(१७७) १. मनुस्सलोककथा

८०२. न वत्तब्बं – ‘‘बुद्धो भगवा मनुस्सलोके अट्ठासी’’ति? आमन्ता. ननु अत्थि बुद्धवुत्थानि चेतियानि आरामविहारगामनिगमनगरानि रट्ठानि जनपदानीति? आमन्ता. हञ्चि अत्थि बुद्धवुत्थानि चेतियानि आरामविहारगामनिगमनगरानि रट्ठानि जनपदानि, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘बुद्धो भगवा मनुस्सलोके अट्ठासी’’ति.

न वत्तब्बं – ‘‘बुद्धो भगवा मनुस्सलोके अट्ठासी’’ति? आमन्ता. ननु भगवा लुम्बिनिया जातो, बोधिया मूले अभिसम्बुद्धो, बाराणसियं भगवता धम्मचक्कं पवत्तितं, चापाले चेतिये आयुसङ्खारो ओस्सट्ठो, कुसिनारायं भगवा परिनिब्बुतोति? आमन्ता. हञ्चि भगवा लुम्बिनिया जातो…पे… कुसिनारायं भगवा परिनिब्बुतो, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘बुद्धो भगवा मनुस्सलोके अट्ठासी’’ति.

न वत्तब्बं – ‘‘बुद्धो भगवा मनुस्सलोके अट्ठासी’’ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘एकमिदाहं, भिक्खवे, समयं उक्कट्ठायं विहरामि सुभगवने सालराजमूले’’ति [दी. नि. २.९१]; ‘‘एकमिदाहं, भिक्खवे, समयं उरुवेलायं विहरामि अजपालनिग्रोधे पठमाभिसम्बुद्धो’’ति [अ. नि. ४.२१]; ‘‘एकमिदाहं, भिक्खवे, समयं राजगहे विहरामि वेळुवने कळन्दकनिवापे’’ति [दी. नि. २.१८०]; ‘‘एकमिदाहं, भिक्खवे, समयं सावत्थियं विहरामि जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे’’ति; ‘‘एकमिदाहं, भिक्खवे, समयं वेसालियं विहरामि महावने कूटागारसालाय’’न्ति [दी. नि. ३.११]! अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि बुद्धो भगवा मनुस्सलोके अट्ठासीति.

८०३. बुद्धो भगवा मनुस्सलोके अट्ठासीति? आमन्ता. ननु भगवा लोके जातो, लोके संवड्ढो, लोकं अभिभुय्य विहरति अनुपलित्तो लोकेनाति [अ. नि. ४.३६]? आमन्ता. हञ्चि भगवा लोके जातो, लोके संवड्ढो, लोकं अभिभुय्य विहरति अनुपलित्तो लोकेन, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘बुद्धो भगवा मनुस्सलोके अट्ठासी’’ति.

मनुस्सलोककथा निट्ठिता.