११. गतिअनुयोगो
६९. पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. सो पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? न हेवं वत्तब्बे …पे….
७०. पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. अञ्ञो पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
७१. पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. सो च अञ्ञो च सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
७२. पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. नेव सो सन्धावति, न अञ्ञो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
७३. पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. सो पुग्गलो सन्धावति, अञ्ञो पुग्गलो सन्धावति, सो च अञ्ञो च सन्धावति, नेव सो सन्धावति न अञ्ञो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
७४. न वत्तब्बं – ‘‘पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोक’’न्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता –
‘‘स सत्तक्खत्तुपरमं, सन्धावित्वान पुग्गलो;
दुक्खस्सन्तकरो होति, सब्बसंयोजनक्खया’’ति [सं. नि. २.१३३; इतिवु. २४ इतिवुत्तकेपि].
अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति.
७५. न वत्तब्बं – ‘‘पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोक’’न्ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘अनमतग्गोयं [अनमतग्गायं (क.)], भिक्खवे, संसारो. पुब्बकोटि न पञ्ञायति, अविज्जानीवरणानं सत्तानं तण्हासंयोजनानं सन्धावतं संसरत’’न्ति [सं. नि. २.१२४]! अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति.
७६. पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
७७. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. अत्थि कोचि मनुस्सो हुत्वा देवो होतीति? आमन्ता. स्वेव मनुस्सो सो देवोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
७८. स्वेव मनुस्सो सो देवोति? आमन्ता. मनुस्सो हुत्वा देवो होति, देवो हुत्वा मनुस्सो होति, मनुस्सभूतो अञ्ञो, देवो अञ्ञो, मनुस्सभूतो स्वेवायं सन्धावतीति मिच्छा…पे….
सचे हि सन्धावति स्वेव पुग्गलो इतो चुतो परं लोकं अनञ्ञो, हेवं मरणं न हेहिति, पाणातिपातोपि नुपलब्भति. कम्मं अत्थि, कम्मविपाको अत्थि, कतानं कम्मानं विपाको अत्थि, कुसलाकुसले विपच्चमाने स्वेवायं सन्धावतीति मिच्छा.
७९. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. अत्थि कोचि मनुस्सो हुत्वा यक्खो होति, पेतो होति, नेरयिको होति, तिरच्छानगतो होति, ओट्ठो होति, गोणो होति, गद्रभो होति, सूकरो होति, महिंसो [महिसो (सी. स्या. कं. पी.)] होतीति? आमन्ता. स्वेव मनुस्सो सो महिंसोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
८०. स्वेव मनुस्सो सो महिंसोति? आमन्ता. मनुस्सो हुत्वा महिंसो होति, महिंसो हुत्वा मनुस्सो होति, मनुस्सभूतो अञ्ञो, महिंसो अञ्ञो, मनुस्सभूतो स्वेवायं सन्धावतीति मिच्छा…पे….
सचे हि सन्धावति स्वेव पुग्गलो इतो चुतो परं लोकं अनञ्ञो, हेवं मरणं न हेहिति, पाणातिपातोपि नुपलब्भति. कम्मं अत्थि, कम्मविपाको अत्थि, कतानं कम्मानं विपाको अत्थि, कुसलाकुसले विपच्चमाने स्वेवायं सन्धावतीति मिच्छा.
