१३. विसमलोमकुमारस्स वत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा

अतीते किर इमस्मिं जम्बुदीपे कस्सपो नाम सम्मासम्बुद्धो पारमियो पूरेत्वा सब्बञ्ञुतं पत्तो लोकस्स दुक्खापनुदो सुखावहो पटिवसति लोकं निब्बाणमहानगरवरे परिपूरेन्तो. तस्मिं समये अञ्ञतरो पुरिसो सत्थु धम्मदेसनं सुत्वा पसन्नो भिक्खुसङ्घस्स दानं देन्तो सीलं रक्खन्तो उपोसथकम्मं करोन्तो नानाविधानि पुञ्ञकम्मानि कत्वा सुत्तप्पबुद्धोविय गन्त्वा देवलोके निब्बत्ति सब्बरतनमये दिब्बविधाने देवच्छरासहस्सपरिवुतो. तत्थ यावतायुकं ठत्वा ततो चुतो अम्हाकं भगवति परिनिब्बुते जम्बुदीपे पाटलिपुत्तनगरे आणाचक्कवत्तिधम्मासोकमहानरिन्दस्स अग्गमहेसिया कुच्छिम्हि निब्बत्ति. तस्स नामं करोन्तो सीसे लोमं विसमं हुत्वा जातत्था विसमलोमकुमारोति सञ्जानिंसु. सो कमेन विञ्ञुतं पत्तो बलसम्पन्नो अहोसि. महाथामो अभिरूपोच अहोसि. दस्सनीयो पासादिको यसपरिवारसम्पन्नो पटिवसति. ततो अपरेन समयेन धम्मासोकमहानरिन्दो चतुरासीतिसहस्सराजपरिवुतो अनन्तबलवाहनो की ळा प रो हिमवन्तं गन्त्वा यथाभिरन्तं कीळित्वा आगच्छन्तो चन्दभागं नाम गङ्गं सम्पापुणि. सा पन योजनवित्थता तिगावुतगम्भीरा अहोसि. तदा सा अधुनागतेहि ओघेहि महाफेणसमाकुला बहूमियो उभोकूले उत्तरन्ती महावेगा [महावेगागच्छन्ती इतिसब्बत्थ] गच्छन्ति. तदा राजा गङ्गं दिस्वा को नामेत्थ पुरिसो एवंविधं महागङ्गं तरितुं समत्थो भविस्सतीति आह. तं सुत्वा विसमलोम कुमारो आगन्त्वा वन्दित्वा अहं देव गङ्गं तरित्वा गन्तुञ्च आगन्तुञ्च सक्कोमीति आह. राजा साधूति सम्पटिच्छि. अथ कुमारो गाळ्हं निवासेत्वा मकरदन्तिया केसे बन्धित्वा गङ्गाकूले ठितो अट्ठारसहत्थं अब्भुग्गन्त्वा उसभमत्तट्ठाने पतित्वा तरितु मारभि. ततो चण्डसोतं छिन्दित्वा तरन्तो गमना गमनकाले गण्हनत्थाय आगते चण्डसुंसुमारे पाणिना पहरित्वा चुण्णविचुण्णं करोन्तो वीससतं मारेत्वा उत्तारेत्वा तलमुग्गम्म राजानं वन्दित्वा अट्ठासि. राजा तं कारणं दिस्वा भयप्पत्तो एसो खो मं मारेत्वा रज्जम्पि गहितुं समत्थो. एतं मारेतुं वट्टतीति चिन्तेत्वा नगरं सम्पत्तो कुमारं पक्कोसापेत्वा अमच्चे आह. इमं भणे बन्धनागारे करोथाति. ते तथा करिंसु, अथस्स बन्धनागारे वसन्तस्स चत्तारो मासा अतिक्कन्ता. ततो राजा चतुमासच्चयेन दीघतो सट्ठिहत्थप्पमाणे सट्ठिवेळुकलापे आहरापेत्वा गण्ठियो सोधापेत्वा अन्तो अयोसारं पूरेत्वा राजङ्गणे ठपापेत्वा विसमलोमकुमारं बन्धनागारतो आहारापेत्वा [आणापेत्वा इतिसब्बत्थ] अमच्चे एवमाह. भणे स्वायं कुमारो इमिना खग्गेन इमे वेळुकलापे चतुरङ्गुलं कत्वा छिन्दतु. नो चे छिन्दितुं सक्कोति. तं मारेथाति आह, तं सुत्वा कुमारो अहं बन्धनागारे चि र वु त्थो जिघच्छापीळितो आहारेन किलमिं, यन्नूनाहं आहारं भुञ्चित्वा छिन्देय्यन्ति. ते नत्थि दानि तुय्हं आहारन्ति आहंसु. तेनहि पोक्खरणिया पानीयं पिविस्सामीति आह. ते साधूति पोक्खरणिं नेसुं. कुमारो पोक्खरणिं ओतरित्वा नहायित्वा निमुग्गो यावदत्थं कललं भुञ्चित्वा पानीयं पिवित्वा उट्ठाय असिपत्तं गहेत्वा महाजनानं [महाजनानंपस्सन्तमेव इतिसब्बत्थ] पस्सन्तानमेव अट्ठासीतिहत्थट्ठानं आकासं उल्लङ्घित्वा सब्बवेळुकलापे चतुरङ्गुलमत्तेन खण्डाखण्डं कुरुमानो ओतरित्वा मूले थूलअयसलाकं पत्वा किणीति सद्दं सुत्वा असिपत्तं विस्सज्जेत्वा रोदमानो अट्ठासि. ततो राजपुरिसेहि किमत्तं रोदसीति वुत्ते एत्तकानं पुरिसानमन्तरे मय्हं एकोपि सुहदो नत्ति. सचे भवेय्य, इमेसं वेळुकलापानमन्तरे अयो सारं अत्थिभावं कथेय्य, अहं पन जानमानो इमे वेळु कलापे अङ्गुलङ्गुलेसु छिन्देय्यन्ति आह. ततो राजा कुमारेन कतकम्मं ओलोकेत्वा पसन्नो उपराजट्ठानं बहुञ्च विभवं दापेसि, एवमस्स बलसम्पत्तिलाभो नाम न जातिगोत्तकुलपदेसादीनं बलं. न पाणातिपातादिदुच्चरितानं बलं. कस्सेतं बलन्ति. कस्सपसम्मासम्बुद्धकाले भिक्खुसङ्घस्स दिन्नदानादिसुचरितकम्मविपाकं. तेन वुत्तं.

