महासेनवग्गो
३१. महासेनरञ्ञो वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा
भगवति परिनिब्बुते पाटलिपुत्तनगरे महासेनो नाम राजा रज्जं कारेसि धम्मिको धम्मराजा. सो पन पितुपितामहादीनं धनरासिं ओलोकेत्वा इमे इमं सापतेय्यं पहाय मच्चुनो मुखमुपगता. अहो संसारिकानं अञ्ञाणता. धनं ठपेत्वा अत्तनो विनासञ्च अत्तानं ठपेत्वा धनविनासञ्च न जानन्तीति सम्पत्तिया अधिगमञ्च विनासं चाति सब्बं चिन्तेत्वा धम्मञ्च सुत्वा पटिलद्धसद्धो दिवसे दिवसे दससहस्सानं भिक्खूनं मधुरेन अन्नपानेन सन्तप्पेन्तो अनेकानि पुञ्ञानि उपचिनन्तो एकदिवसं रहो पटिसल्लिनो एवं चिन्तेसि. एवं राजनियोगेन जनस्स पीळनं कत्वा दिन्नदानतो सहत्थेन कम्मं कत्वा लद्धेन दिन्नदानं महप्फलं महानिसंसं भविस्सति, एवं मया कातब्बन्ति सो सुहदा मच्चस्स रज्जं नीय्यातेत्वा अत्तनो कणिट्ठिकं आदाय किञ्चि अजानापेत्वा अञ्ञतरवेसेन नगरा निक्खम्म उत्तरमधुरं नाम नगरं अगमासि, तत्थ महाविभवो एको सेट्ठि पटिवसति, ते सेट्ठिनो समीप मुपगम्म ठिता. तेन किमत्थायागताति वुत्ते राजा तव गेहे भतिया कम्मं करिस्सामीति वत्वा तेनानुञ्ञातो तीणि वस्सानि कम्म मकासि, ततो एकदिवसं सेट्ठि ते दिस्वा पक्कोसित्वा अतीव तुम्हे सुखुमालतरा. तथापि इमस्मिं गेहे कम्मकरणेन चिरं वसित्थ, एत्तकं कालं किस्मिञ्चि कम्मेपि कुसीतत्तं न पञ्ञायति. पगेव अनाचारम्पि, यागुभत्तं ठपेत्वा अञ्ञं उपकारम्पि मम सन्तिका नत्थि, केनत्थेन कम्मं करोथाति पुच्छि. राजा तस्स वचनं सुत्वा इमस्मिं जनपदे सालिनो मनापभावो बहुसो सूयति. तस्मा सालीनमत्थाय इधा गतम्हाति आह, तं सुत्वा तेसं तुट्ठो सेट्ठि सालीनं सकटसहस्सं अदासि, राजा सालिंलभित्वा सेट्ठिनो एवमाह, भो इमं अम्हाकं नगरं पापेथाति, तं सुत्वा सेट्ठि साधूति वत्वा सालिपरिपुण्णसकटसहस्सं रञ्ञो नगरं पापेसि, राजा नगरं गन्त्वा सेट्ठिस्स नानावण्णवत्थहिरञ्ञसुवण्णादीहि सकटे पूरेत्वा पटिपेसेत्वा मेत्तिं थिरं कत्वा आभतवीहयो राजगेहे सन्निचयमकासि, अथ राजा कतिपाहच्चयेन मुसलं पग्गय्ह सहत्थेनेव वीहिं कोट्टेति, कोट्टितकोट्टितं कणिट्ठिका पप्फोटेति. एवं उभोपि तण्डुलानं महन्तं रासिं कत्वा दारूदकादयो आहरित्वा अम्बिलभत्तं पचित्वा राजगेहे पञ्चसतआसनानि पञ्ञापेत्वा कालं उग्घोसेसुं, आगच्छन्तु अय्या अनुकम्पं उपादाय मम गेहे भुञ्जन्तूति. तं सुत्वा पञ्चसता भिक्खू आकासेन आगमिंसु, राजा ते यावदत्थं परिविसि, ततो तेसं अन्तरे पियंगुदीपवासी एको महासिवत्थेरो नाम भत्तं गहेत्वा एते मं पस्सन्तूति अधिट्ठहित्वा आकासेन पियंगुदीपं गन्त्वा भत्तं पञ्चसतानं भिक्खूनं दत्वा परिभुञ्चि. तं तस्सानुभावेन सब्बेसं यावदत्थं अहोसि. एवं अप्पकेनापि देय्यधम्मेन सप्पुरिसा दायकानं मनं पसादेत्वा पतिट्ठं करोन्तीति. वुत्तञ्हि.
