७. सत्तमवग्गो

(६७) ५. परिभोगमयपुञ्ञकथा

४८३. परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढतीति? आमन्ता. परिभोगमयो फस्सो वड्ढति, वेदना वड्ढति, सञ्ञा वड्ढति, चेतना वड्ढति, चित्तं वड्ढति, सद्धा वड्ढति, वीरियं वड्ढति, सति वड्ढति, समाधि वड्ढति, पञ्ञा वड्ढतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढतीति? आमन्ता. लता विय वड्ढति, मालुवा विय वड्ढति, रुक्खो विय वड्ढति, तिणं विय वड्ढति, मुञ्जपुञ्जो विय वड्ढतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

४८४. परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढतीति? आमन्ता. दायको दानं दत्वा न समन्नाहरति, होति पुञ्ञन्ति? आमन्ता. अनावट्टेन्तस्स [अनावट्टन्तस्स (सी. पी. क.), अनावज्झन्तस्स (स्या.)] होति… अनाभोगस्स होति… असमन्नाहरन्तस्स होति… अमनसिकरोन्तस्स होति… अचेतयन्तस्स होति… अपत्थयन्तस्स होति… अप्पणिदहन्तस्स होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु आवट्टेन्तस्स होति… आभोगस्स होति… समन्नाहरन्तस्स होति… मनसिकरोन्तस्स होति… चेतयन्तस्स होति… पत्थयन्तस्स होति… पणिदहन्तस्स होतीति? आमन्ता. हञ्चि आवट्टेन्तस्स होति… आभोगस्स होति… समन्नाहरन्तस्स होति… मनसिकरोन्तस्स होति… चेतयन्तस्स होति… पत्थयन्तस्स होति… पणिदहन्तस्स होति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढती’’ति.

४८५. परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढतीति? आमन्ता. दायको दानं दत्वा कामवितक्कं वितक्केति, ब्यापादवितक्कं वितक्केति, विहिंसावितक्कं वितक्केति, होति पुञ्ञन्ति? आमन्ता. द्विन्नं फस्सानं…पे… द्विन्नं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… द्विन्नं फस्सानं…पे… द्विन्नं चित्तानं समोधानं होतीति? आमन्ता. कुसलाकुसला सावज्जानवज्जा हीनपणीता कण्हसुक्कसप्पटिभागा धम्मा सम्मुखीभावं आगच्छन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कुसलाकुसला सावज्जानवज्जा हीनपणीता कण्हसुक्कसप्पटिभागा धम्मा सम्मुखीभावं आगच्छन्तीति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘चत्तारिमानि, भिक्खवे, सुविदूरविदूरानि! कतमानि चत्तारि? नभञ्च, भिक्खवे, पथवी च – इदं पठमं सुविदूरविदूरं. ओरिमञ्च, भिक्खवे, तीरं समुद्दस्स पारिमञ्च तीरं – इदं दुतियं सुविदूरविदूरं. यतो च, भिक्खवे, वेरोचनो अब्भुदेति यत्थ च अत्थमेति – इदं ततियं सुविदूरविदूरं. सतञ्च, भिक्खवे, धम्मो असतञ्च धम्मो – इदं चतुत्थं सुविदूरविदूरं. इमानि खो, भिक्खवे, चत्तारि सुविदूरविदूरानीति.

‘‘नभञ्च दूरे पथवी च दूरे,

पारं समुद्दस्स तदाहु दूरे;

यतो च वेरोचनो अब्भुदेति,

पभङ्करो यत्थ च अत्थमेति.

‘‘ततो हवे दूरतरं वदन्ति,

सतञ्च धम्मं असतञ्च धम्मं;

अब्यायिको होति सतं समागमो,

यावम्पि तिट्ठेय्य तथेव होति.

‘‘खिप्पञ्हि वेति [खिप्पंहवेति (बहूसु)] असतं समागमो;

तस्मा सतं धम्मो असब्भि आरका’’ति [अ. नि. ४.४७].

अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि न वत्तब्बं – ‘‘कुसलाकुसला सावज्जानवज्जा हीनपणीता कण्हसुक्कसप्पटिभागा धम्मा सम्मुखीभावं आगच्छन्ती’’ति.

४८६. न वत्तब्बं – ‘‘परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढती’’ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता –

‘‘आरामरोपा वनरोपा, ये जना सेतुकारका;

पपञ्च उदपानञ्च, ये ददन्ति उपस्सयं.

‘‘तेसं दिवा च रत्तो च, सदा पुञ्ञं पवड्ढति;

धम्मट्ठा सीलसम्पन्ना, ते जना सग्गगामिनो’’ति [सं. नि. १.४७].

अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढतीति.

न वत्तब्बं – ‘‘परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढती’’ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, पुञ्ञाभिसन्दा कुसलाभिसन्दा सुखस्साहारा सोवग्गिका सुखविपाका सग्गसंवत्तनिका इट्ठाय कन्ताय मनापाय हिताय सुखाय संवत्तन्ति! कतमे चत्तारो? यस्स, भिक्खवे, भिक्खु चीवरं परिभुञ्जमानो अप्पमाणं चेतोसमाधिं उपसम्पज्ज विहरति, अप्पमाणो तस्स पुञ्ञाभिसन्दो कुसलाभिसन्दो सुखस्साहारो सोवग्गिको सुखविपाको सग्गसंवत्तनिको इट्ठाय कन्ताय मनापाय हिताय सुखाय संवत्तति. यस्स, भिक्खवे, भिक्खु पिण्डपातं परिभुञ्जमानो…पे… सेनासनं परिभुञ्जमानो…पे… गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारं परिभुञ्जमानो अप्पमाणं चेतोसमाधिं उपसम्पज्ज विहरति, अप्पमाणो तस्स पुञ्ञाभिसन्दो कुसलाभिसन्दो सुखस्साहारो सोवग्गिको सुखविपाको सग्गसंवत्तनिको इट्ठाय कन्ताय मनापाय हिताय सुखाय संवत्तति. इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो पुञ्ञाभिसन्दा कुसलाभिसन्दा सुखस्साहारा सोवग्गिका सुखविपाका सग्गसंवत्तनिका इट्ठाय कन्ताय मनापाय हिताय सुखाय संवत्तन्ती’’ति [अ. नि. ४.५१]. अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढतीति.

४८७. परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढतीति? आमन्ता. दायको दानं देति, पटिग्गाहको पटिग्गहेत्वा न परिभुञ्जति छड्डेति विस्सज्जेति, होति पुञ्ञन्ति? आमन्ता. हञ्चि दायको दानं देति, पटिग्गाहको पटिग्गहेत्वा न परिभुञ्जति छड्डेति विस्सज्जेति, होति पुञ्ञं; नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढती’’ति.

परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढतीति? आमन्ता. दायको दानं देति, पटिग्गाहके पटिग्गहिते राजानो वा हरन्ति, चोरा वा हरन्ति, अग्गि वा दहति, उदकं वा वहति, अप्पिया वा दायादा हरन्ति, होति पुञ्ञन्ति? आमन्ता. हञ्चि दायको दानं देति, पटिग्गाहके पटिग्गहिते राजानो वा हरन्ति, चोरा वा हरन्ति, अग्गि वा दहति, उदकं वा वहति, अप्पिया वा दायादा हरन्ति, होति पुञ्ञं; नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘परिभोगमयं पुञ्ञं वड्ढती’’ति.

परिभोगमयपुञ्ञकथा निट्ठिता.