४१. तमस्स

दोणादीत्यादिसद्देन खारसतादयोपि परिमाणविसेसा गय्हन्ति. सङ्ख्या असीतिपञ्चादयो, अञ्ञं वा यंकिञ्चीति उपड्ढकायादि, सोळस दोणा एका खारी. ननु पञ्चकं गन्थजातन्ति वत्वा अञ्ञं वा सङ्घादिकन्ति वुत्तं तं कथं पाणिनियेहि विय ‘‘सङ्ख्याय सञ्ञासङ्घसुत्ताज्झयनेसू’’ति (५-१-५८) सुत्तितत्ताभावाति मनसि निधाय ‘सङ्ख्यावाचीहि’च्चादि वुत्तं. ‘‘आदसहि सङ्ख्येये वत्तन्ती’’ति पञ्चसद्दस्स सङ्ख्येये वुत्तत्ता आह- ‘पञ्चावयवा’ति. परिमाणसद्दसन्निधाने सङ्ख्यानेपि पञ्चसद्दोति मञ्ञमानो आह- ‘पञ्चसङ्ख्यानञ्चे’ति. पञ्चा वुत्तयोति पञ्चवारा, रूपानीति च परियायन्तरेन आवुत्तिसद्दस्से वात्थं ब्यत्तं करोति.