नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स

अभिधम्मपिटके

कथावत्थुपाळि

१. पुग्गलकथा

१. सुद्धसच्चिकट्ठो

१. अनुलोमपच्चनीकं

१. [इमिना लक्खणेन सकवादीपुच्छा दस्सिता] पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति [सच्चिकट्ठपरमट्ठेनाति (स्या. पी. क. सी.)]? आमन्ता. यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे [नो वत रे (स्या. पी.)] वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

अनुलोमपञ्चकं.

२. [इमिना लक्खणेन परवादीपुच्छा दस्सिता] पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि पटिकम्मं. हञ्चि पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

पटिकम्मचतुक्कं.

३. त्वं चे पन मञ्ञसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’ति, तेन तव [त्वं (स्या.) टीका ओलोकेतब्बा] तत्थ हेताय पटिञ्ञाय हेवं पटिजानन्तं [टीका ओलोकेतब्बा] हेवं निग्गहेतब्बे. अथ तं निग्गण्हाम. सुनिग्गहितो च [सुनिग्गहितोव (स्या.)] होसि.

हञ्चि पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति इदं ते मिच्छा.

निग्गहचतुक्कं.

४. एसे चे दुन्निग्गहिते हेवमेवं [हेवमेव (स्या.)] तत्थ दक्ख. वत्तब्बे खो – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’’ नो च वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. नो च मयं तया तत्थ हेताय पटिञ्ञाय हेवं पटिजानन्ता हेवं निग्गहेतब्बा. अथ मं निग्गण्हासि. दुन्निग्गहिता च [दुन्निग्गहिताव (स्या.)] होम.

हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति इदं ते मिच्छा.

उपनयनचतुक्कं.

५. न हेवं निग्गहेतब्बे. तेन हि यं निग्गण्हासि – ‘‘हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, नो च वत्तब्बे – यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति इदं ते मिच्छा. तेन हि ये कते निग्गहे से निग्गहे दुक्कटे. सुकते पटिकम्मे. सुकता पटिपादनाति.

निग्गमनचतुक्कं.

पठमो निग्गहो.

१. सुद्धसच्चिकट्ठो

२. पच्चनीकानुलोमं

६. पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

पच्चनीकपञ्चकं.

७. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि पटिकम्मं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

पटिकम्मचतुक्कं.

८. त्वं चे पन मञ्ञसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन’, नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति, तेन तव तत्थ हेताय पटिञ्ञाय हेवं पटिजानन्तं हेवं निग्गहेतब्बे. अथ तं निग्गण्हाम. सुनिग्गहितो च होसि.

हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति इदं ते मिच्छा.

९. एसे चे दुन्निग्गहिते हेवमेवं तत्थ दक्ख. वत्तब्बे खो – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’’ नो च वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. नो च मयं तया तत्थ हेताय पटिञ्ञाय हेवं पटिजानन्ता हेवं निग्गहेतब्बा. अथ मं निग्गण्हासि. दुन्निग्गहिता च होम.

हञ्चि पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति इदं ते मिच्छा.

उपनयनचतुक्कं.

१०. न हेवं निग्गहेतब्बे. तेन हि यं निग्गण्हासि – ‘‘हञ्चि पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘वत्तब्बे खो – पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, नो च वत्तब्बे – यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘यो सच्चिकट्ठो परमत्थो, ततो सो पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति इदं ते मिच्छा. तेन हि ये कते निग्गहे से निग्गहे दुक्कटे. सुकते पटिकम्मे. सुकता पटिपादनाति.

निग्गमनचतुक्कं.

दुतियो निग्गहो.

२. (क) ओकाससच्चिकट्ठो

१. अनुलोमपच्चनीकं

११. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. सब्बत्थ पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘सब्बत्थ पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बत्थ पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘सब्बत्थ पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बत्थ पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा…पे….

ततियो निग्गहो.

३. (क) कालसच्चिकट्ठो

१. अनुलोमपच्चनीकं

१२. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. सब्बदा पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘सब्बदा पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बदा पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘सब्बदा पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बदा पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा…पे….