१. अप्पकेनपि मेधावी, दायकानं मनं पति;
सद्धं वड्ढेन्ति चन्दोव, रंसिना खीरसागरं.
२. अट्ठाने न नियोजेन्ता, करोन्ता नेव सन्निधिं;
परिभोग मकत्वान, नेव नासेन्ति पच्चयं.
३. न पापेन्ताच थेय्यस्स, न करोन्ता तथेविणं;
विभजन्ति सुसीलेसु, सयं भुत्वान सीलवाति.
अथ राजा कणिट्ठिकाय सद्धिं थत्थेव ठितो पियंगुदीपे परिभुञ्जन्ते पञ्चसतभिक्खू दिस्वा हट्ठो उदग्गो अहोसि. अथ ते अपरभागे अत्तना कतं दानवरं अनुस्सरन्ता न चिरेनेव उभोपि सोतापन्ना अहेसुंति.
४. न गणेन्तात्तनो दुक्खं, विहाय महतिं सिरिं;
आयतिंभवमिच्छन्ता, सुजनेवं सुभे रता.
५. आयासेन कतं पुञ्ञं, महन्तफलदायकं;
इति मन्त्वान मेधावी, सहत्थेनेव तं करेति.
महासेनरञ्ञो वत्थुं पथमं.
३२. सुवण्णतिलकाय वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा
लङ्कादीपे किर अनुराधपुरनगरे एको मातुगामो [एकामातुगामातिवा एकामातुगामोतिवा कत्थचि] सद्धासम्पन्ना निच्चं अभयुत्तरचेतिये पुप्फपूजं करोति, अथेकदिवसं सा अत्तनो धीतुया सद्धिं तस्मिं चेतिये पुप्फपूजनत्थाय [पुप्फपूजत्थाय इतिकत्थचि] गन्त्वा पुप्फासनसालाय उदकं अपस्सन्ती धीतु हत्थे पुप्फचङ्गोटकं ठपेत्वा घट मादाय पोक्खरणिं अगमासि, ततो सा दारिका मातरि अनागताययेव [अनागतेयेव इतिसब्बत्थ] अधोतासने पुप्फमुट्ठिंगहेत्वा मण्डलं कत्वा पूजेत्वा एवं पत्थनमकासि. तथा हि.
१. महावीरस्स धीरस्स, सयम्भुस्स महेसिनो;
तिलोकग्गस्स नाथस्स, भगवन्तस्स सत्थुनो.
२. य महं पूजयिं पुप्फं, तस्स कम्मस्स वाहसा;
रूपीनं पवरा हेस्सं, आरोहपरिणाहवा.
३. मं दिस्वा पुरिसा सब्बे, मुच्छन्तु काममुच्छिता;
निच्छरन्तु सरीरा मे, रंसिमालीव रंसियो.
४. हदयङ्गमा कण्णसुखा, मञ्जुभाणी सुभा मम;
किन्नरानं यथा वाणी, एवमेव पवत्ततूति.
अथस्सा माता आगम्म अधोतासने पूजितानि पुप्फानि दिस्वा कस्मा चण्डाली अधोतासने भगवतो पुप्फानि पूजेसि, अयुत्तं तया कतन्ति आह, तं सुत्वा सा मातुया कुज्झित्वा त्वं चण्डालीति अक्कोसि, सा एत्तकं पुञ्ञापुञ्ञं कत्वा अपरभागे ततो चुता जम्बुदीपे उत्तरमधुरायं एकस्स चण्डालगन्धब्बब्राह्मणस्स धीता हुत्वा निब्बत्ति, उत्तमरूपधरा अहोसि, तस्सा सरीरतो मेघमुखतो विज्जुल्लताविय रंसियो निच्छरन्ति. समन्ता चतुहत्थट्ठाने सरीरप्पभाय अन्धकारे विधमति. मुखतो उप्पलगन्धो वायति, कायतो चन्दनगन्धो, तस्सा द्विन्नं थनान मन्तरे सुवण्णवण्णं एकं तिलकं अहोसि, तेन बालसुरियस्स विय पभा निच्छरति. दिट्ठदिट्ठा येभुय्येन उम्मत्ता विय काममदेन विसञ्ञिनो होन्ति, अहो कुसलाकुसलानं आनुभावो. तथा हि.
