२०. सहायस्स परिच्चत्तजीवितकस्स वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा

भगवति परिनिब्बुते सावत्थियं सोमब्राह्मणो सोमदत्तब्राह्मणोति द्वे ब्राह्मणा वसन्ति. तत्थ सोमदत्तब्राह्मणेन सद्धिं सोमब्राह्मणो येभुय्येन दूतं कीळति. अथेकदिवसं सोमदत्तो सोमब्राह्मणं तेन पराजेत्वा तस्स उत्तरासङ्गञ्च लञ्छनमुद्दिकञ्च गहेत्वा अत्तनो गेहं गच्छन्तो सोमब्राह्मणस्स एहि गेहं गच्छा- माति आह. ततो सोमो नाहं सम्म एकसाटको हुत्वा अन्तरवीथिं ओतरितुं सक्कोमि. गमनतो एत्थेव मे ठानं वरतरन्ति आह, सोमदत्तेन एवं सति सम्म इमं उत्तरासङ्गं गण्हाति तस्स तं दत्वा इदानि सम्म एहीति वुत्तोपि नागच्छति. पुन तेन भो कस्मा नागच्छसीति पुट्ठो सम्म मम हत्थे मुद्दिकं अपस्सन्ता मे पुत्तदारादयो मया सद्धिं कलहं करोन्तीति आह, अथ सो एवं सन्ते यदा ते पहोति. तदा मय्हं देहीति मुद्दिकम्पि दत्वा तं गहेत्वा गेहं अगमासि. अथ ते एत्तकेन सहाया अहेसुं. अपरभागे सोमदत्तब्राह्मणं अयं परदारकम्मं अकासीति मनुस्सा गहेत्वा रञ्ञो दस्सेसुं. राजा तस्स रूपसम्पत्तिं दिस्वा राजाणं अकत्वा मा भो पुन एवमकासीति ओवदित्वा विस्सज्जेसि. राजा नं यावततियवारं ओवदन्तो विस्सज्जेत्वा चतुत्थेवारे गच्छथेतं आघातनं नेत्वा मारेथाति आणापेसि. एवं पापकम्मे निरता अनेकाकारेन ओवदन्तापि न सक्का निवारेतुं. तथाहि.

१. सोणा चेव सिगाला च, वायसा नीलमक्खिका;

इच्चेते कुणपे सत्ता, न सक्का ते निसेधितुं.

२. तथा पाणातिपातेसु, परदारे सुराय च;

मुसावादेसु थेय्येसु, सत्तसत्ता न वारियाति.

ततो राजपुरिसा तं बन्धित्वा पक्कमिंसु. तदा सोमब्राह्मणो सोमदत्तं तथा नीयमानं दिस्वा कम्पमानहदयो राजपुरिसानं सन्तिकं गन्त्वा इमं भो मुहुत्तं मा मारेथ. याव राजानं जानापेस्सामीति वत्वा रञ्ञो सन्तिकं गन्त्वा वन्दित्वा ठितो देव मम जीवितं सोमदत्तस्स ब्राह्मणस्स दस्सामि. एतं मुञ्चथ. यदि मारेतुकामा, मं मारेथाति आह. राजा तुण्ही [तुट्ठो इतिकत्थचि] अहोसि, राजपुरिसा सोमदत्तं मुञ्चित्वा सोमब्राह्मणं आघातनं नेत्वा मारेसुं, अहो कतञ्ञुनो कतवेदिता.

होति चेत्थ.

३. ककूपकार मत्तानं, सरन्ता केचि मानुसा;

जीवितं देन्ति सोमोव, सोमदत्तस्स अत्तनोति.

सो तेन जीवितदानेन देवलोके निब्बत्तित्वा महन्ते कनकविमाने देवच्छरासहस्सपरिवुतो दिब्बसम्पत्तिमनुभोन्तो पटिवसति. तदा सोमदत्तब्राह्मणो एसो मं मरणप्पत्तं मोचेसीति वत्वा तस्सत्थाय दानं दत्वा पत्तिं अदासि. तावदेवस्स ततो बहुतरं देविस्सरियं अहोसि देवानुभावञ्च. ततो सो सोमदेवो अत्तनो देविस्सरियं ओलोकेन्तो सहायस्स अत्तनो जीवितदानं अद्दस. दिस्वा अत्तभावं विजहित्वा माणवकवण्णेन सोमदत्तब्राह्मणं उपसङ्कमित्वा पटिसन्थारं कत्वा अत्तानं देवलोके निब्बत्तभावं पकासेत्वा तं गहेत्वा अत्तनो आनुभावेन देवलोकं नेत्वा यथाकामं सम्पत्ति मनुभवाति वत्वा सत्ताहं देवस्सरियं दत्वा सत्तमे दिवसे नेत्वा तस्स गेहेयेव पतिट्ठापेसि. तत्थ हि दिब्बसम्पत्ति मनुभूतस्स मनुस्ससम्पत्ति पटिक्कुला होति. ततो सो दिब्बसम्पत्तिमनुस्सरन्तो किसो दुब्बलो उप्पण्डुप्पण्डुकजातो अहोसि. अथेकदिवसं देवपुत्तो तं ओलोकेन्तो तथा दुक्खप्पत्तं दिस्वा न सक्का मनुस्सेन दिब्बसम्पत्तिमनुभवितुन्ति इच्छितिच्छितसम्पत्तिदायकं एकं चिन्तामणिं दत्वा तस्स भरियम्पि अत्तनो आनुभावेन रूपवन्थं यसवन्तं वण्णवन्तं अतिक्कन्तमनुस्सित्थिवण्णं अकासि, अपरभागे ते जयम्पतिका पच्चक्खतो दिट्ठदिब्बसम्पत्तिविभवा दानं दत्वा सीलं रक्खित्वा सहायदेवपुत्तस्स सन्तिकेयेव निब्बत्तिंसूति.

४. मन्देन नन्दितमना उपकारकेन,

पाणम्पि देन्ति सुजना इति चिन्तयित्वा;

मित्तद्दु मा भवथ भो उपकारकस्स;

पासंसिया भवथ साधुजनेहि निच्चंति.

सहायस्स परिच्चत्तजीवितकस्स वत्थुं दसमं.

नन्दियराजवग्गो दुतियो.