कोसलसंयुत्त

दहरसुत्त

पुच्छा – दहरसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते राजानं पसेनदिं कोसलं आरब्भ भासितं. राजा भन्ते पसेनदि कोसलो येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवता सद्धिं सम्मोदि, एकमन्तं निसिन्नो खो भन्ते राजा पसेनदि कोसलो भगवन्तं एतदवोच ‘‘भवम्पि नो गोतमो ‘अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धो’ति पटिजानाती’’ति. तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं ‘‘यञ्हि तं महाराज सम्मा वदमानोवदेय्य ‘अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धो’ति, ममेव तं सम्मा वदमानो वदेय्या’’ति एवमादिना भन्ते भगवता भासितं.

तस्मा हि पण्डितो पोसो, सम्पस्सं अत्थमत्तनो;

भुजङ्गमं पावकञ्च, खत्तियञ्च यसस्सिनं;

भिक्खुञ्च सीलसम्पन्नं, सम्मदेव समाचरे–

अत्तरक्खितसुत्त

पुच्छा – अत्तरक्खितसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते राजानंयेव पसेनदिं कोसलं आरब्भ भासितं. राजा भन्ते पसेनदि कोसलो भगवन्तं उपसङ्कमित्वा ‘‘इध मय्हं भन्ते रहोगतस्स पटिसल्लीनस्स एवं चेतसो परिवितक्को उदपादी’’ति एवमादिकं वचनं अवोच. भगवा च भन्ते एवमेतं महाराज एवमेतं महाराजाति एवमादिना विभजित्वा भासितं.

कायेन संवरो साधु, साधु वाचाय संवरो;

मनसा संवरो साधु, साधु, सब्बत्थ संवरो;

सब्बत्थ संवुतो लज्जी, रक्खितोति पवुच्चति.

अप्पकसुत्त

पुच्छा – अप्पकसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते राजानंयेव पसेनदिं कोसलं आरब्भ भासितं. राजा भन्ते पसेनदि कोसलो भगवन्तं उपसङ्कमित्वा ‘‘इध मय्हं भन्ते रहोगतस्स पटिसल्लीनस्स एवं चेतसो परिवितक्को उदपादि अप्पका ते सत्ता लोकस्मिं, ये उळारे उळारे भोगे लभित्वा न चेव मज्जन्ति न च पमज्जन्ति, न च कामेसु गेधं आपज्जन्ती’’ति एवमादिकं वचनं अवोच. भगवा च भन्ते ‘‘एवमेतं महाराज एवमेतं महाराजा’’ति एवमादिना अप्पकसुत्तं भासितं.

मल्लिकासुत्त

पुच्छा – मल्लिकासुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते राजानंयेव पसेनदिं कोसलं आरब्भ भासितं. राजा भन्ते पसेनदि कोसलो मल्लिकं देविं एतदवोच ‘‘अत्थि नु खो ते मल्लिके कोचञ्ञो अत्तना पियतरो’’ति. तस्मिं वत्थुस्मिं सब्बादिसा अनुपरिगम्म चेतसाति एवमादिना भन्ते भगवता भासितं.

सब्बा दिसा अनुपरिगम्म चेतसा, नेवज्झगा पियतरमत्तना क्वचि. एवं पियो पुथु अत्ता परेसं, तस्मा न हिंसे परमत्तकामो–