५. येन सा कोधसामातु, चण्डाली इति भासिता;
तेन सा आसि चण्डाली, जेगुच्छा हीनजातिका.
६. सल्लक्खेत्वान सम्बुद्ध, गुणं पूजेसि यं तदा;
तेन पुञ्ञानुभावेन, सा भिरूपी मनोरमा.
७. येन येन पकारेन, पुञ्ञपापानि यो करे;
तस्स तस्सानुरूपेन, मोरोव लभते फलं.
८. पापेन च तिरच्छाने, जायन्ति कुसलेन ते;
वण्णपोक्खरता होति, मोरानं कम्म मीदिसन्ति.
ततो तस्सा मातापितरो सुवण्णतिलकाति नाम मकंसु. तस्मिंकिर नगरे मनुस्सा तस्सा रुपदस्सनेनच सवणेनच सम्पत्तापि चण्डालधीता अयन्ति परिभवभयेन आवाहं न करोन्ति. अथ तस्मिं नगरे जेट्ठचण्डालब्राह्मणस्स पुत्तो एतमत्थाय तस्सा मातापितुन्नं सन्तिकं वत्थाभरणगन्धमालादयो पेसेसि सुवण्णतिलकं अम्हाकं ददन्तूति, ते तं पवत्तिं तस्सा आरोचेसुं. सास्स जिगुच्छन्ती परिहास मकासि. ततो ब्राह्मणस्स पुत्तो लज्जितो रञ्ञो सन्तिकं गन्त्वा वीणं मुञ्चेत्वा गायमानो एवमाह.
९. ललना ननानी चललोचनानी,
तरुणा रुणानी चलिताधराणी;
मनुजो हि यो नेत्तपियं करोति,
स तु नीचजातिं अपि नो जहाति.
किमिदन्ति रञ्ञा पुट्ठो आह.
१०. समेति किं देव छमाय मत्तिका,
कदाचि चामीकरजातिकाय;
सिगालधेनु अपि नीचजातिका,
समेति किंसीहवरेन देवाति.
एवञ्च पन वत्वा देव इमस्मिंनगरे सुवण्णतिलका नामेका चण्डालधीता अत्थि, सा समानजातिकेहि पेसितपण्णाकारं न गण्हाति, कुलवन्तेयेव पत्थेति, कदा नाम काकी सुवण्णहंसेन समागच्छति देवाति. राजा तं सुत्वा तस्सा पितरं पक्कोसापेत्वा तमत्थं वत्वा सच्चं भणेति पुच्छि, सोपि सच्चं देव, सा जातिसम्पन्नमेव कामेतीति आह. राजा एवं सति भणे पञ्चमधुरनगरे उद्दाळब्राह्मणो नाम अत्थि, सो जातिसम्पन्नो मातितोच पितितोच अनुपक्कुट्ठो, जेगुच्छा पटिक्कूला एताति मातुगामेन सद्धिं न संवसति. अत्तनो गेहतो राजगेहं गच्छन्तोच आगच्छन्तो च सोळसखीरोदकघटेहि मग्गे सिञ्चापेसि. मातुगामे दिस्वा कालकण्णी मया दिट्ठाति खीरोदकेन मुखं धोवति. तव धीता सक्कोन्ती तेन सद्धिं संवसतु, एतमत्थं तव धीतरं कथेहीति आह, सोपि तं सुत्वा गेहं गन्त्वा धीतरं पक्कोसित्वा रञ्ञा वुत्तनियामेनेव तस्सा कथेसि. ताय तं सुत्वा सक्कोन्ती अहं उद्दाळब्राह्मणेन सद्धिं वसिस्सामि, मा तुम्हे चिन्तेथ, पपञ्चम्पि मा करोथ, पातोव गमिस्सामीति वुत्ते पिता पनस्सा साधूति सहस्सग्घनकचित्तकम्बलकञ्चुकेन धीतु सरीरं पारुपापेत्वा वीणादितुरियभण्डानि गाहापेत्वा धीतुया सद्धिं अद्धानमग्गं