६. समी

‘‘अनु यं समया’’ति (२-१-१५) च ‘‘यस्स चायामो’’ति (२-१-१६) च पाणिनिनो वचनद्वयं, अयमेतेसमत्थो ‘‘यस्स समया समीपवाची अनुसद्दो, तेन सह समस्सतेति च, अनु यस्सायामवाची, तेन स्याद्यन्तेन सह समस्सते’’ति च. वत्थुतो तु सामीप्यायामवन्तानमनिद्देसेपि सामत्थिया तदाक्खेपोति दस्सेन्तो आह-‘समीपायामान’मिच्चादि.

सम्बन्धित्ताति सम्बन्धिसद्दा सकत्थमिव नियतपटियोगिनमाक्खपन्ति… तेन विना तेसं सकत्थाभावा. आयामो दीघता, ‘‘यस्स समीपायामेस्वनु’’ति यथावुत्तसुत्तद्वयमाक्खेपेनुपदिसति, वनस्स सामिप्यमनुवनं, ‘‘असङ्ख्यं विभत्तिसम्पत्तिसमीप’’ इच्चेव (३-२) सिद्धेपुन समीपग्गहणं विकप्पत्थं, तेन वनस्सानुति वाक्येनापि भवितब्बं.

गङ्गाय आयामो अनुगङ्गं, भागवुत्तिकारो ‘‘लक्खणेने’’ति वत्तते. यस्सायामवाची अनु, तेन लक्खणेन समस्सते अनुगङ्गं बाराणसी, गङ्गाय लक्खणभूताय पसिद्धायामगुणाय बाराणसी लक्खीयते यावायतायामा गङ्गा तावायम्पीति सभावतो तूपमानोपमेय्यभावो समासे पतीयते गङ्गा विय दीघा’’ति लक्खियलक्खणभावं वण्णेति. एवं सति बाराणसीति पठमा नोपपज्जतेति मञ्ञमानो आह-‘गङ्गाया मेन युत्ता ‘‘त्यादि. अनुगङ्गं बाराणसियाति बाराणसिया गङ्गायामो लक्खणन्ति अत्थो.