२८. कपणस्स वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा
अम्हाकं भगवति परिनिब्बुते बाराणसीनगरवासी एको दुग्गतपुरिसो परगेहे भतिंकत्वा जीविकं कप्पेति, तस्मिं समये नगरवासिनो येभुय्येन तस्मिं तस्मिं ठाने मण्डपादयो कारापेत्वा महादानं देन्ति, तं दिस्वा दुग्गतो एवं चिन्तेसि, अहं पुब्बे अकतपुञ्ञत्ता परगेहे भतिं कत्वा किच्छेन कसिरेन जीवामि. निवासनपारुपनम्पि वासट्ठानमत्तम्मि दुक्खतो लभामि. इदानि बुद्धुप्पादो वत्तति भिक्खुसङ्घोपि.
सब्बे इमे दानं दत्वा सग्गमग्गं सोधेन्ति. मयापि दानं दातुं वट्टति. तम्मे दीघरत्तं हिताय सुखाय भविस्सति. अपि च मय्हं तण्डुलनालिमत्तम्पि नत्थि, अकतवीरियेन तं मत्थकं पापेतुं न सक्का, एतदत्थायाहं उय्योगं कत्वा दानं दस्सामीति चिन्तेत्वा ततो पट्ठाय भतिं परियेसमानो गन्त्वा तत्थ तत्थ भतिं कत्वा लद्धनिवापे च भिक्खाचरियाय लद्धतिलतण्डुलादयो च एकत्थ संहरित्वा मनुस्से समादापेत्वा तस्मिं मण्डपं कारापेत्वा वनकुसमादीहि तं अलङ्करित्वा भिक्खू निमन्तेत्वा मण्डपे निसीदापेत्वा सब्बेसं पायसं [पायासं इतिसब्बत्थ] पटियादेत्वा भोजेसि. अथ सो मरणकाले अत्तना कतं तं दानवरं अनुस्सरि. सो तेन कुसलकम्मेन सुत्तप्पबुद्धो विय देवलोके निब्बत्ति. तस्मिं तेन कतपुञ्ञानुरूपं महन्तं कनकविमानं निब्बत्ति. समन्ता तिगावुतट्ठाने देवता नाना विधानि तुरियानि गहेत्वा उपहारं करोन्ति. निच्चं देवच्छरासहस्सानि [देवच्छरासहस्सं इतिसब्बत्थ] तं परिवारेत्वा तिट्ठन्ति. एवं सो महन्तं सम्पत्तिं अनुभवति. अथेकदिवसं सुवण्णसेलविहारवासी महासङ्घरक्खितत्थेरो पत्तपटिसम्भिदो देवचारिकं चरमानो तं देवपुत्तं अनुपमाय देवसम्पत्तिया विरोचमानं दिस्वा उपसङ्कम्म ठितो तेन कतकम्मं पुच्छि. सोपिस्स यथाभूतं ब्याकासि, तेनत्थ.
१. सब्बसोवण्णयो आसि, पासादो रतनामयो;
सोण्णसिङ्गसताकिण्णो, दुद्दिक्खो च पभस्सरो.
२. कूटागार सताकिण्णो, सोण्णमालासमाकुलो;
मुत्ताकलापालम्बन्ति, तत्थ तत्थ मनोरमा.
३. नेकगब्भसताकिण्णो, सयनासनमण्डितो;
विभत्तो भब्बभागेहि, पुञ्ञवड्ढकिना कतो.
४. नच्चन्ति पमदा तत्थ, भेरिमण्डलमज्झगा;
गायन्ति काचि कीळन्ति, वादेन्ति काचि तन्तियो.
५. ततो तिगावुते ठाने, पासादस्स समन्ततो;
सहच्छरा देवपुत्ता, गहेत्वा आततादयो.
६. मोदन्ति परिवारेत्वा, नच्चगीतादिना सदा;
उल्लङ्घन्तिच सेलेन्ति, सिलाघन्ति समन्ततो.
७. एवं महिद्धिको दानि, तुवं वन्दोव भासति;
पुच्छामि तं देवपुत्त, किं कम्ममकरी पुरा.
देवपुत्तो आह.
८. अहोसिं दुग्गतो पुब्बे, बाराणसीपुरुत्तमे;
दानं देन्ति नरा तत्थ, निमन्तेत्वान भिक्खवो.
९. जीवन्तो भतिया सोहं, दानं देन्ते महाजने;
तुट्ठहट्ठे पमुदिते, एवं चिन्तेसहं तदा.
१०. सम्पन्नवत्थालङ्कारा, दानं देन्ति इमे जना;
परत्थपि पहट्ठाव, सम्पत्तिमनुभोन्ति ते.
११. बुद्धुप्पादो अयं दानि, धम्मो लोके पवत्तति;
सुसीला दानि वत्तन्ति, दक्खिणेय्या जिनोरसा.
१२. अनावट्ठितो [अवट्ठितोच; अन्धट्ठितोच इतिपिकत्तचि] संसारो, अपाया खलु पूरिता;
कल्याणविमुखा सत्ता, कामं गच्छन्ति दुग्गतिं.
१३. इदानि दुक्खितो हुत्वा, जीवामि कसिरेनहं;
दलिद्दो कपणो दीनो, अप्पभोगो अनालयो.
१४. इदानि बीजं रोपेमि, सुखेत्ते साधुसम्मते;
अप्पेवनाम तेनाहं, परत्थ सुखितो सिया.
१५. इति चिन्तिय भिक्खित्वा, भतिं कत्वान नेकधा;
मण्डपं तत्थ कारेत्वा, निमन्तेत्वान भिक्खवो.
१६. आयासेन अदासाहं, पायसं अमताय सो;
तेन कम्मविपाकेन, देवलोके मनोरमे.
१७. जातोम्हि दिब्बकामेहि, मोदमानो अनेकधा;
दीघायुको वण्णवन्तो, तेजस्सीच अहोसहन्ति.
एवं देवपुत्तो अत्तना कतपुञ्ञकम्मं वित्तारेन कथेसि, थेरोपि मनुस्सलोकं आगन्त्वा मनुस्सानं अत्तना पच्चक्खतो दिट्ठदिब्बसम्पत्तिं पकासेसि. तं सुत्वा महाजनो कुसलकम्मं कत्वा येभुय्येन सग्गे निब्बत्तोति.
१८. अनालयो दुग्गतदीनकोपि,
दानं ददन्तो धिगतो विसेसं;
सग्गा पवग्गं यदि पत्थयव्हो,
हन्त्वान मच्छेरमलं ददाथाति.
कपणस्स वत्थुं अट्ठमं.