पटिपज्जि. गच्छन्तो अन्तरामग्गे अञ्ञतरस्मिं नगरे रञ्ञो गन्धब्बं करोन्तो धीतरं पिट्ठिपस्से निसीदापेत्वा गन्धब्बमकासि. अथस्स पिट्ठिपस्सनिसिन्ना सुवण्णतिलका नयनकोटिया दिट्ठिं पापेन्ती सरसेन तं ओलोकेत्वा पारुतकञ्चुकं किञ्चि अपनेत्वा सरीरप्पभं पञ्ञापेसि, राजा पनस्सा सरीरप्पभंच रूपसम्पदंच दिस्वा कामातुरो विगतसञ्ञो सम्मूळ्हो हुत्वा मुहुत्तेन पटिलद्धस्सासो तस्सा सस्सामिकास्सामिकभावं पुच्छित्वा चण्डालधीताति सुत्वा परिभवभयेन तं आनेतु मसक्कोन्तो एवरूपं वण्णपोक्खरसम्पन्नं इत्थिरतनं अलभन्तस्स मे को अत्थो जीवितेनाति सोचन्तो परिदेवन्तो काममुच्छितो कत्तब्बा कत्तब्बं अजानन्तो असिं गहेत्वा अत्तनो सीसं सयमेव छिन्दित्वा काल मकासि. एवमेव अन्तरामग्गे पञ्चराजानो तस्सा रूपसम्पत्तिमदमत्ता असिना छिन्नसीसा जीवितक्खयं पापुणिंसु. तथा हि सत्ता हिरञ्ञसुवण्णदासिदास पुत्तदारादीसु [पुत्तदारादीहि इतिसब्बत्थ] पियं निस्साय कामेन मुच्छिता अनयब्यसनं पापुणन्तीति. वुत्तञ्हेतं भगवता.
११. पियतो जायते सोको,
पियतो जायते भयं;
पियतो विप्पमुत्तस्स,
नत्थि सोको कुतो भयं.
१२. पेमतो जायते सोको,
पेमतो जायते भयं;
पेमतो विप्पमुत्तस्स,
नत्थि सोको कुतो भयं.
१३. रतिया जायते सोको,
रतिया जायते भयं;
रतिया विप्पमुत्तस्स,
नत्थि सोको कुतो भयं.
१४. कामतो जायते सोको,
कामतो जायते भयं;
कामतो विप्पमुत्तस्स,
नत्थि सोको कुतो भयं.
१५. तण्हाय जायते सोको,
तण्हाय जायते भयं;
तण्हाय विप्पमुत्तस्स,
नत्थि सोको कुतो भयं.
ततो सो अनुक्कमेन पञ्चमधुरनगरं गन्त्वा अत्तनो आगतभावं रञ्ञा कथापेत्वा तेन अनुञ्ञातो गन्त्वा राजानं अद्दस. तदा उद्दाळब्राह्मणो रञ्ञो अविदूरे कम्बलभद्दपीठे निसिन्नो होति, गन्धब्बब्राह्मणोपि धीतुया सद्धिं गन्धब्बं कुरुमानो निसीदि. तस्मिंखणे पितु पिट्ठिपस्से निसिन्ना सुवण्णतिलका उद्दाळब्राह्मणो कतमोति पुच्छित्वा एतस्मिं भद्दपीठे निसिन्नों एसोति सुत्वा निलामललोचनेहि तं ओलोकन्ति दसनरंसिना सम्भिन्नसुरत्ताधरेन मन्दहसितं करोन्ती तं ओलोकेत्वा पारुतकञ्चुकं अपनेत्वा सरीरप्पभं विस्सज्जेसि. तं दिस्वा ब्राह्मणो उम्मत्तो सोकेन परिदड्ढगत्तो उण्हवातेन पूरितमुखनासो अस्सुना किलिन्ननेत्तो विसञ्ञी अहोसि. ततो सो मुहुत्तेन लद्धस्सासो रोगीविय रञ्ञो सकासा अपसरन्तो अत्तनो गेहं गन्त्वा सुहदे पक्कोसित्वा तेसं एवमाह. भवन्तेत्थ.