चतुत्थो निग्गहो.

४. (क) अवयवसच्चिकट्ठो

१. अनुलोमपच्चनीकं

१३. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. सब्बेसु पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘सब्बेसु पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बेसु पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘सब्बेसु पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बेसु पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा…पे….

पञ्चमो निग्गहो.

२. (ख) ओकाससच्चिकट्ठो

२. पच्चनीकानुलोमं

१४. पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. सब्बत्थ पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘सब्बत्थ पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बत्थ पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘सब्बत्थ पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बत्थ पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा…पे….

छट्ठो निग्गहो.

३. (ख) कालसच्चिकट्ठो

२. पच्चनीकानुलोमं

१५. पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. सब्बदा पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘सब्बदा पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बदा पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘सब्बदा पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बदा पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा…पे….

सत्तमो निग्गहो.

४. (ख) अवयवसच्चिकट्ठो

२. पच्चनीकानुलोमं

१६. पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. सब्बेसु पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘सब्बेसु पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘सब्बेसु पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘सब्बेसु पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन’, नो च वत्तब्बे – ‘सब्बेसु पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’’ति मिच्छा…पे….

अट्ठकनिग्गहो.

५. सुद्धिकसंसन्दनं

१७. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन’, नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

१८. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सञ्ञा च उपलब्भति…पे… सङ्खारा च उपलब्भन्ति…पे… विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

१९. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, चक्खायतनञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतायतनञ्च उपलब्भति… घानायतनञ्च उपलब्भति… जिव्हायतनञ्च उपलब्भति… कायायतनञ्च उपलब्भति… रूपायतनञ्च उपलब्भति… सद्दायतनञ्च उपलब्भति… गन्धायतनञ्च उपलब्भति… रसायतनञ्च उपलब्भति… फोट्ठब्बायतनञ्च उपलब्भति… मनायतनञ्च उपलब्भति… धम्मायतनञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

२०. चक्खुधातु च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतधातु च उपलब्भति… घानधातु च उपलब्भति… जिव्हाधातु च उपलब्भति… कायधातु च उपलब्भति… रूपधातु च उपलब्भति… सद्दधातु च उपलब्भति… गन्धधातु च उपलब्भति… रसधातु च उपलब्भति… फोट्ठब्बधातु च उपलब्भति… चक्खुविञ्ञाणधातु च उपलब्भति… सोतविञ्ञाणधातु च उपलब्भति… घानविञ्ञाणधातु च उपलब्भति… जिव्हाविञ्ञाणधातु च उपलब्भति… कायविञ्ञाणधातु च उपलब्भति… मनोधातु च उपलब्भति… मनोविञ्ञाणधातु च उपलब्भति… धम्मधातु च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

२१. चक्खुन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतिन्द्रियञ्च उपलब्भति… घानिन्द्रियञ्च उपलब्भति… जिव्हिन्द्रियञ्च उपलब्भति… कायिन्द्रियञ्च उपलब्भति … मनिन्द्रियञ्च उपलब्भति… जीवितिन्द्रियञ्च उपलब्भति… इत्थिन्द्रियञ्च उपलब्भति… पुरिसिन्द्रियञ्च उपलब्भति… सुखिन्द्रियञ्च उपलब्भति… दुक्खिन्द्रियञ्च उपलब्भति… सोमनस्सिन्द्रियञ्च उपलब्भति… दोमनस्सिन्द्रियञ्च उपलब्भति… उपेक्खिन्द्रियञ्च उपलब्भति… सद्धिन्द्रियञ्च उपलब्भति… वीरियिन्द्रियञ्च उपलब्भति… सतिन्द्रियञ्च उपलब्भति… समाधिन्द्रियञ्च उपलब्भति… पञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति… अनञ्ञातञ्ञस्सामीतिन्द्रियञ्च उपलब्भति… अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति… अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

२२. [पु. प. मातिका ४.२४; अ. नि. ४.९५-९६] पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि पटिकम्मं. हञ्चि वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘वुत्तं भगवता – ‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’ रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

