१२. धात्वा
अपरिनिप्फन्नोति अनिप्फन्नो असिद्धावत्थोति अत्थो. कारकसाधियोति यथालाभं कारकेहि साधियो. असत्वभूतोति अदब्बभूतो. अयन्तु किरियारूपो पदत्थो पचत्यादीनं विक्लेदनादिपधानकिरियारूपो च तदवयवरूपा पुब्बपरीभूतउद्धनारो पनादिकादयो तादत्थिया च पचत्यादिवचनीया. तस्मा यथा वुत्तलक्खणे धात्वत्थे धातुतो विधीयमानो त्यादिप्पच्चयो तथाभूतमेव वदतीति भेदाभावा अभेदसङ्ख्यायेकवचनेनोच्चते, ‘न बहुवचनेन, तेनेत्थ ‘ठीयते देवदत्तेन, ठीयते देवदत्तेही’ति भवति. न यतोकुतोचीतिआदिना यतो यत्थ न दिस्सति, ततो तत्थ न होतीति दीपेति. यतो यत्थ विधि, स तस्स सम्बन्धी भवतीति नामेहि वचनीयत्थतो-त्थन्तरभूतो योयं धात्वत्थो कमादीनमत्थभूतो, सो सकत्थोति सकत्थेयेवायमिप्पच्चयो चुरादिणिवियाति वेदितब्बो.
तस्सचाति एकारस्स च. अथ अतिहत्थयतिच्चादो पादिविसिट्ठे एव धात्वत्थे इप्पच्चयस्स विधाना तदत्थविहितेनेव इप्पच्चयेन पादिविसिट्ठो धात्वत्थो वुत्तो, तेन किमत्थो इप्पच्चयन्तस्स पादियोगोच्चासङ्किय पयोजनमाख्यातुमाह- ‘अतिहत्थयति’च्चादि. न सामत्थियन्ति समत्थता नत्थीति अत्थो.