५. पय्यपाबहितिरो पुरेपच्छावापञ्चम्या

पञ्चम्याति कस्मा वुत्तं ननु अवुत्तेपि तस्मिं वक्खमाननयेन पञ्चम्यन्तत्ता पञ्चम्यन्तेहेव समासो विञ्ञायतीत्यासङ्कियाह‘यदिपि’च्चादि. तथापिच्चादिना परिहरति, होतु कामं ‘परिपब्बतं विज्जोतते’ति दुतियानिसेधाय, अञ्ञत्र कथन्ति आह ‘इह चे’त्यादि.

आचत्तारो वाति आसद्दो वाक्ये, सरणे वा, गामो बहि तिट्ठतीत्यत्थो, पुरतो गामम्पस्साति वदन्तो पुरेत्यत्थप्पघानोयन्निद्देसो, नसरूपप्पधानोति दस्सेति, अभिमुखे गामम्पस्सात्यत्थो. अवुत्तानमेतान्युपलक्खणानि, तस्मा ‘तिरो गामम्पस्सा’तिपि वुत्तं होति, तिरियतो गामम्पस्स, पच्छतो गामम्पस्साति अत्थो.

अपसद्दयोगे निच्चपञ्चन्तस्स विकप्पेन समासविधानावाभवनेनोदाहरणं दिन्नं (एत्थ) पञ्चम्याति पयोजनाभावेपि अञ्ञदत्थं करियमानमिहाप्यत्थवन्तं होति.