१६. यो आपदे समुप्पन्ने,
उपतिट्ठति सन्तिके;
सुखदुक्खे समो होति,
सो मित्तो सोच ञातको.
१७. यो गुणं भासते यस्स, अगुणञ्च निगूहति;
पटिसेधेत्य [पटिसेधेतिकत्तब्बा इतिसब्बत्थ] कत्तब्बा, सो मित्तो सोच ञातको.
१८. सुवण्णतिलकानाम, ललना कामलालया;
नीलक्खिचण्डकण्डेहि, विखण्डेसि मनो मम.
१९. तस्सा मुखम्बुजे सत्ता, मम नेत्तमधुब्बता,
अप्पम्पिन सरन्तामं, तत्थेवा भिरमन्ति ते.
२०. सहेव तेहि मे चित्तं, गतं उल्लंघियुद्धतो;
लज्जागम्भीरपरिखं, धितिपाकारमुग्गतं.
२१. सम्मुय्हामि पमुय्हामि, सब्बा मुय्हन्ति मे दिसा;
तस्स मे सरणं होथ, करोथ मम सङ्गहन्ति.
तं सुत्वा ते एवमाहंसु.
२२. यं त्वमाचरिय पत्थेसि, चण्डाली सा असङ्गमा;
किन्नु मीळ्हेन संयोगो, चन्दनस्स कदा सिया.
२३. अगम्मगमना याति, नरानं दूरतो सिरी;
कित्तिचायु बलं बुद्धि, अयसंच स गच्छतीति.
अथ तेसं ब्रह्मणो आह.
२४. न परिच्चजति लोकोयं, अमेज्झे मणिमुत्तमं;
थीरतनं युवाणी च, दुक्कुला अपि गाहियाति.
एवञ्च पन वत्वा तस्सा सस्सामिकास्सामिकभावं ञत्वा आनेथाति आह, ते तथा अकंसु. ततो ब्राह्मणो ताय गेहं आगतकालतो पट्ठाय चत्तारो मासे रञ्ञो उपट्ठानं नेव अगमासि. तस्स पन ब्रह्मणस्स सन्तिके पञ्चसतराजकुमारा नानाविधानि सिप्पानि उग्गण्हन्ति. ते तं कारणं ञत्वा सुवण्णतिलकाय विज्जमानाय अम्हाकं सिप्पुग्गहणस्स अन्तरायो भविस्सति, येन केनचि उपायेन एतं मारेतुं वट्टतीति, चिन्तेत्वा ते हत्था चरियं पक्कोसित्वा लञ्जं दत्वा एवमाहंसु, हत्थिं सुराय मत्तं कत्वा सुवण्णतिलकं मारेहीति. ततो ते सब्बे राजङ्गणे सन्निपतित्वा दूतं पाहेसुं, आचरियं दट्ठुकामम्हाति. ततो ब्राह्मणेन आगन्त्वा निसिन्नेन पटिसन्थारं कत्वा आचरिय आचरियानिं पस्सितुकामम्हाति आहंसु. अथ सो सुवण्णतिलकं गहेत्वा आगच्छथाति मनुस्से पेसेसि. ते तथा करिंसु, अथ तस्सा वीथिमज्झं सम्पत्तकाले हत्थिं विस्सज्जापेसुं. सो सोण्डाय भूमियं पहरन्तो [पहरन्तोउपधावित्वा इतिकत्थचि] गच्छन्तो उपधावित्वा सोण्डेन तं उक्खिपित्वा कुम्भे निसीदापेसि. ततो राजानो तथा तं मारापेतु मसक्कोन्ता पुन दिवसे मनुस्से पयोजेत्वा रत्तियं मारापेसुं. ब्राह्मणोपि एवरूपं इत्थिं अलसित्वा जीवनतो मतमेव [मतंमेसेय्यो इतिकत्थचि] सेय्योति सोचन्तो परिदेवन्तो राजङ्गणे दारुचितकं कारापेत्वा अग्गिंपविसित्वा मतोति. एवं मातुगामवसङ्गता महन्तं अनयब्यसनञ्च मरणञ्च पापुणन्तीति. वुत्तञ्हेतं भगवता.