२३. पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ वेदना च उपलब्भति…पे… सञ्ञा च उपलब्भति…पे… सङ्खारा च उपलब्भन्ति…पे… विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि पटिकम्मं. हञ्चि वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘वुत्तं भगवता – ‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’ विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’ विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

२४. पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ चक्खायतनञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतायतनञ्च उपलब्भति…पे… धम्मायतनञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

२५. चक्खुधातु च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… कायधातु च उपलब्भति…पे… रूपधातु च उपलब्भति…पे… फोट्ठब्बधातु च उपलब्भति…पे… चक्खुविञ्ञाणधातु च उपलब्भति…पे… मनोविञ्ञाणधातु च उपलब्भति…पे… धम्मधातु च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

२६. चक्खुन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… अञ्ञिन्द्रियञ्च [अञ्ञाताविन्द्रियञ्च (बहूसु)] उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

२७. पुग्गलो नुपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि पटिकम्मं. हञ्चि वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘वुत्तं भगवता – ‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’ अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

सुद्धिकसंसन्दना.

६. ओपम्मसंसन्दनं

२८. रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदनाति? आमन्ता. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदना, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन; तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदना, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदना, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदना, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

२९. रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सञ्ञा च उपलब्भति…पे… सङ्खारा च उपलब्भन्ति…पे… विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञं विञ्ञाणन्ति? आमन्ता. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञं विञ्ञाणं, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन; तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञं विञ्ञाणं, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञं विञ्ञाणं, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञं विञ्ञाणं, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

३०. वेदना उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सञ्ञा च उपलब्भति…पे… सङ्खारा च उपलब्भन्ति…पे… विञ्ञाणञ्च उपलब्भति…पे… रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

३१. सञ्ञा उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सङ्खारा च उपलब्भन्ति…पे… विञ्ञाणञ्च उपलब्भति…पे… रूपञ्च उपलब्भति…पे… वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

३२. सङ्खारा उपलब्भन्ति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति…पे… रूपञ्च उपलब्भति…पे… वेदना च उपलब्भति…पे… सञ्ञा च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

३३. विञ्ञाणं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति…पे… वेदना च उपलब्भति…पे… सञ्ञा च उपलब्भति…पे… सङ्खारा च उपलब्भन्ति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञे सङ्खाराति? आमन्ता. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि विञ्ञाणं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सङ्खारा च उपलब्भन्ति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञे सङ्खारा, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन; तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘विञ्ञाणं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सङ्खारा च उपलब्भन्ति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञे सङ्खारा, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘विञ्ञाणं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सङ्खारा च उपलब्भन्ति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञे सङ्खारा, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘विञ्ञाणं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सङ्खारा च उपलब्भन्ति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञे सङ्खारा, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं विञ्ञाणं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

३४. चक्खायतनं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सोतायतनञ्च उपलब्भति…पे… धम्मायतनञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतायतनं उपलब्भति…पे… धम्मायतनं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, चक्खायतनञ्च उपलब्भति…पे… मनायतनञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

३५. चक्खुधातु उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सोतधातु च उपलब्भति…पे… धम्मधातु च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतधातु उपलब्भति…पे… धम्मधातु उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, चक्खुधातु च उपलब्भति…पे… मनोविञ्ञाणधातु च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

३६. चक्खुन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सोतिन्द्रियञ्च उपलब्भति…पे… अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतिन्द्रियं उपलब्भति…पे… अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… चक्खुन्द्रियञ्च उपलब्भति…पे… अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियन्ति? आमन्ता. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियं, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन; तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियं, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियं, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियं, पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

३७. रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदनाति? आमन्ता. वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि पटिकम्मं. हञ्चि रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदना, वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन; तेन वत रे वत्तब्बे – अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलोति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदना, वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदना, वुत्तं भगवता – ‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’ रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं रूपं अञ्ञा वेदना, वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं रूपं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

