१२८. अत्या
वुत्तियं एतस्मिं विसयेति एत्थ एतस्मिन्ति त्यादिन्तवज्जितपच्चय विसयेति अत्थो. विञ्ञायमानत्ता ञापितो होतीति गम्यते. न ञापकतोति इमिना इदं दस्सेति ‘‘किञ्चि वचनानुसारतो विञ्ञायमानतामत्तेन ञापीयते किञ्चि ञापकेन, अस्मिम्पक्खे वुत्तानुसारतो कत्थचि कस्सचि धातुनो अप्पयोगो विञ्ञापीयती’’ति. पक्खन्तरमाह- ‘ञापकत्तायेव वा’तिआदि. समत्थेति तथाहिच्चादिना. असस्साप्पयोगोति असधातुस्स किस्मिञ्चि तब्बादिके पच्चये परे भवितब्बन्तिआदीनमप्पयोगोति अत्थो.
विनापि सुत्तन्ति ‘‘अत्यादी’’तिआदिकं सुत्तं विनापि. एवं मञ्ञते ‘‘असस्स भूआदेसेन साधीयमानं सब्बमिट्ठं बहुलाधिकारतो भूधातुनाव सिज्झति विनापि भूआदेससुत्तन्तरन्ति कत्थचि कस्सचि अप्पयोगस्स ञापकत्तम्पिस्स युज्जति अञ्ञत्थ करीयमानमिहापि अत्थवन्तं सिया’’ति.
येति धातुप्पयोगा यस्मिन्ति विसये, पातिस्साति ‘पा-रक्खणे’तीमस्स, नप्पयोगो पाययति पाययितब्बन्तिआदिप्पयोगो न होतीति. एवमुपरिपि यथायोगं ञेय्यं. ब्रूस्साति ‘ब्रू=वचने’इच्चस्स. अदिस्साति ‘अद-भक्खणे’इच्चस्स. ईआदीति भूते ईआदि. एतिस्स च ईआदीसूति सम्बन्धो.
अवबोधे एतिस्स णिसेसु च ईआदीसु च, अज्झेने एतिस्स परोक्खासु च णिसेसु च ईआदीसुचाति योजेतब्बं. सब्बत्थ नप्पयोगोति योजेत्वा अत्थो वेदितब्बो. बहुलंविधानतो ञातब्बाति योजना. यक्विकरणेन निद्देसा ‘अस-क्खेपनेती मस्सा’ति वुत्तं, तदाह- ‘असस्सा’तिआदि.