५३. सील

किमिदसीलमिच्चाह- ‘सीलम्पकतिसभावो’ति. तञ्च सीलमनुमानेन विञ्ञायतिच्चाह- ‘तञ्चे’च्चादि. किरियाविसयरुचिविसेसानुमितन्ति उण्हभोजनसङ्खाता किरिया विसयो यस्स सो (किरिया) विसयो रुचिविसेसो, तेन अनुमितन्ति अत्थो. किमिदमाभिक्खञ्ञन्ति आह- ‘आभिक्खञ्ञ’मिच्चादि. पुनप्पुनभावो पोनोपुञ्ञं. आसे वा तप्परताति तमेवाभिक्खञ्ञं परियायेहि फुटीकरोति.

यज्जेवन्ति यदि आभिक्खञ्ञं तप्पतो वुच्चते. तस्सील्यमिदं होतीति इमिना- ‘सीलाभिक्खञ्ञादि’’सुत्ते सीलसद्देनेवाभिक्खञ्ञस्स गहितत्तं दीपेति. अञ्ञथापि सीलतो अञ्ञमेवाभिक्खञ्ञन्ति दस्सेतुमाह- ‘यस्मिं देसे’तिआदि.

गम्ममानेति पतीयमाने. पतीति च अत्थप्पकरणसद्दन्तरादीहि. अभिमतोति पाणिनियेहि अभिमतो. आवस्सकग्गहणायेव सिद्धोति वुत्तं कथमेत्थावस्सम्भावो पतीयति च्चाह- ‘तञ्चा’तिआदि.

योगविभागाति ‘णी’ति योग विभागा. साधुं करोति, ब्रह्मं वदति, असद्धं भुञ्जति, पण्डितमत्तानं मञ्ञतीति विग्गहो. साधुन्ति किरियाविसेसनं. अस्सद्धभोजीति वते. वतञ्च भोजने अत्थितायं सद्धअस्सद्धभोजनविसयायं पवत्तियं यदि भुञ्जति अस्सद्धमेव भुञ्जति न सद्धन्ति सत्थे वुत्तनियमो, अस्सद्धं भुञ्जति एवाति नोत्तरपदावधारणं… एवञ्हि विञ्ञायमाने यदेवास्सद्धं न भुञ्जति तदेव वतलोपो सियाति [अत्थिताय (भोजनाकङ्खितत्ता) यथेच्छं सामञ्ञेन भोजने पवत्तियं मत्तायं असद्धभोजनं सत्थविहितमुपलभमानस्स सद्धतो निवत्तित्वा विसेसे हि सद्धे पवत्तिनियमो वतमुच्चते, नियमोचात्रदुविधो सम्भवति-असद्धं भूञ्जति एव, अथद्धमो भुञ्जतीति वा, तत्रादिमे नियमे यदेवा सद्धं न भुञ्जति तदेववत लोपोसिया (र-३-२२८) कातन्तपञ्जिका]. अञ्ञथापि पटिपादयितुमाह- ‘घणन्तादीहि’च्चादि.