२५. मायावेसा [मायाचेसा इतिकत्थचि] मरीचीव,
सोको रोगो चुपद्दवो;
खराव बन्धना चेसा,
मच्चुपासो गुहासयो;
तासु यो विस्ससे पोसो,
सो नरेसु नराधमोति.
२६. अयोनिसो सा पुरिमाय जातिया,
पुञ्ञं करित्वा अलभीदिसं गतिं;
धीसम्पयुत्तं [धितिसम्पयुत्तं इतिकत्थचि] कुसलं करोन्ता,
निब्बाणमेवाभिमुखं करोथाति.
सुवण्णतिलकाय वत्थुं दुतियं.
३३. कपणाय वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा
भगवति परिनिब्बुते जम्बुदीपे तत्थ तत्थ भिक्खुभिक्खुणियो च उपासकउपासिकायो च जयमहाबोधिं वन्दिस्सामीति येभुय्येन गन्त्वा वन्दन्ति. अथा परभागे बहू भिक्खू सङ्गम्म महाबोधिं वन्दनत्थाय गच्छन्ता अञ्ञतरस्मिं गामके भिक्खाय चरित्वा आसनसालं गन्त्वा कतभत्तकिच्चा थोकं विस्समिंसु, तदा तत्थ एका कपणा दुग्गतित्थी तथा निसिन्नभिक्खू दिस्वा उपसङ्कमित्वा पञ्चपतिट्ठितेन वन्दित्वा एकमन्ते ठिता अय्या कुहिं गच्छन्तीति पुच्छि. भिक्खू तं सुत्वा जयमहाबोधिस्स आनुभावञ्च तं वन्दनत्थाय अत्तानं गमनञ्च कथेन्ता एवमाहंसु.
१. यत्थासीनो जिनो जेसि, ससेनं मकरद्धजं;
हन्त्वा किलेससेनञ्च, बुद्धो आसि निरुत्तरो.
२. यं पूजेसि महावीरो, ठितो पद मकोपयं;
सत्तरत्तिन्दिवं नेत्त, नीलनीरजरंसिना.
३. सुरासुरनरादीनं, नेत्तालि पाळिपातना;
मेचकाकारपत्तेहि, सिखण्डीविय भाति यो.
४. सुरपादपोव सत्तानं, यं तिट्ठति महीतले;
इह लोके परत्ते च, ददन्तो इच्छितिच्छितं.
५. यस्स पुराणपण्णम्पि, पतितं यो नरो इध;
पूजेति तस्स सो देति, भवभोगं महीरुहो.
६. गन्धमालेहि सलिलेहि, यमुपासति सदा नरो;
अज्झत्तञ्च बहिद्धा च, दुरितं सो निहञ्ञति.
७. यो देति इहलोकत्थं,
यो देति पारलोकिकं,
सम्पदं जयबोधिंतं,
भोति गच्छाम वन्दितुं.