८१. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. अत्थि कोचि खत्तियो हुत्वा ब्राह्मणो होतीति? आमन्ता. स्वेव खत्तियो सो ब्राह्मणोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
८२. अत्थि कोचि खत्तियो हुत्वा वेस्सो होति, सुद्दो होतीति? आमन्ता. स्वेव खत्तियो सो सुद्दोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
८३. अत्थि कोचि ब्राह्मणो हुत्वा वेस्सो होति, सुद्दो होति, खत्तियो होतीति? आमन्ता. स्वेव ब्राह्मणो सो खत्तियोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
८४. अत्थि कोचि वेस्सो हुत्वा सुद्दो होति, खत्तियो होति, ब्राह्मणो होतीति? आमन्ता. स्वेव वेस्सो सो ब्राह्मणोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
८५. अत्थि कोचि सुद्दो हुत्वा खत्तियो होति, ब्राह्मणो होति, वेस्सो होतीति? आमन्ता. स्वेव सुद्दो सो वेस्सोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
८६. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. हत्थच्छिन्नो हत्थच्छिन्नोव होति, पादच्छिन्नो पादच्छिन्नोव होति, हत्थपादच्छिन्नो हत्थपादच्छिन्नोव होति, कण्णच्छिन्नो… नासच्छिन्नो… कण्णनासच्छिन्नो… अङ्गुलिच्छिन्नो… अळच्छिन्नो… कण्डरच्छिन्नो… कुणिहत्थको… फणहत्थको… कुट्ठियो… गण्डियो… किलासियो… सोसियो… अपमारियो… ओट्ठो… गोणो… गद्रभो… सूकरो… महिंसो महिंसोव होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
८७. न वत्तब्बं – ‘‘स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोक’’न्ति? आमन्ता. ननु सोतापन्नो पुग्गलो मनुस्सलोका चुतो देवलोकं उपपन्नो तत्थपि सोतापन्नोव होतीति? आमन्ता.
हञ्चि सोतापन्नो पुग्गलो मनुस्सलोका चुतो देवलोकं उपपन्नो तत्थपि सोतापन्नोव होति, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोक’’न्ति.
८८. सोतापन्नो पुग्गलो मनुस्सलोका चुतो देवलोकं उपपन्नो तत्थपि सोतापन्नोव होतीति कत्वा तेन च कारणेन स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. सोतापन्नो पुग्गलो मनुस्सलोका चुतो देवलोकं उपपन्नो तत्थपि मनुस्सो होतीति कत्वा? न हेवं वत्तब्बे…पे….
८९. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. अनञ्ञो अविगतो सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
९०. अनञ्ञो अविगतो सन्धावतीति? आमन्ता. हत्थच्छिन्नो हत्थच्छिन्नोव होति, पादच्छिन्नो पादच्छिन्नोव होति, हत्थपादच्छिन्नो हत्थपादच्छिन्नोव होति, कण्णच्छिन्नो… नासच्छिन्नो… कण्णनासच्छिन्नो… अङ्गुलिच्छिन्नो… अळच्छिन्नो… कण्डरच्छिन्नो… कुणिहत्थको… फणहत्थको… कुट्ठियो… गण्डियो… किलासियो… सोसियो… अपमारियो… ओट्ठो… गोणो… गद्रभो… सूकरो… महिंसो महिंसोव होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
९१. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. सरूपो सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… सरूपो सन्धावतीति? आमन्ता. तं जीवं तं सरीरन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
सवेदनो…पे… ससञ्ञो…पे… ससङ्खारो…पे… सविञ्ञाणो सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… सविञ्ञाणो सन्धावतीति? आमन्ता. तं जीवं तं सरीरन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
९२. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. अरूपो सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अरूपो सन्धावतीति? आमन्ता. अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
अवेदनो…पे… असञ्ञो…पे… असङ्खारो…पे… अविञ्ञाणो सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अविञ्ञाणो सन्धावतीति? आमन्ता. अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
९३. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. रूपं सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… रूपं सन्धावतीति? आमन्ता. तं जीवं तं सरीरन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
वेदना …पे… सञ्ञा…पे… सङ्खारा…पे… विञ्ञाणं सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… विञ्ञाणं सन्धावतीति? आमन्ता. तं जीवं तं सरीरन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
९४. स्वेव पुग्गलो सन्धावति अस्मा लोका परं लोकं, परस्मा लोका इमं लोकन्ति? आमन्ता. रूपं न सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… रूपं न सन्धावतीति? आमन्ता. अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
वेदना …पे… सञ्ञा…पे… सङ्खारा…पे… विञ्ञाणं न सन्धावतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… विञ्ञाणं न सन्धावतीति? आमन्ता. अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति? न हेवं वत्तब्बे. (संखित्तं).
खन्धेसु भिज्जमानेसु, सो चे भिज्जति पुग्गलो;
उच्छेदा भवति दिट्ठि, या बुद्धेन विवज्जिता.
खन्धेसु भिज्जमानेसु, नो चे भिज्जति पुग्गलो;
पुग्गलो सस्सतो होति, निब्बानेन समसमोति.
गतिअनुयोगो.