सत्तजटिलसुत्त

पुच्छा – तेनावुसो भगवता…पे… सम्मासम्बुद्धेन सत्तजटिलसुत्तं कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते राजानं पसेनदिं कोसलं आरब्भ भासितं. राजा भन्ते पसेनदि कोसलो अचिरपक्कन्तेसु सत्तसु च जटिलेसु सत्तसु च निगण्ठेसु सत्तसु च अचेलकेसु सत्तसु च एकसाटकेसु सत्तसु च परिब्बाजकेसु येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि, एकमन्तं निसिन्नो खो भन्ते राजा पसेनदि कोसलो भगवन्तं एतदवोच ‘‘ये ते भन्ते लोके अरहन्तो वा अरहत्तमग्गं वा समापन्ना, एते तेसं अञ्ञतरा’’ति. तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं ‘‘दुज्जानं खो एतं महाराज तया गिहिना कामभोगिना पुत्तसम्बाधसयनं अज्झावसन्तेन कासिणचन्दनं पच्चनुभोन्तेन मालागन्धविलेपनं धारयन्तेन जातरूपरजतं सादियन्तेन ‘‘इमे वा अरहन्तो, इमे वा अरहत्तमग्गं समापन्ना’’ति एवमादिना भन्ते भगवता भासितं.

न वण्णरूपेन नरो सुजानो, न विस्ससे इत्तरदस्सनेन;

सुसञ्ञतानञ्हि वियञ्जनेन, असञ्ञता लोकमिमं चरन्ति.

पतिरूपको मत्तिकाकुण्डलोव, लोहड्ढमासोव सुवण्णछन्नो;

चरन्ति लोके परिवारछन्ना, अन्तो असुद्धा बहिसोभमाना-हू

पञ्चराजसुत्त

पुच्छा – पञ्चराजसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते राजानंयेव पसेनदिं कोसलं आरब्भ भासितं. राजा भन्ते पसेनदि कोसलो भगवन्तं एतदवोच ‘‘किं नु खो भन्ते कामानं अग्ग’’न्ति. तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं ‘‘मनापपरियन्तं ख्वाहं महाराज पञ्चसु कामगुणेसु अग्गन्ति वदामी’’ति एवमादिना भन्ते भगवता भासितं.

इध भन्ते अम्हाकं पञ्चन्नं राजूनं पञ्चहि कामगुणेहि समप्पितानं समङ्गीभूतानं परिचारयमानानं अयमन्तराकथा उदपादिं ‘किं नु खो कामानं अग्ग’न्ति–

पदुमं यथा कोकनदं सुगन्धं, पातो सिया फुल्लमवीतगन्धं. अङ्गीरसं पस्स विरोचमानं, तपन्तमादिच्चमिवन्तलिक्खे–

दुतियअपुत्तकसुत्त

पुच्छा – दुतियअपुत्तकसुत्तं पनावुसो भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते राजानंयेव पसेनदिं कोसलं आरब्भ भासितं. राजा भन्ते पसेनदि कोसलो भगवन्तं उपसङ्कमित्वा ‘‘इध भन्ते सावत्थियं सेट्ठि गहपति कालङ्कतो, तमहं अपुत्तकं सापतेय्यं राजन्तेपुरं अतिहरित्वा आगच्छामी’’ति एवमादिकं वचनं अवोच. भगवा च भन्ते ‘‘एवमेतं महाराज, एवमेतं महाराज, भूतपुब्बं सो महाराज सेट्ठि गहपति तग्गरसिखिं नाम पच्चेकसम्बुद्धं पिण्डपातेन पटिपादेसी’’ति एवमादिना तस्स सेट्ठिस्स गहपतिस्स अतीतं वत्थुं आहरित्वा परियोसाने चतूहि गाथाहि भासितं.

धञ्ञं धनं रजतं जातरूपं, परिग्गहं वापि यदत्थि किञ्चि,

दासा कम्मकरा पेस्सा, ये चस्स अनुजीविनो.

सब्बं नादाय गन्तब्बं, सब्बं निक्खिप्पगामिनं;

यञ्च करोति कायेन, वाचाय उदचेतसा.

तञ्हि तस्स सकं होति, तंव आदाय गच्छति;

तंवस्स अनुगं होति, छायाव अनपायिनी.

तस्मा करेय्य कल्याणं, निचयं सम्परायिकं;

पुञ्ञानि परलोकस्मिं, पतिट्ठा होन्ति पाणिनं –