१५. ब्यग्घस्स वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा
जम्बुदीपे चूलरट्ठा सन्ने बाराणसीनगरे एकं पंसुपब्बतं विनिविज्झित्वा महामग्गो होति, तत्थ वेमज्झे एको ब्यग्घो अत्तनो अन्धपितरं पब्बतगुहायं कत्वा पोसेन्तो वसति. तस्सेव पब्बतस्स वनद्वारे तुण्डिलो नाम एको सुवपोतको रुक्खस्मिं वसति. ते उभोपि अञ्ञमञ्ञं पियसहाया अहेसुं, तस्मिं समये पच्चन्तगामवासी एको मनुस्सो अत्तनो मातुगामेन सद्धिं कलहं कत्वा बाराणसिं गच्छन्तो तं वनद्वारं सम्पापुणि. अथ सुवपोतको परिहीनत्तभावं दुक्खितं तं दिस्वा कम्पमानहदयो तं पक्कोसित्वा भो कुहिं गच्छसीति आह, तेन परखण्डं गच्छामीति वुत्ते तुण्डिलो भो इमस्मिं वनखण्डमज्झे एको ब्यग्घो वसति. कक्खलो फरुसो सम्पत्तसम्पत्ते मारेत्वा खादति. मा त्वं तेन गच्छाति आह. स्वायं दुब्भगो मनुस्सो हितकामस्स तस्स वचनं अनादियित्वा गच्छामेवाति आह. तुण्डिलो तेनहि सम्म यदि अनिवत्तमानो गच्छसि. एसो ब्यग्घो मम सहायो. मे वचनं तव सन्तिका सुत्वा न गण्हातीति. तस्स तं अनादियन्तो सो सुवराजे पदुट्ठचित्तो मुग्गरेन पहरित्वा मारेत्वा अरणिं अग्गिं कत्वा मंसं खादि. असप्पुरिससंसग्गो नामे स इध लोकपरलोकेसु दुक्खावहोयेव. तथाहि.
१. मया कतं मय्हमिदं, इति वेस्सानरं नरो;
समालिङ्गति सप्पेमो, दहतेवस्स विग्गहं.
२. मधुखीरादिदानेन, पेमसा परिपालितो;
सोरगो कुपितोवस्स, डसतेवस्स विग्गहं.
३. एवं निहीनजच्चेन, पापेन अकतञ्ञुना;
नरा धमेन दीनेन, कतोपि खणसङ्गमो.
४. असाधुको अयंतेवं, जानमानेन जन्तुना;
मुहुत्तम्पि न कातब्बो, सङ्गमो सो अनत्थदोति.
ततो सो असप्पुरिसो मंसं खादित्वा गच्छन्तो वनखण्डमज्झं सम्पापुणि. अथ ब्यग्घो तं दिस्वा महानादं करोन्तो गहणत्थाय उट्ठासि. सो ब्यग्घं दिस्वा भयप्पत्तो तुण्डिलस्स वचनं सरित्वा अहं भो तव सहायतुण्डिलस्स सन्तिका आगतोम्हीति आह, तं सुत्वा ब्यग्घो अत्तमनो एहि सम्माति तं पक्कोसित्वा अत्तनो वसनट्ठानं नेत्वा खादितब्बाहारेन तं सन्तप्पेत्वा पितुसन्तिके निसीदापेत्वा पुन वनखण्ड मगमासि. अथस्स पिता पुत्तस्स गतकाले तेन सद्धिं सल्लपन्तो तस्स वचनानुसारेन तुण्डिलं मारेत्वा खादितभावं अञ्ञासि. ततो सो पुत्तस्स आगतकाले तव सहायो तेन मारितोति आह. तं सुत्वा ब्यग्घो अनत्तमनो वेगेन तस्स वसनट्ठानं गन्त्वा सम्म तुण्डिलाति सद्दं कत्वा अपस्सन्तो लुञ्चितपत्तंचस्स दिस्वा निस्संसयं तेन मारितो मे सहायोति सोचन्तो परिदेवन्तो आगञ्छि. अथ सो असप्पुरिसो तस्मिं तत्थ गते तस्स पितरं पासाणेन पहरित्वा मारेत्वा ब्यग्घंच दानि मारेस्सामीति ब्यग्घागमनमग्गं ओलोकेन्तो निलीनो अट्ठासि. तस्मिं खणे ब्यग्घोपि आगञ्छि. सो तस्सा गतकाले तस्स तेजेन भीतो गन्त्वा जीवितं मे सामि देहीति पादमूले उरेन निपज्जि, ब्यग्घो पन तेन कतकम्मं दिस्वा तस्मिं चित्तं निब्बापेत्वा मम सहायस्स सासनमादायागतस्स दुब्भितुं न युत्तन्ति चिन्तेन्तो तं समस्सासेत्वा गच्छ सम्माति सुखं पेसेसि. एवञ्हि सप्पुरिससमागमो नाम इध लोकपरलोकेसु सुखावहोयेव, वुत्तंहि.
५. सब्भिरेव समासेथ, सब्भि कुब्बेथ सन्थवं;
सब्बत्थ सन्थवो तेन, सेय्यो होति न पापियो.
६. सुखावहो दुक्खनुदो, सदा सब्भि समागमो;
तस्मा सप्पुरिसेहेव, सङ्गमो होतु जन्तुनं.
ततो सो ब्यग्घो तेन मेत्तचित्तानुभावेन कालं कत्वा सग्गे निब्बत्तोति.
७. एवंविधोपि फरुसो परमंसभोजी;
ब्यग्घो दयायुपगतो सुगतिं सुमेधो;
तस्मा करोथ करुणं सततं जनानं,
तं वो ददाति विभवञ्च भवेसु भोगन्ति.
ब्यग्घस्स वत्थुं पञ्चमं.