निमित्तवड्ढननयवण्णना
७७. तत्राति सामिअत्थे भुम्मवचनं, तस्साति अत्थो. अवड्ढेत्वाति यथा कुम्भकारो मत्तिकाय पत्तं करोन्तो पठमं अपरिच्छिन्दित्वाव पत्तं वड्ढेति, एवं पत्तवड्ढनयोगेन पत्तवड्ढनयुत्तिया अवड्ढेत्वा पूविकस्स पूववड्ढनं. भत्तस्स उपरि भत्तपक्खिपनं भत्तवड्ढनं. वत्थस्स तिन्तस्स अञ्छनादि दुस्सवड्ढनं. पच्चेकं योग-सद्दो योजेतब्बो. अपरिच्छिन्दित्वा न वड्ढेतब्बं सपरिच्छेदे एव भावनापवत्तितो. तथा हि वुत्तं ‘‘सान्तके नो अनन्तके’’ति (विसुद्धि. १.५५).
हंसपोतकाति जवनहंसपोतका. उक्कूलं उन्नतट्ठानं. विकूलं निन्नट्ठानं. नदीसोतेन कतं विदुग्गं नदीविदुग्गं. विसमाकारेन ठितो पब्बतपदेसो पब्बतविसमो.
थूलानि हुत्वा उपट्ठहन्ति पच्चवेक्खणाबाहुल्लेन विभूतभावतो. दुब्बलानि हुत्वा उपट्ठहन्ति पगुणबलवभावस्स अनापादिकत्ता. उपरि उस्सुक्कनायाति भावनाय उपरि आरोहनाय, दुतियज्झानाधिगमायाति अत्थो.
पब्बतेय्याति पब्बते बहुलचारिनी. अखेत्तञ्ञूति अगोचरञ्ञू. समाधिपरिपन्थानं विसोधनानभिञ्ञाताय बालो. झानस्स पगुणभावापादनवेय्यत्तियस्स अभावेन अब्यत्तो. उपरिझानस्स पदट्ठानभावानवबोधेन अखेत्तञ्ञू. सब्बथापि समापत्तिकोसल्लाभावेन अकुसलो. समाधिनिमित्तस्स वा अनासेवनाय बालो. अभावनाय अब्यत्तो. अबहुलीकारेन अखेत्तञ्ञू. सम्मदेव अनधिट्ठानतो अकुसलोति योजेतब्बं. उभतो भट्ठोति उभयतो झानतो भट्ठो. सो हि अप्पगुणताय न सुप्पतिट्ठितताय सउस्साहोपि विनासतो, असामत्थियतो च झानद्वयतो परिहीनो. चिण्णवसिनाति आसेवितवसिना.