१. कस्सपस्स मुनिन्दस्स, काले अञ्ञतरो नरो;

सम्बुद्धमुपसंकम्म, सुत्वा धम्मं सुदेसितं.

२. पटिलद्धसद्धो हुत्वा, सीलवन्तान भिक्खुनं;

मधुरन्नपाने पचुरे, अदासि सुमनो तदा.

३. अदासि चीवरे पत्ते, तथेव कायबन्धने;

अदा खीरसलाकञ्च, बहू कत्तरयट्ठियो.

४. अदा सुपस्सयं दानं, मञ्चपीठादिकं तथा;

पावार कम्बलादीनि, अदा सीतनिवारणे.

५. अदा भेसज्जदानानि, आरोग्यत्थाय भिक्खुनं;

एवं नानाविधं पुञ्ञं, कत्वान तिदिवं गतो.

६. तत्थ दिब्बविमानम्हि, उप्पन्नो सो महिद्धिको;

देवच्छरापरिवुतो, देवसेनापुरक्खतो.

७. दिब्बेहि नच्चगीतेहि, दिब्बवादिततन्तिहि;

मोदमानो अनेकेहि, दिब्बसम्पत्तिया सह.

८. यावतायुं तहिं ठत्वा, जम्बुदीपे मनोरमे;

पुरे पाटलिपुत्तम्हि, धम्मासोकस्स राजिनो.

९. पुत्तो हुत्वान निब्बत्ति, महाथामो महाबलो;

महायसो महाभोगो, आसि बुद्धादिमामको.

१०. कातब्बं कुसलं तस्मा, भवसम्पत्ति मिच्छता;

पालेतब्ब मथो सीलं, भावेतब्बञ्च भावनन्ति.

ततो कुमारो उपराजट्ठानं लभित्वा सम्पत्तिंअनुभवमानो मोग्गलिपुत्ततिस्सत्थेरमादिं कत्वा महाभिक्खुसङ्घस्स चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानपच्चयदाना दिवसेन सक्कारं कत्वा सीलं रक्खित्वा उपोसथकम्मं कत्वा आयुपरियोसाने यथाकम्मं गतोति.

११. एवंविधं सुचरितं सुमनो करित्वा,

भागिस्स नेकविभवस्स भवाभवेसु;

तुम्हेपि भो सुचरितं विभवानुरूपं,

कत्वान निब्बुतिपदं करगं करोथाति.

विसमलोमकुमारस्स वत्थुं ततियं.