४१. क्वच

नामजातिगुणकिरिया दब्बसम्बन्धतो पञ्चविधत्तेपि कम्मस्स क्रियत्थस्सावधिरयमुपादिन्नोति क्रियत्थसम्बन्धा किरियाकम्मस्सेह गहणं. तञ्च निब्बत्तिविकतिपत्तिभेदेन तिविधं, तिविधस्साप्येतस्स विसेसानुपानतो गहणन्ति कमेनुदाहरन्तो आह- ‘करकरणे’इच्चादि.

लोकविदूतिआदिदस्सनतो क्वचिग्गहणे पयोजनं वत्तुमाह- ‘कम्मतो’च्चादि. ननु च क्वचिग्गहणेनेव ‘आदिच्चं पस्सति’च्चादोपि (निवत्ति) वत्तुं सक्का कस्मा ‘बहुलाधिकारा’ति वुत्तन्ति आह ‘तेने’च्चादि. तेनाति येन क्वचिग्गहणं कुतोचियेवाति दस्सनत्थं कतं तेनाति अत्थो. तेनाति वा क्वचिग्गहणेन. अथ आदिच्चं पस्सतिच्चादो विय कम्मकरादीसुपि निवत्तिमदस्सेत्वा ‘क्वचीति किं कम्मकरो’ति कस्मा वुत्तन्ति आह- ‘यज्जेव’मिच्चादि.

तस्साति बहुलवचनस्स, महाधिकारत्ताति महाविसयत्ता. कुतोचियेवाति कुतोचि धातुतोयेव. अथेह कस्मा न होति देवदत्तो सयति दात्तेन लुनाति सुनखानं ददाति नगरा अपेति थालियं पचति मातु सरती’’ति, सब्बमेवेदं किरिया (या) भिसम्बन्धीयतीति यदिपेवं, तथापि कम्मत्तेनेव यं वत्तु मिच्छितं न कारकन्तरत्तेन नापि सम्बन्धभावेन, तस्सेव कम्मसद्देन गहणं कम्मवचनसामत्थिया, अञ्ञथा स्यादितोच्चेव वदेय्य किं कम्माति वचनेनाति.