६. परो
समासोति छट्ठीसमासो कारकसमासो वा. निपातनता चास्स विसेसतोति. एतञ्चाति परोक्खेति एतञ्च. क्रियत्थस्स उपाधि विसेसनं क्रियत्थोपाधि, तस्स क्रियत्थोपाधिनो भूता नज्जतनस्स साधनद्वारेन विसेसनं, न तूजुकंत्यत्थो. कस्मा नोजुकं विसेसनं त्याह ‘ब्यवच्छेज्जाभावा’ति. तमेव फुटयितुमाह- ‘तथाहि’च्चादि.
साधियमानाति इमिना धात्वत्थस्सापरिनिप्फन्नतं बोधेति. ते सन्ति इन्द्रियानं. सन्तो विज्जमानो विसयो येसं इन्द्रियानं ते सम्भावो तत्तं, तस्मा. नेति पटिसेधे, साधनद्वारेन विसेसनत्ते ब्यवच्छेज्जसब्भावा यथावुत्तदोसो न भवतीति अत्थो. दोसा भावमेव दस्सेतुमाह- ‘यस्सि’च्चादि. यस्साति धात्वत्थस्स. तत्थाति तस्मिं अप्पच्चक्खे धात्वत्थे. कारकानं सत्तिसभावत्ता सापि अपच्चक्खा वाति चोदेति ननुचेच्चादिना. असत्तोति असमत्थो.
अत्तानाम अत्तनो पच्चक्खोति तब्बिसये अम्हकारकस्स विधानमयुत्तन्ति मनसि निधाय यं वुत्तं वुत्तिकारेन, तमुपदस्सेतुमाह- ‘ननुचे’च्चादि. अत्तबोधनीयापि हि किरिया यदा चित्तविक्खेपतो नोपलक्खीयते, तदायं परोक्खा भवति, तेनुत्तमविसयेपि परोक्खभावो तस्सा भवत्वेव. जागरतोपि यदा मदा मनोब्यातङ्गतो अनुपलद्धि, तदापि भवत्येवेति दस्सेतुं वुत्तं ब्यासत्तवचनं. अभिनिब्बत्तिकालेति किरिया निब्बत्तिकाले, ‘सुत्तो-हं किं विललाप, मत्तो-हं किंविललापे’ति इदमत्रोदाहरणं. चित्त चिक्खेपविसयप्पदस्सनायेत्थ सुत्तवचनं.