(८१) ९. रूपं कम्मन्तिकथा

५२७. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसलन्ति? आमन्ता. सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना आभोगो समन्नाहारो मनसिकारो चेतना पत्थना पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना आभोगो समन्नाहारो मनसिकारो चेतना पत्थना पणिधीति? आमन्ता. हञ्चि अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसल’’न्ति.

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितो फस्सो कुसलो सारम्मणो, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठिता वेदना…पे… सञ्ञा… चेतना… सद्धा… वीरियं… सति… समाधि…पे… पञ्ञा कुसला सारम्मणा, अत्थि ताय आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितो फस्सो कुसलो अनारम्मणो, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठिता वेदना…पे… सञ्ञा… चेतना… सद्धा… वीरियं… सति… समाधि…पे… पञ्ञा कुसला अनारम्मणा, नत्थि ताय आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५२८. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसलन्ति? आमन्ता. यं किञ्चि कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपं सब्बं तं कुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसलन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं कुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं कुसलन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु … आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु कुसलाति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अब्याकतन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु … तेजोधातु …पे… वायोधातु अब्याकताति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५२९. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अनारम्मणं कुसलन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अनारम्मणं कुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अनारम्मणं कुसलन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु अनारम्मणा कुसलाति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अनारम्मणं अब्याकतन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अनारम्मणं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं … रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु अनारम्मणा अब्याकताति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अनारम्मणं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३०. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं फस्सविप्पयुत्तं कुसलन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं फस्सविप्पयुत्तं कुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं फस्सविप्पयुत्तं कुसलन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु फस्सविप्पयुत्ता कुसलाति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु फस्सविप्पयुत्ता अब्याकताति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३१. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं कुसलन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं कुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं कुसलन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु अनारम्मणा फस्सविप्पयुत्ता कुसलाति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु अनारम्मणा फस्सविप्पयुत्ता अब्याकताति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३२. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं कुसलन्ति? आमन्ता. सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. हञ्चि अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधि; नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं कुसल’’न्ति.

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितो फस्सो कुसलो सारम्मणो, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं कुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठिता वेदना…पे… सञ्ञा… चेतना… सद्धा… वीरियं… सति… समाधि…पे… पञ्ञा कुसला सारम्मणा, अत्थि ताय आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं कुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं कुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठितो फस्सो कुसलो अनारम्मणो, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं कुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. कुसलेन चित्तेन समुट्ठिता वेदना…पे… सञ्ञा… चेतना… सद्धा… वीरियं… सति… समाधि…पे… पञ्ञा कुसला अनारम्मणा, नत्थि ताय आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं कुसलन्ति? आमन्ता. यं किञ्चि कुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपं सब्बं तं कुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… यथा कायकम्मं तथा वचीकम्मन्ति.

५३३. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अकुसलन्ति? आमन्ता. सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना आभोगो समन्नाहारो मनसिकारो चेतना पत्थना पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना आभोगो समन्नाहारो मनसिकारो चेतना पत्थना पणिधीति? आमन्ता. हञ्चि अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना आभोगो समन्नाहारो मनसिकारो चेतना पत्थना पणिधि; नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अकुसल’’न्ति.

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितो फस्सो अकुसलो सारम्मणो, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अकुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठिता वेदना…पे… सञ्ञा… चेतना… रागो… दोसो… मोहो… मानो… दिट्ठि… विचिकिच्छा… थिनं… उद्धच्चं… अहिरिकं…पे… अनोत्तप्पं अकुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अकुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अकुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितो फस्सो अकुसलो अनारम्मणो, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अकुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठिता वेदना…पे… सञ्ञा… चेतना… रागो… दोसो… मोहो… मानो… दिट्ठि… विचिकिच्छा… थिनं… उद्धच्चं… अहिरिकं…पे… अनोत्तप्पं अकुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं कायकम्मं रूपं अकुसलन्ति? आमन्ता. यं किञ्चि अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपं सब्बं तं अकुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३४. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसलन्ति? आमन्ता. सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. हञ्चि अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधि; नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसल’’न्ति.

