३७. पुत्तवत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा
एकस्मिं किर समये लङ्कादीपवासिनो सट्ठिमत्ता भिक्खू जयमहाबोधिं वन्दितुकामा एकतो मन्तेत्वा महातित्थेन नावं आरुय्ह जम्बुदीपं पत्वा तामलित्तिपट्ठेने [तमलित्तपट्टने इतिकत्थचि] ओतरित्वा अनुक्कमेन पाटलिपुत्तनगरं पापुणिंसु. अथ तस्मिं नगरे पिण्डाय चरन्ते ते भिक्खू एको दुग्गतमनुस्सो दिस्वा चिरेन [चिरेनाहंदिट्ठा इतिसब्बत्थ] मया दिट्ठा बुद्धपुत्ताति सोमनस्सो भरियं पक्कोसित्वा भद्दे इमेसं अय्यानं दानं दातुकामोम्हि, पुब्बे नो अकतपुञ्ञत्ता इदानि दुग्गता जाता, इमेसु पुञ्ञक्खेत्तेसु बीजं नो चे रोपेस्साम, पुनपि एवमेव भविस्सामाति वत्वा किं मे गेहे देय्यधम्मं अत्थीति पुच्छि. सा तं सुत्वा घरे नो सामि अय्यानं किञ्चि दातब्बं न पस्सामि. अपि च मम पुत्तं मारेत्वा दानं दातुं सक्काति. सो तस्सा कथं सुत्वा भद्दे पुत्तं मारेत्वा किं दानं देमाति आह. ताय तं सुत्वा सामि किं न जानासि, पुत्ते नो मते सन्दिट्ठसम्भत्ता ञातिमित्तसुहज्जा च अम्हाकं सन्तिकं आगच्छान्ता किञ्चि पण्णाकारं गहेत्वा आगच्छन्ति. मयं तेन पण्णाकारेन दानं दस्सामाति वुत्ते उपासको साधु तथा करोहीति मातुया एव भारमकासि, सा पुत्तं मारेतुं अविसहन्ती आह. तथा हि.
१. किच्छा लद्धं पियं पुत्तं, अम्मम्माति पियं वदं;
सुनीलनेत्तं सुभमुं, को पक्कमितुमिच्छति.
२. मातरा मारियन्तोपि, मातरमेव रोदति;
मारेतुं तं न सक्कोमि, हदयं मे पवेधतीति.
एवञ्च पन वत्वा अहं सामि न सक्कोमि पुत्तं मारेतुं. त्वं मारेहीति पुत्तं पितुसन्तिकं पेसेसि. अथ सोपि तं मारेतु मसक्कोन्तो एवमाह. वुत्तञ्हि.
३. तायन्ति पितुनो दुक्खं, पुत्ता पुत्ताति कित्तिता;
पितु दुक्खं सुखं पुत्ता, दायादा होन्ति सब्बदा.
४. तस्मा मे सदिसं पुत्तं, पिल्लकं मञ्जुभासनं;
न सक्कोमि अहं भद्दे, जीविता तं वियोजितुं.
५. अयसञ्च अकित्तिञ्च, पप्पोति पुत्तघातको;
पाणातिपातकम्मम्पि, कामं सो फुसते नरोति.
एवञ्च पन वत्वा सो त्वमेव तव पुत्तं मारेहीति पेसेसि, एवं तेन वुत्ते पुत्थस्स मारपाणूपायं परियेसन्ता एवमाहंसु, अम्हे पनिमं मारेतुं न सक्कोमि, अम्हाकं पच्छागेहे महन्तो वम्मिको अत्थि, तस्मिं एको नागराजा पटिवसति. कुमारं तत्थ पेसेस्साम, सो तं डसित्वा मारेस्सतीति. इच्चेते एसो खो उपायो एवाति चिन्तेत्वा कुमारं पक्कोसित्वा अञ्चना वलिवलयादीहि मण्डेत्वा तस्स हत्थे गेण्डुं [तेण्डुं इतिसब्बत्थ] ठपेत्वा तात पच्छागेहे वम्मिकसमीपं गन्त्वा कीळाति पेसेसुं. ततो दारको गन्त्वा गेण्डुकेन कीळन्तो वम्मिकबिले गेण्डुकं पातेसि. अथ सो गेण्डुकं गण्हिस्सामीति वम्मिकसुसिरे हत्थं पवेसेसि. ततो सप्पो कुज्झित्वा सुसूतिसद्दं करोन्तो महन्तं फणं कत्वा बिलतो सीसं उक्खिपित्वा ओलोकेन्तो अट्ठासि कुमारस्स हत्थतो परिगलितपासंविय. अथस्स कुमारो किञ्चि अजानन्तो सप्पस्स गीवं दळ्हं गण्हि. अथस्स मातापितुन्नं सद्धाबलेन नागराजा कुमारस्स करतले अट्ठंसं इच्छादायकं कण्ठमणिरतनं पातेसि. कुमारस्स मातापितरो द्वारं निस्साय ठिता तस्स किरियं ओलोकेन्तो तं मणिरतनं दिस्वा सीघं गन्त्वा पुत्तं उक्खिपित्वा हत्थतो मणिरतनं गण्हिंसु. ततो ते तं मणिरतनं परिसुद्धासने ठपेत्वा उपचारं कत्वा अम्हाकं इदञ्चिदञ्च देथाति अब्भुक्किरिंसु. अथ ते मणिरतनानुभावेन गेहद्वारे महन्तं मण्डपं कारेत्वा वितानादिना मण्डपं अलङ्करित्वा भिक्खूनं आसनानि पञ्ञापेत्वा ते सट्ठिमत्ते भिक्खू निसीदापेत्वा महादानं अदंसु. ततो नगरवासिनो मणिरतनानुभावं सुत्वा सन्निपतिंसु. अथ ते तेसं मज्झे अत्तनो सद्धाबलेन मणिरतनस्स लाभं पकासेत्वा इमञ्हि दानत्थायेव परिच्चज्जामाति एकस्मिं ठाने पतिट्ठापेत्वा तेनानुभावेन यावजीवं दानं ददन्ता सीलं रक्खन्ता आयुपरियोसाने देवलोके निब्बत्तिंसूति.
६. छेत्वान पेमं अपि अत्रजेसु,
ददन्ति दानं इध मानुसेवं;
न ददाति को नाम नरो समिद्धो,
दानञ्हि दानस्स फलं सरन्तोति.
पुत्तवत्थुं सत्तमं.