३८. रूपं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सञ्ञा च उपलब्भति… सङ्खारा च उपलब्भन्ति… विञ्ञाणञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

३९. वेदना उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सञ्ञा च उपलब्भति… सङ्खारा च उपलब्भन्ति… विञ्ञाणञ्च उपलब्भति… रूपञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

४०. सञ्ञा उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सङ्खारा च उपलब्भन्ति… विञ्ञाणञ्च उपलब्भति… रूपञ्च उपलब्भति… वेदना च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

४१. सङ्खारा उपलब्भन्ति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, विञ्ञाणञ्च उपलब्भति… रूपञ्च उपलब्भति… वेदना च उपलब्भति… सञ्ञा च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

४२. विञ्ञाणं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, रूपञ्च उपलब्भति… वेदना च उपलब्भति… सञ्ञा च उपलब्भति… सङ्खारा च उपलब्भन्ति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

४३. चक्खायतनं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सोतायतनञ्च उपलब्भति…पे… धम्मायतनञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतायतनं उपलब्भति…पे… धम्मायतनं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन चक्खायतनञ्च उपलब्भति…पे… मनायतनञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

४४. चक्खुधातु उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सोतधातु च उपलब्भति…पे… धम्मधातु च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतधातु उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… धम्मधातु उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, चक्खुधातु च उपलब्भति…पे… मनोविञ्ञाणधातु च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे….

४५. चक्खुन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, सोतिन्द्रियञ्च उपलब्भति…पे… अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन…पे… सोतिन्द्रियं उपलब्भति…पे… अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, चक्खुन्द्रियञ्च उपलब्भति…पे… अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन; अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियन्ति? आमन्ता. वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि पटिकम्मं. हञ्चि अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियं, वुत्तं भगवता – ‘‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’’ अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन; तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियं, वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियं, वुत्तं भगवता – ‘अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो,’ अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘अञ्ञाताविन्द्रियं उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञिन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञं अञ्ञिन्द्रियं, वुत्तं भगवता – अत्थि पुग्गलो अत्तहिताय पटिपन्नो, अञ्ञाताविन्द्रियञ्च उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘अञ्ञं अञ्ञाताविन्द्रियं अञ्ञो पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

ओपम्मसंसन्दनं.

७. चतुक्कनयसंसन्दनं

४६. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. रूपं पुग्गलोति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘रूपं पुग्गलो’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘रूपं पुग्गलो’’’ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘रूपं पुग्गलो’’ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘रूपं पुग्गलो’’’ति मिच्छा…पे….

४७. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. रूपस्मिं पुग्गलो…पे… अञ्ञत्र रूपा पुग्गलो…पे… पुग्गलस्मिं रूपन्ति? न हेवं वत्तब्बे.

आजानाहि निग्गहं. हञ्चि पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलस्मिं रूप’’न्ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘पुग्गलस्मिं रूप’’’न्ति मिच्छा.

नो चे पन वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलस्मिं रूप’’न्ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेना’’ति. यं तत्थ वदेसि – ‘‘वत्तब्बे खो – ‘पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेन,’ नो च वत्तब्बे – ‘पुग्गलस्मिं रूप’’’न्ति मिच्छा…पे….

४८. पुग्गलो उपलब्भति सच्चिकट्ठपरमत्थेनाति? आमन्ता. वेदना पुग्गलो…पे… वेदनाय पुग्गलो…पे… अञ्ञत्र वेदनाय पुग्गलो…पे… पुग्गलस्मिं वेदना…पे….

सञ्ञा पुग्गलो…पे… सञ्ञाय पुग्गलो…पे… अञ्ञत्र सञ्ञाय पुग्गलो…पे… पुग्गलस्मिं सञ्ञा…पे….

सङ्खारा पुग्गलो…पे… सङ्खारेसु पुग्गलो…पे… अञ्ञत्र सङ्खारेहि पुग्गलो…पे… पुग्गलस्मिं सङ्खारा…पे….