४०. निन्द

सेन रूपेन ञातेपि विसेसरूपेन अञ्ञातो अञ्ञातविसेसो. कट्ठादिमया या पटिमा तम्पटिच्छन्दकं. सम्बन्धो सस्सामीलक्खणो अस्स अत्थीति सम्बन्धि कस्साति किं सद्दनिद्दिट्ठो, सोव विसेसो, सम्बन्धिविसेसो विसयो अस्स अञ्ञाणस्साति समासो. पयोगासम्भवाति अयमस्सोति वुत्त अस्सप्पकतियापि पयोगा सम्भवा. तथाहि यदि यस्साच्चन्तमजाननं सिया तथा सति सब्बथा वत्थुजाननाभावे पकतियेव न सिया, न हि सब्बथा अविञ्ञातत्थो सद्दो पयोगमहरति, तस्मा सरूपेन ञातस्स यस्स विसेसो अविञ्ञातो, सोयेविध अञ्ञातो-तिमतोति विञ्ञायते, अञ्ञातो-स्सोकस्स [अञ्ञातो सेसञ्ञस्स (पोत्थके)] वा कुतोतिवा किं सभावो वेति हि अस्सकोति. कप्पच्चयन्तो हत्थिकइच्चयन्नामधेय्यं नामं यस्स हत्थिवियाति दस्सितपटिभागस्स सो कप्पच्चयन्तनामधेय्यो. अभिनिवेसेन वा सिज्झन्ति यथा अज्जुनादिवेसधारिनि अज्जुनादिसद्देनाति अधिप्पायो.

पटिमायाति एत्थ पूजनत्था एव पटिमा गहिता, मोरसमान नामत्ता मोरोवियाति योजना, चञ्चा तिणपुरिसो, इध पन तं सदिसो पुरिसो मनुस्सो चञ्चा. अकस्मा एव आकस्मिकं ‘‘सकत्थे’’ति (४-१२२) णिको. यंकिञ्चि अबुद्धिपुब्बकं, तमाकस्मिकं, तस्मिं आकस्मिकेभिधेय्यो सति इवसद्दत्थे वत्तमानतो ईयो होतीति अत्थो. काको च तालञ्च फलं काकतालानि, तेसमिव मिलनं. अजाखग्गानमिव मिलनं यदाकस्मिकं, किञ्चि तम जाखग्गीयं, णो इवत्थे. सक्करन्ति ‘‘संयोगे क्वची’’ति (४-१२५) वुद्ध्यभावो. मुनीव, बालोव, कुलिसमिव, एकसालाइवाति विग्गहो, लोहितोव लोहितिको फटिकमणि.