तं सुत्वा उदग्गा सोमनस्सजाता भिक्खूनं एवमाह. अहं भन्ते परकुले भतिया कम्मं करोन्ती दुक्खेन कसिरेन जीविकं कप्पेमि. स्वातनाय मे तण्डुलनालिपि [भण्डुलनाम्प इतिसब्बत्थ] नत्थि, पगेव अञ्ञं धनं, इमं विना अञ्ञं साटकम्पि नत्थि, कस्मा पुब्बे अकतपुञ्ञत्ता, तस्मा इमं भन्ते साटकं ममानुग्गहाय बोधिम्हि धजं बन्धथाति याचित्वा साटकं धोवित्वा तेसं अदासि. भिक्खूपि तस्सानुग्गहाय तं गहेत्वा अगमंसु. सा साटकं दत्वा पीतिपामोज्जमानसा गेहं गन्त्वा तदहेव रत्तिया मज्झिमयामे सत्थकवातेन उपहता कालं कत्वा तेसं भिक्खूनं गमनमग्गे एकस्मिं रमणीये वनसण्डे भुम्मदेवता हुत्वा निब्बत्ती, अथस्सा पुञ्ञानुभावेन तियोजनिके ठाने दिब्बकप्परुक्खा पातुरहंसु, तत्त तत्त नानाविरागधजपताका ओलम्बन्ति. देवपुत्ता च देवधीतरो च सब्बाभरणविभूसिता तथेव धजपताकादयो गहेत्वा कीळन्ति. नच्चगीतादिनेकानि अच्छरियानि पयोजेन्ति. अथ दुतियदिवसे तेपि भिक्खू बोधिमण्डलं गच्छन्ता सायण्हे तं ठानं पत्वा अज्ज इमस्मिं वनसण्डे वसित्वा गमिस्सामाति तत्थ वासं उपगमिंसु, ततो ते रत्तिभागे नानावण्णधजे च देवताहि पयोजियमाना गीतवादितादयो च तियोजनट्ठाने कप्परुक्खानि च इदं सब्बं देविस्सरियं तस्सानुभावेन निब्बत्तभावं दिस्वा विम्हितमानसा देवधीतरं आमन्तेत्वा त्वं केन कम्मेन इध निब्बत्ताति पुच्छिंसु. सा भिक्खू वन्दित्वा अञ्जलिं पग्गय्ह ठिता भन्ते मं न सञ्जानित्थाति आह. भिक्खूहि न मयं सञ्जानाम भगिनीति वुत्ते सा अत्तनो सभावं कथेन्ती एवमाह.
८. हीय्यो आसनसालाय, निसीदित्थ समागता;
तुम्हकं सन्तिकं गम्म, या वराकीभिवादयि.
९. या बोधिं पूजनत्थाय, वत्थकं पटिपादयि;
साहं हीय्यो चुता आसिं, रत्तियं ब्याधिपीळिता.
१०. नानासम्पत्तिसंयुत्ता, नानाभूसनभूसिता;
विमाने रतना किण्णे, जाताहं एत्थ कानने.
११. हीय्यो पस्सित्थ मे गत्तं, रजोजल्लेहि संकुलं;
अज्ज पस्सथ मे गत्तं, वण्णवन्तं पभस्सरं.
१२. हीय्यो पस्सित्थ मे भन्ते, निवत्थं मलिनम्बरं;
अज्ज पस्सथ मे भन्ते, दिब्बमम्बरमुत्तमं.
१३. विकिण्णफलितग्गेहि, केसेहि विरला कुलं;
ऊकागूथपटिक्कूलं, हीय्यो आसिसिरं मम.
१४. अज्ज तं परिवत्तित्वा, मम पुञ्ञानुभावतो;
सुनीलमुदुधम्मिल्लं, कुसुमा भरणभूसितं.
१५. पुरा मे सकसीसेन, वहितं दारू दकादिकं;
पुञ्ञेनाहं अज्ज माला, भारं सीसे समुब्बहे.
१६. धजत्थाय मया हीय्यो, पदिन्नं थूलसाटकं;
अज्ज निब्बत्ति मे भोन्तो, महन्तं दिब्बसम्पदं.
१७. जानमानेन कत्तब्बं, दानादीसु महप्फलं;
देवलोके मनुस्सेसु, सुखदं दान मुत्तमन्ति.
तं सुत्वा सब्बे भिक्खू अच्छरियब्भुतचित्ता अहेसुं. सा देवता तस्सा रत्तिया अच्चयेन भिक्खू निमन्तेत्वा दिब्बेहि खज्जभोज्जेहि सहत्था सन्तप्पेत्वा तेहि सद्धिं आगच्छन्ती अन्तरामग्गे दानं ददमाना महाबोधिं गन्त्वा सब्बेहि धजपताका दीहि च नानाविधवण्णगन्धसम्पन्नपुप्फेहि च दीपधूपेहि च बोधिं पूजेत्वा भिक्खूनं चीवरत्थाय दिब्बवत्थानि दत्वा आगम्म तस्मिंयेव वनसण्डे वसन्ती नानाविधानि पुञ्ञानि कत्वा तावतिंसभवने निब्बत्ति. भिक्खूपि तं अच्छरियं तत्थ तत्थ पकासेन्ता बहूजने पुञ्ञकम्मे नियोजेसुंति.