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितो फस्सो अकुसलो सारम्मणो, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठिता वेदना…पे… सञ्ञा … चेतना… रागो… दोसो… मोहो… मानो… दिट्ठि… विचिकिच्छा… थिनं… उद्धच्चं… अहिरिकं…पे… अनोत्तप्पं अकुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसलं सारम्मणं, अत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितो फस्सो अकुसलो अनारम्मणो, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठिता वेदना…पे… सञ्ञा… चेतना… रागो… दोसो… मोहो… मानो… दिट्ठि… विचिकिच्छा… थिनं… उद्धच्चं… अहिरिकं…पे… अनोत्तप्पं अकुसलं अनारम्मणं, नत्थि तस्स आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसलन्ति? आमन्ता. यं किञ्चि अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपं सब्बं तं अकुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३५. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसलन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अकुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अकुसलन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो अकुसलोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अब्याकतन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो अब्याकतोति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३६. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं अकुसलन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अनारम्मणं अकुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं अकुसलन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं…पे… रसायतनं…पे… फोट्ठब्बायतनं… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो अनारम्मणो अकुसलोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अनारम्मणं अब्याकतन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं…पे… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो अनारम्मणो अब्याकतोति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३७. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं फस्सविप्पयुत्तं अकुसलन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं फस्सविप्पयुत्तं अकुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं फस्सविप्पयुत्तं अकुसलन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो फस्सविप्पयुत्तो अकुसलोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो अनारम्मणो फस्सविप्पयुत्तो अब्याकतोति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अकुसलन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अकुसलन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अकुसलन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो अनारम्मणो फस्सविप्पयुत्तो अकुसलोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं रूपायतनं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं सद्दायतनं…पे… गन्धायतनं… रसायतनं… फोट्ठब्बायतनं… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो अनारम्मणो फस्सविप्पयुत्तो अब्याकतोति? आमन्ता. अकुसलेन चित्तेन समुट्ठितं वचीकम्मं रूपं अनारम्मणं फस्सविप्पयुत्तं अब्याकतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३८. न वत्तब्बं – ‘‘रूपं कुसलम्पि अकुसलम्पी’’ति? आमन्ता. ननु कायकम्मं वचीकम्मं कुसलम्पि अकुसलम्पीति? आमन्ता. हञ्चि कायकम्मं वचीकम्मं कुसलम्पि अकुसलम्पि, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘रूपं कुसलम्पि अकुसलम्पी’’ति.

रूपं कुसलम्पि अकुसलम्पीति? आमन्ता. चक्खायतनं कुसलम्पि अकुसलम्पीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… रूपं कुसलम्पि अकुसलम्पीति? आमन्ता. सोतायतनं…पे… घानायतनं… जिव्हायतनं… कायायतनं… रूपायतनं… सद्दायतनं… गन्धायतनं… रसायतनं … फोट्ठब्बायतनं… पथवीधातु… आपोधातु… तेजोधातु…पे… वायोधातु असुचि अस्सु लोहितं सेदो कुसलोपि अकुसलोपीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कायो रूपं, कायकम्मं रूपन्ति? आमन्ता. मनो रूपं, मनोकम्मं रूपन्ति? न हेवं वत्तब्बे …पे… मनो अरूपं, मनोकम्मं अरूपन्ति? आमन्ता. कायो अरूपं, कायकम्मं अरूपन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कायो रूपन्ति, कायकम्मं रूपन्ति? आमन्ता. चक्खायतनं रूपन्ति, चक्खुविञ्ञाणं रूपन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कायो रूपन्ति, कायकम्मं रूपन्ति? आमन्ता. सोतायतनं रूपन्ति, सोतविञ्ञाणं रूपन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कायो रूपन्ति, कायकम्मं रूपन्ति? आमन्ता. घानायतनं रूपन्ति, घानविञ्ञाणं रूपन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कायो रूपन्ति, कायकम्मं रूपन्ति? आमन्ता. जिव्हायतनं रूपन्ति, जिव्हाविञ्ञाणं रूपन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कायो रूपन्ति, कायकम्मं रूपन्ति? आमन्ता. कायायतनं रूपन्ति, कायविञ्ञाणं रूपन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५३९. रूपं कम्मन्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘चेतनाहं, भिक्खवे, कम्मं वदामि; चेतयित्वा कम्मं करोति कायेन वाचाय मनसा’’ति [अ. नि. ६.६३ निब्बेधिकसुत्ते]! अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि न वत्तब्बं – ‘‘रूपं कम्म’’न्ति.

