३१. महासेनरञ्ञो वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा
भगवति परिनिब्बुते पाटलिपुत्तनगरे महासेनो नाम राजा रज्जं कारेसि धम्मिको धम्मराजा. सो पन पितुपितामहादीनं धनरासिं ओलोकेत्वा इमे इमं सापतेय्यं पहाय मच्चुनो मुखमुपगता. अहो संसारिकानं अञ्ञाणता. धनं ठपेत्वा अत्तनो विनासञ्च अत्तानं ठपेत्वा धनविनासञ्च न जानन्तीति सम्पत्तिया अधिगमञ्च विनासं चाति सब्बं चिन्तेत्वा धम्मञ्च सुत्वा पटिलद्धसद्धो दिवसे दिवसे दससहस्सानं भिक्खूनं मधुरेन अन्नपानेन सन्तप्पेन्तो अनेकानि पुञ्ञानि उपचिनन्तो एकदिवसं रहो पटिसल्लिनो एवं चिन्तेसि. एवं राजनियोगेन जनस्स पीळनं कत्वा दिन्नदानतो सहत्थेन कम्मं कत्वा लद्धेन दिन्नदानं महप्फलं महानिसंसं भविस्सति, एवं मया कातब्बन्ति सो सुहदा मच्चस्स रज्जं नीय्यातेत्वा अत्तनो कणिट्ठिकं आदाय किञ्चि अजानापेत्वा अञ्ञतरवेसेन नगरा निक्खम्म उत्तरमधुरं नाम नगरं अगमासि, तत्थ महाविभवो एको सेट्ठि पटिवसति, ते सेट्ठिनो समीप मुपगम्म ठिता. तेन किमत्थायागताति वुत्ते राजा तव गेहे भतिया कम्मं करिस्सामीति वत्वा तेनानुञ्ञातो तीणि वस्सानि कम्म मकासि, ततो एकदिवसं सेट्ठि ते दिस्वा पक्कोसित्वा अतीव तुम्हे सुखुमालतरा. तथापि इमस्मिं गेहे कम्मकरणेन चिरं वसित्थ, एत्तकं कालं किस्मिञ्चि कम्मेपि कुसीतत्तं न पञ्ञायति. पगेव अनाचारम्पि, यागुभत्तं ठपेत्वा अञ्ञं उपकारम्पि मम सन्तिका नत्थि, केनत्थेन कम्मं करोथाति पुच्छि. राजा तस्स वचनं सुत्वा इमस्मिं जनपदे सालिनो मनापभावो बहुसो सूयति. तस्मा सालीनमत्थाय इधा गतम्हाति आह, तं सुत्वा तेसं तुट्ठो सेट्ठि सालीनं सकटसहस्सं अदासि, राजा सालिंलभित्वा सेट्ठिनो एवमाह, भो इमं अम्हाकं नगरं पापेथाति, तं सुत्वा सेट्ठि साधूति वत्वा सालिपरिपुण्णसकटसहस्सं रञ्ञो नगरं पापेसि, राजा नगरं गन्त्वा सेट्ठिस्स नानावण्णवत्थहिरञ्ञसुवण्णादीहि सकटे पूरेत्वा पटिपेसेत्वा मेत्तिं थिरं कत्वा आभतवीहयो राजगेहे सन्निचयमकासि, अथ राजा कतिपाहच्चयेन मुसलं पग्गय्ह सहत्थेनेव वीहिं कोट्टेति, कोट्टितकोट्टितं कणिट्ठिका पप्फोटेति. एवं उभोपि तण्डुलानं महन्तं रासिं कत्वा दारूदकादयो आहरित्वा अम्बिलभत्तं पचित्वा राजगेहे पञ्चसतआसनानि पञ्ञापेत्वा कालं उग्घोसेसुं, आगच्छन्तु अय्या अनुकम्पं उपादाय मम गेहे भुञ्जन्तूति. तं सुत्वा पञ्चसता भिक्खू आकासेन आगमिंसु, राजा ते यावदत्थं परिविसि, ततो तेसं अन्तरे पियंगुदीपवासी एको महासिवत्थेरो नाम भत्तं गहेत्वा एते मं पस्सन्तूति अधिट्ठहित्वा आकासेन पियंगुदीपं गन्त्वा भत्तं पञ्चसतानं भिक्खूनं दत्वा परिभुञ्चि. तं तस्सानुभावेन सब्बेसं यावदत्थं अहोसि. एवं अप्पकेनापि देय्यधम्मेन सप्पुरिसा दायकानं मनं पसादेत्वा पतिट्ठं करोन्तीति. वुत्तञ्हि.
१. अप्पकेनपि मेधावी, दायकानं मनं पति;
सद्धं वड्ढेन्ति चन्दोव, रंसिना खीरसागरं.
२. अट्ठाने न नियोजेन्ता, करोन्ता नेव सन्निधिं;
परिभोग मकत्वान, नेव नासेन्ति पच्चयं.
३. न पापेन्ताच थेय्यस्स, न करोन्ता तथेविणं;
विभजन्ति सुसीलेसु, सयं भुत्वान सीलवाति.
अथ राजा कणिट्ठिकाय सद्धिं थत्थेव ठितो पियंगुदीपे परिभुञ्जन्ते पञ्चसतभिक्खू दिस्वा हट्ठो उदग्गो अहोसि. अथ ते अपरभागे अत्तना कतं दानवरं अनुस्सरन्ता न चिरेनेव उभोपि सोतापन्ना अहेसुंति.
४. न गणेन्तात्तनो दुक्खं, विहाय महतिं सिरिं;
आयतिंभवमिच्छन्ता, सुजनेवं सुभे रता.
५. आयासेन कतं पुञ्ञं, महन्तफलदायकं;
इति मन्त्वान मेधावी, सहत्थेनेव तं करेति.
महासेनरञ्ञो वत्थुं पथमं.