(६६) ४. दानकथा

४७८. चेतसिको धम्मो दानन्ति? आमन्ता. लब्भा चेतसिको धम्मो परेसं दातुन्ति? न हेवं वत्तब्बे …पे… लब्भा चेतसिको धम्मो परेसं दातुन्ति? आमन्ता. लब्भा फस्सो परेसं दातुन्ति? न हेवं वत्तब्बे …पे… लब्भा वेदना…पे… सञ्ञा… चेतना… सद्धा… वीरियं… सति… समाधि… पञ्ञा परेसं दातुन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

४७९. न वत्तब्बं – चेतसिको धम्मो दानन्ति? आमन्ता. दानं अनिट्ठफलं अकन्तफलं अमनुञ्ञफलं सेचनकफलं दुक्खुद्रयं दुक्खविपाकन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु दानं इट्ठफलं कन्तफलं मनुञ्ञफलं असेचनकफलं सुखुद्रयं सुखविपाकन्ति? आमन्ता. हञ्चि दानं इट्ठफलं कन्तफलं मनुञ्ञफलं असेचनकफलं सुखुद्रयं सुखविपाकं, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘चेतसिको धम्मो दान’’न्ति.

दानं इट्ठफलं वुत्तं भगवता, चीवरं दानन्ति [उपरि वुच्चमानाय परवादीपुच्छाय सदिसा, अट्ठकथा ओलोकेतब्बा]? आमन्ता. चीवरं इट्ठफलं कन्तफलं मनुञ्ञफलं असेचनकफलं सुखुद्रयं सुखविपाकन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… दानं इट्ठफलं वुत्तं भगवता, पिण्डपातो सेनासनं गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारो दानन्ति? आमन्ता. गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारो इट्ठफलो कन्तफलो मनुञ्ञफलो असेचनकफलो सुखुद्रयो सुखविपाकोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

४८०. न वत्तब्बं – ‘‘चेतसिको धम्मो दान’’न्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता –

‘‘सद्धा हिरियं कुसलञ्च दानं,

धम्मा एते सप्पुरिसानुयाता;

एतञ्हि मग्गं दिवियं वदन्ति,

एतेन हि गच्छति देवलोक’’न्ति [अ. नि. ८.३२].

अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि चेतसिको धम्मो दानन्ति.

न वत्तब्बं – ‘‘चेतसिको धम्मो दान’’न्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘पञ्चिमानि, भिक्खवे, दानानि महादानानि अग्गञ्ञानि रत्तञ्ञानि वंसञ्ञानि पोराणानि असङ्किण्णानि असङ्किण्णपुब्बानि, न सङ्कियन्ति न सङ्कियिस्सन्ति, अप्पटिकुट्ठानि समणेहि ब्राह्मणेहि विञ्ञूहि! कतमानि पञ्च? इध, भिक्खवे, अरियसावको पाणातिपातं पहाय पाणातिपाता पटिविरतो होति. पाणातिपाता पटिविरतो, भिक्खवे, अरियसावको अपरिमाणानं सत्तानं अभयं देति अवेरं देति अब्याबज्झं [अब्यापज्झं (स्या. क.)] देति. अपरिमाणानं सत्तानं अभयं दत्वा अवेरं दत्वा अब्याबज्झं दत्वा अपरिमाणस्स अभयस्स अवेरस्स अब्याबज्झस्स भागी होति. इदं, भिक्खवे, पठमं दानं महादानं अग्गञ्ञं रत्तञ्ञं वंसञ्ञं पोराणं असङ्किण्णं असङ्किण्णपुब्बं, न सङ्कियति न सङ्कियिस्सति, अप्पटिकुट्ठं समणेहि ब्राह्मणेहि विञ्ञूहि. पुन चपरं, भिक्खवे, अरियसावको अदिन्नादानं पहाय…पे… कामेसुमिच्छाचारं पहाय…पे… मुसावादं पहाय…पे… सुरामेरयमज्जपमादट्ठानं पहाय सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना पटिविरतो होति. सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना पटिविरतो, भिक्खवे, अरियसावको अपरिमाणानं सत्तानं अभयं देति अवेरं देति अब्याबज्झं देति. अपरिमाणानं सत्तानं अभयं दत्वा अवेरं दत्वा अब्याबज्झं दत्वा अपरिमाणस्स अभयस्स अवेरस्स अब्याबज्झस्स भागी होति. इदं, भिक्खवे, पञ्चमं दानं महादानं अग्गञ्ञं रत्तञ्ञं वंसञ्ञं पोराणं असङ्किण्णं असङ्किण्णपुब्बं, न सङ्कियति न सङ्कियिस्सति, अप्पटिकुट्ठं समणेहि ब्राह्मणेहि विञ्ञूहि. इमानि खो, भिक्खवे, पञ्च दानानि महादानानि अग्गञ्ञानि रत्तञ्ञानि वंसञ्ञानि पोराणानि असङ्किण्णानि असङ्किण्णपुब्बानि, न सङ्कियन्ति न सङ्कियिस्सन्ति, अप्पटिकुट्ठानि समणेहि ब्राह्मणेहि विञ्ञूही’’ति [अ. नि. ८.३९]. अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि चेतसिको धम्मो दानन्ति.

४८१. न वत्तब्बं – ‘‘देय्यधम्मो दान’’न्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘इधेकच्चो अन्नं देति, पानं देति, वत्थं देति, यानं देति, मालं देति, गन्धं देति, विलेपनं देति, सेय्यं देति, आवसथं देति, पदीपेय्यं देती’’ति [सं. नि. ३.३६२-३९१ थोकं विसदिसं]! अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि देय्यधम्मो दानन्ति.

४८२. देय्यधम्मो दानन्ति? आमन्ता. देय्यधम्मो इट्ठफलो कन्तफलो मनुञ्ञफलो असेचनकफलो सुखुद्रयो सुखविपाकोति? न हेवं वत्तब्बे…पे… दानं इट्ठफलं वुत्तं भगवता, चीवरं दानन्ति? आमन्ता. चीवरं इट्ठफलं कन्तफलं मनुञ्ञफलं असेचनकफलं सुखुद्रयं सुखविपाकन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… दानं इट्ठफलं वुत्तं भगवता, पिण्डपातो दानं… सेनासनं दानं… गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारो दानन्ति? आमन्ता. गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारो इट्ठफलो कन्तफलो मनुञ्ञफलो असेचनकफलो सुखुद्रयो सुखविपाकोति? न हेवं वत्तब्बे…पे… तेन हि न वत्तब्बं – ‘‘देय्यधम्मो दान’’न्ति.

दानकथा निट्ठिता.