रूपं कम्मन्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘काये वा, आनन्द [हानन्द (सं. नि. २.२५)], सति कायसञ्चेतनाहेतु उप्पज्जति अज्झत्तं सुखदुक्खं; वाचाय वा, आनन्द [हानन्द (सं. नि. २.२५)], सति वचीसञ्चेतनाहेतु उप्पज्जति अज्झत्तं सुखदुक्खं; मने वा, आनन्द [हानन्द (सं. नि. २.२५)], सति मनोसञ्चेतनाहेतु उप्पज्जति अज्झत्तं सुखदुक्ख’’न्ति [सं. नि. २.२५; अ. नि. ४.१७१]! अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि न वत्तब्बं – ‘‘रूपं कम्म’’न्ति.

रूपं कम्मन्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘तिविधा, भिक्खवे, कायसञ्चेतना अकुसलं कायकम्मं दुक्खुद्रयं दुक्खविपाकं; चतुब्बिधा, भिक्खवे, वचीसञ्चेतना अकुसलं वचीकम्मं दुक्खुद्रयं दुक्खविपाकं; तिविधा, भिक्खवे, मनोसञ्चेतना अकुसलं मनोकम्मं दुक्खुद्रयं दुक्खविपाकं; तिविधा, भिक्खवे, कायसञ्चेतना कुसलं कायकम्मं सुखुद्रयं सुखविपाकं; चतुब्बिधा, भिक्खवे, वचीसञ्चेतना कुसलं वचीकम्मं सुखुद्रयं सुखविपाकं; तिविधा, भिक्खवे, मनोसञ्चेतना कुसलं मनोकम्मं सुखुद्रयं सुखविपाक’’न्ति [अ. नि. १०.२१७ थोकं पन विसदिसं]! अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि न वत्तब्बं – ‘‘रूपं कम्म’’न्ति.

रूपं कम्मन्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘सचायं, आनन्द, समिद्धि मोघपुरिसो पाटलिपुत्तस्स [पोतलिपुत्तस्स (म. नि. ३.३००)] परिब्बाजकस्स एवं पुट्ठो एवं ब्याकरेय्य – ‘सञ्चेतनियं, आवुसो पाटलिपुत्त, कम्मं कत्वा कायेन वाचाय मनसा सुखवेदनियं सुखं सो वेदयति; सञ्चेतनियं, आवुसो पाटलिपुत्त, कम्मं कत्वा कायेन वाचाय मनसा दुक्खवेदनियं दुक्खं सो वेदयति; सञ्चेतनियं, आवुसो पाटलिपुत्त, कम्मं कत्वा कायेन वाचाय मनसा अदुक्खमसुखवेदनियं अदुक्खमसुखं सो वेदयती’ति, एवं ब्याकरमानो खो, आनन्द, समिद्धि मोघपुरिसो पाटलिपुत्तस्स परिब्बाजकस्स सम्मा ब्याकरमानो ब्याकरेय्या’’ति [म. नि. ३.३००]! अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि न वत्तब्बं – ‘‘रूपं कम्म’’न्ति.

रूपं कम्मन्तिकथा निट्ठिता.