१८. एवं विधापि कपणा जिनसासनम्हि,
कत्वा पसाद मथ थूलकुचेलकेन;
पूजेत्व दिब्बविभवं अलभीति ञत्वा,
पूजापरा भवथ वत्थुसु तीसु सम्माति.
कपणाय वत्थुं ततियं.
३४. इन्दगुत्तत्थेरस्स वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा
अम्हाकं भगवतो परिनिब्बाणतो ओरभागे जम्बुदीपे किर पाटलिपुत्तं नाम नगरं अहोसि. तत्थ धम्मासोको नाम महिद्धिको महानुभावो आणाचक्कवत्ति राजा रज्जं कारेति. उद्धं आकासतो हेट्ठा पथविया योजनप्पमाणे सकलजम्बूदीपे तस्स आणा पवत्तति, तदा सकलजम्बुदीपवासिनो च चतुरासीति नगरसहस्से राजानो च अत्तनो अत्तनो बलवाहने गहेत्वा आगम्म धम्मासोकमहारञ्ञो उपट्ठानं करोन्ति. तस्मिं समये देवपुत्तनगरे देवपुत्तो नाम महाराजा अत्तनो बलवाहनं गहेत्वा रञ्ञो उपट्ठानं अगमासि. धम्मासोको देवपुत्तमहाराजानं दिस्वा मधुरपटिसन्थारं कत्वा तुम्हाकं रट्ठे बहुस्सुता आगतागमा महागुणवन्ता अय्या अत्थीति पुच्छि. तं सुत्वा देवपुत्तराजा अत्थि देव तस्मिं नगरे सीहकुम्भकं नाम महाविहारं. तत्थ अनेकसहस्सभिक्खू विहरन्ति सीलवन्ता अप्पिच्छा सन्तुट्ठा विवेककामिनो. तेसु साट्ठकथातिपिटकधरो इन्दगुत्तत्थेरो नाम तेसं पामोक्खो अहोसि. सो अनेकपरियायेन सनरामरानं भिक्खूनं धम्मंवण्णेति. गुणवा अत्तनो गुणं निस्साय लोके पाकटोति. तं सुत्वा राजा तुट्ठमानसो थेरं पस्सितुकामो हुत्वा सम्म त्वमेव गन्त्वा थेरं याचित्वा इधा नेहीति आह. तं सुत्वा देवपुत्तराजा अत्तनो हत्थस्सबलवाहना दिमहा सेनङ्गपरिवुतो इन्दगुत्तत्थेरस्स सन्तिकं गन्त्वा वन्दित्वा अय्य अय्यं धम्मासोकमहाराजा दट्ठुकामोति आह. थेरेन साधूति सम्पटिच्छिते राजा थेरेन सम्पटिच्छितभावं धम्मासोकमहाराजिनो पेसेसि. ततो धम्मासोकमहाराजा सोमनस्सप्पत्तो अत्तनो आणापवत्तितट्ठाने राजूनं सासनं पेसेसि. सब्बेव थेरागमनमग्गं अलङ्करोन्तूति. अथ ते राजानो तुट्ठपहट्ठा अत्तनो अत्तनो नगरे भेरिं चरापेत्वा देवपुत्तनगरतो याव पाटलिपुत्तनगरं एत्थन्तरे पञ्चपण्णासयोजनिकं मग्गं विसमं समं करोन्तो देवतानं दिब्बवीथिमिव अलङ्करित्वा धम्मासोकमहानरिन्दस्स एवं सासनं पेसेसुं. भवन्तेत्थ.
१. इन्दगुत्तमहाथेर, सामिनो गमनाय नो;
मग्गं अलङ्करोन्तूति, महाराजेन पेसितं.
२. ततो ते अपनेत्वान, पासाणकण्टकादिकं;