. तेन वुच्चति ‘‘मेत्तासहगतेन चेतसा’’ति.

६४४. ‘‘एकं दिस’’न्ति पुरत्थिमं वा दिसं पच्छिमं वा दिसं उत्तरं वा दिसं दक्खिणं वा दिसं उद्धं वा अधो वा तिरियं वा विदिसं वा.

६४५. ‘‘फरित्वा’’ति फरित्वा अधिमुच्चित्वा.

६४६. ‘‘विहरती’’ति इरियति वत्तति पालेति यपेति यापेति चरति विहरति. तेन वुच्चति ‘‘विहरती’’ति.

६४७. ‘‘तथा दुतिय’’न्ति यथेव एकं दिसं तथा दुतियं दिसं तथा ततियं दिसं तथा चतुत्थं दिसं तथा उद्धं तथा अधो तथा तिरियं तथा विदिसं.

६४८. ‘‘सब्बधि सब्बत्तताय सब्बावन्तं लोक’’न्ति सब्बेन सब्बं सब्बथा सब्बं असेसं निस्सेसं. परियादायवचनमेतं – ‘‘सब्बधि सब्बत्तताय सब्बावन्तं लोक’’न्ति.

६४९. ‘‘मेत्तासहगतेन चेतसा’’ति तत्थ कतमा मेत्ता? या सत्तेसु मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति ‘‘मेत्ता’’.

तत्थ कतमं चित्तं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘चित्तं’’. इदं चित्तं इमाय मेत्ताय सहगतं होति सहजातं संसट्ठं सम्पयुत्तं. तेन वुच्चति ‘‘मेत्तासहगतेन चेतसा’’ति.

६५०. ‘‘विपुलेना’’ति यं विपुलं तं महग्गतं, यं महग्गतं तं अप्पमाणं, यं अप्पमाणं सो अवेरो, यो अवेरो सो अब्यापज्जो [अब्यापज्झो (सी. स्या.)].

६५१. ‘‘फरित्वा’’ति फरित्वा अधिमुच्चित्वा.

६५२. ‘‘विहरती’’ति…पे… तेन वुच्चति ‘‘विहरती’’ति.